Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Geiriau

Swyddi yn Nhŷ Coffi Antur Stiniog

Hysbyseb Swyddi, Blaenau Ffestiniog.

Rydym yn gwahodd ceisiadau oddi wrth bersonau profiadol i gyfrannu at lwyddiant a gweledigaeth chyffroes Antur Stiniog Cyf. 

Dyddiad Cau – 24/04/2024

Am sgwrs dewch draw i Tŷ Coffi Antur Stiniog neu ffoniwch Helen ar 01766832214

Pennod 38 – Alis Wen

Pennod 38 (cyfres 2, pennod 5)

Trafodwn fardd benywaidd hynod ddiddorol yn y benod hon – Alis ferch Gruffudd neu ‘Alis Wen’, a fu’n canu yn ystod yr unfed ganrif ar bymtheg. Dynion oedd beirdd proffesiynol y cyfnod, ond dysgodd Alis grefft barddoni a chyfansoddodd nifer o gerddi gan ddefnyddio un o’r hen fesurau caeth, yr englyn unodl uniawn. Mae’n debyg iawn mai ei thad, Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan oedd ei hathro barddol, a gwelwn fod ei pherthynas ungryw â’i thad yn bwnc dan sylw yn rhai o’i cherddi. Dyma lais barddol benywaidd prin sy’n amlygu teimladau gonest Cymraes am gariad, priodas a diswyliadau cymdeithasol. Er bod cymdeithas Cymru’r cyfnod yn ormesol o batrïarchaidd, gwelwn Alis yn protestio ac yn dymuno dilyn ei chalon yn hytrach nag ufuddhau i’r disgwyliadau hynny. Yn ogystal â mynegi’i barn a’i theimladau mewn modd di-flewyn-ar-dafod, mae’n gwneud hynny mewn modd rhyfeddol o ffraeth hefyd.

HOSPES (4K, Binaural audio)

Mae’r gwaith yn ymchwiliad i gyfoeth diasporig y strydoedd sy’n amgylchynu’r ysbyty, a Chaerdydd yn fwy cyffredinol, a’i osod o fewn ei gyd-destun hanesyddol. Beth mae’r lleisiau sy’n cael sylw yn HOSPES yn ei ddweud am hunaniaeth a pherthyn yn ein Prifddinas heddiw?

nawr issue 11: four years

Buy your copy here!

Our first print zine written by co-editors, Anna Bland and Martha O’Brien and music blogger, Jordan Curtis reflects on the first four years of nawr, with a reflection on each of our first ten issues. If you’re a long time follower or new to our publication, this first venture into print is a great way to learn more about us and our creative process, as well as gaining an insight into what the past four years of art and literature in Wales have looked like.

This 26 page zine includes some of our favourite contributions alongside our own reflections and has been lovingly designed by Anja Quinn and Beth McAulay.

*NOTE: There is a small alignment issue on pages 25-26. This makes no difference to the content of the publication.

Pennod 37 – Hen Chwedlau Cymraeg a Phropaganda’r Tuduriaid: Elis Gruffydd (Rhan 2)

Pennod 37 (cyfres 2, pennod 4) 

Wedi trafod natur ac arwyddocâd cronicl mawr Elis Gruffydd yn y bennod ddiwethaf, edrychwn y tro hwn ar nifer o straeon a gynhwyswyd yn y gwaith sydd o ddiddordeb neilltuol. Mae’n bosibl edrych ar y straeon hyn fel chwedlau gwerin Cymraeg nas cofnodwyd mewn unman arall – hanesion a glywodd Elis ar lafar pan oedd yn blentyn yn sir y Fflint a/neu straeon a welodd mewn llawysgrifau Cymraeg sydd bellach wedi diflannu. Diolch i Elis mae gennym y fersiwn cynharach sydd goroesi o ddwy stori gysylltiedig sy’n darlunio hanes y bardd arallfydol Taliesin, naratifau llawn hwyl sydd hefyd yn dweud llawer am y modd y canfyddai’r Cymry rym barddoniaeth.
Sylwn hefyd ar chwedl sy’n darlunio’r Brenin Arthur fel merchetwr hunanol eiddigeddus. Ac yntau’n filwr ffyddlon ym myddin Harri VIII, cofnododd Elis nifer o chwedlau’n ymwneud â ‘hanes’ y Tuduriaid hefyd, gan gynnwys un sy’n dyrchafu Harri VII fel ‘y mab darogan’ ar draul Owain Glyndŵr, stori gariad sy’n egluro tarddiad y teulu, ac un am y brudiwr o fardd Rhobin Ddu a broffwydodd am enedigaeth Harri Tudur.

Llais y Lle 2023

Lansiwyd Llais y Lle yn 2023 i gefnogi unigolion creadigol i ddatblygu defnydd a pherchnogaeth y Gymraeg drwy weithio gyda chymunedau. Roedd rhai o brosiectau’r llynedd yn amrywio o ŵyl i ddathlu merlod gwyllt y Carneddau, i astudiaeth o rôl yr iaith yn Nhrebiwt; a gweithdai creadigol i bobl ifanc yn Sir Drefaldwyn.

Caernarfon – Iola Ynyr

Prosiect Mwy

Dychmygu, creu a byw yn fwy 

Prosiect creadigol i ferched dros 18 oed i hyrwyddo llesiant yn y Gymraeg yn Porthi Dre, Caernarfon hefo Sioned Medi Evans a Iola Ynyr. 

Ein bwriad yw: 

Meithrin cyfleon i ddefnyddio ein creadigrwydd i ddychmygu gwell dyfodol i’n hunain, eraill a’r amgylchfyd heb ofn a hynny yn y Gymraeg

Casglu syniadau, trafod, ysgrifennu a chreu delweddau

Cynnig croeso i ddysgwyr Cymraeg

Darganfod y fersiwn fwyaf disglair ohonom ein hunain

Rhaglen drwy’r flwyddyn gyda’r cynnig i alw fel sy’n gyfleus 

Mwy o wybodaeth – Nia Skyrme, Cynhyrchydd.

Ysbyty Ifan – Rhodri Owen

  1. Beth yw dy brosiect Llais y Lle?  Roeddwn eisiau cyflwyno ac ail-ddehongli hanes a llên gwerin ardal Ysbyty Ifan mewn ffordd drawiadol gyda’r gymuned, gan roi’r Gymraeg yn ganolbwynt i hynny wrth wneud.  2. Beth sydd wedi digwydd hyd yn hyn? Roedd gweithgareddau’r prosiect yn amrywio’n ond rhai o’r uchafbwyntiau oedd – adeiladu […]

Sir Drefaldwy – Myfanwy Alexander

Un o’r prosiectau dderbyniodd gefnogaeth Llais y Lle 2023 yw cynllun sy’n cael ei arwain gan Myfanwy Alexander yn ardal Sir Drefaldwyn. Mae’r prosiect hwn yn gweithio gyda grwpiau gwahanol o bobl ifanc i’w hannog i feddwl am eu perthynas â’r Gymraeg drwy gyfrwng drama, ffilm a cherddoriaeth. Wrth sôn am ei gwaith dywedodd Myfanwy: […]

What The Blazes!

Hanes Manon yn cael ei hysbrydoli yn Gibraltar. Bethan yn gosod her i gyfieithwyr wrth ddefnyddio “rhegfeydd” Cymraeg. Siân yn cyhoeddi llyfr Saesneg, This House. Aled yn cwrdd â phrif weinidog Fflandrys a Dafydd yn sôn am hanes ei chwaer.

Lot o chwerthin, chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.

Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:

Gwibdaith Elliw – Ian Richards.

Anfadwaith – Llŷr Titus

The One Hundred years of Lenni and Margot – Marianne Cronin

An elderly lady is up to no good – Helene Tursten.

Birdsong – Sebastian Faulks

Captain Corelli’s Mandolin – Louis de Bernières. 

Awst yn Anogia – Gareth F Williams

Lessons in Chemistry – Bonnie Garmus

Shuggie Bain – Douglas Stuart.       

Ci Rhyfel/Soldier Dog – Samuel Angus

Deg o Storïau – Amy Parry-Williams

Gorwelion/Shared Horizons – gol. Robert Minhinnick

Flowers for Mrs Harris – Paul Gallico

Cookie – Jacqueline Wilson

Alchemy – S.J. Parris

John Preis – Geraint Jones

RAPA – Alwyn Harding Jones

The Only Suspect – Louise Candlish

Helfa – Llwyd Owen

Trothwy – Iwan Rhys

The Beaches of Wales – Alistair Hare

Gladiatrix – Bethan Gwanas

Devil’s Breath – Jill Johnson

Outback – Patricia Wolf

Letters of Note – Shaun Usher

Pontypridd – Catrin Doyle, Bridie Doyle-Roberts a Becky Davies

1. Beth yw dy brosiect Llais y Lle?  Roeddwn eisiau dod ac unigolion creadigol a’r gymuned ehangach at ei gilydd ym Mhontypridd, er mwyn datblygu’r defnydd o’r Gymraeg. Felly mi es i, Bridie Doyle-Roberts a Becky Davies i greu gweithgareddau i annog defnydd o’r iaith mewn ffurf ymarferol a normal, er mwyn cyflwyno’r iaith i’r […]

Llanfairfechan a Penmaenmawr – Manon Prysor – Gŵyl y Merlod Gwyllt

1. Beth oedd dy brosiect Llais y Lle? Roeddwn i eisiau creu gweithgareddau fyddai’n cysylltu dwy gymuned Penmaenmawr a Llanfairfechan, drwy ddod a phawb at ei gilydd i rannu hanes yr ardal, hyrwyddo treftadaeth leol a dathlu ein Cymreictod. Wedi cyfnod o ymgysylltu’n greadigol fel ddaeth ysbrydoliaeth i’n prosiect i’r amlwg.  Un o brif nodweddion […]

Talgarreg – Lleucu Meinir, Meinir Mathias ac Eddie Ladd – Cware

1. Beth yw dy brosiect Llais y Lle?  Mae Cware am ymchwilio arwyddocâd y ddwy chwarel sydd ym Mhentref Talgarreg, ac arwyddocâd y chwareli i’r pentrefwyr a phobl Ceredigion. Mae Talgarreg yn le pwysig i’r dair ohonom sy’n rhan o’r prosiect hwn. Fel sawl man yng Nghymru, mae’r ardal wedi gweld mewnlifiad o bobl o […]

Grangetown – Rhiannon Mair

1. Beth yw dy brosiect llais y lle?  Yn byw yn Grangetown, roedd gen i ddiddordeb yn cynyddu ymwybyddiaeth o’r iaith Gymraeg yno ac yn Trebiwt. Roeddwn eisiau ymgysylltu gyda’r gymuned i ddeall os oedd rhwystra i ddysgu Cymraeg a gwybod faint o bobl oedd yn gallu siarad yr iaith – i ba bynnag lefel  […]

Dyffryn Nantlle – Gwenllian Spink

1. Beth yw’r prosiect Llais y Lle?  Fy mhrif amcan efo’r prosiect oedd edrych ar berthynas pobl Dyffryn Nantlle gyda’u cenedligrwydd, drwy edrych ar hanes a thirwedd ein hardal ac ysgogi’r iaith Gymraeg. Fe gefais lawer o ysbrydoliaeth gan chwedlau Cymru ond yn benodol Blodeuwedd, oherwydd y cysylltiad gyda’r ardal a’r thema natur gref.  2. […]

Caerdydd / Cardiff – Eric Lesdema

1. Beth yw dy brosiect Llais y Lle?  Fel siaradwr Creol Ffrengig yn byw yng Nghymru, roedd gen i ddiddordeb mewn ymchwilio i berthnasoedd rhwng diwylliant Cymru, y Gymraeg, a’r llais creadigol. Gweithiais gydag Academi Iaith Gymraeg Prifysgol Caerdydd, a datblygwyd ymholiad bwrpasol i gysylltu â phobl o bob rhan o’r Brifysgol gan gynnwys myfyrwyr, […]

Llanddafad gan Gareth Evans-Jones

Llanddafad gan Gareth Evans-Jones, gyda darluniau gan Lleucu Gwenllian, yw Llyfr y Mis i Blant, mis Mawrth 2024. 

Dewch i gwrdd â Bet, brenhines y defaid, Enfys, y ddafad amryliw, Seren, y ddafad lawn steil, Tomos Tatws, Mari fach, a llawer mwy! Dyma 12 stori, pob un yn canolbwyntio ar fis o’r flwyddyn. 

Gareth Evans-Jones sy’n sgwrsio am ei gyfrol gyntaf i blant gyda Teleri Haf Jones. 

Mynnwch gopi o’r gyfrol o’ch siop lyfrau leol.

Pennod 36 – Elis Gruffydd (Rhan 1)

Dyma gyflwyniad i awdur Cymraeg rhyfeddol, Elis Gruffydd, Cymro o sir y Fflint a fu’n filwr ym myddin Harri VIII ac yn aelod o warchodlu Calais. Yno ar y cyfandir yr ysgrifennodd ei gronicl hirfaith, hanes y byd o’r Creu Beiblaidd hyd at ddechrau’r 1550au, y testun naratifol hwyaf a ysgrifennwyd erioed yn yr iaith Gymraeg. 

A’i fywyd yn rhychwantu hanner cyntaf oes y Tuduriaid, mae’n bosibl disgrifio Elis Gruffydd gyda gwrthddywediad ymddangosiadol a dweud ei fod yn awdur cwbl unigryw a oedd yn gwbl nodweddiadol o’i oes. Gwelir yn ei waith ysgrifenedig y pontio rhwng yr hen oes a’r newydd, wrth iddo fynd ati’n uchelgeisiol i gofnodi cymaint o wybodaeth trwy gyfrwng ei famiaith. Gan fod Elis yn sôn am ei fywyd ei hun yn ystod rhan olaf ei groncil, a ellir dweud mai hwn yw’r hunangofiant cyntaf yn yr iaith Gymraeg? Holwn hefyd pam nad oes rhagor o Gymry heddiw sy’n gwybod am yr awdur Cymraeg diddorol hwn a’i waith rhyfeddol? Ai oherwydd y ffaith ei fod yn Gymro a oedd yn deyrngar iawn i’r Frenhiniaeth Seisnig a’i byddin?

Siarad Cyfrolau: Aduniad Gwobrau Tir na n-Og 2023

Cyhoeddi rhestr fer Gwobrau Tir na n-Og 2024 yr wythnos hon. 

Ar bodlediad Siarad Cyfrolau, y darlunydd Valériane Leblond, awdur Alun Davies, a chadeirydd y panel beirniaid Morgan Dafydd sy’n ymuno â Francesca Sciarrillo am aduniad gwobrau Tir na n-Og 2023.

Magee

Noson o gerddoriaeth gwerin. 

7.30pm – 20/04/2024 (Nos Sadwrn)

Mynediad am ddim 

18+

Pennod 35 – Gwydnwch Hen Draddodiad

Pennod 35 (cyfres 2, pennod 2)

Roedd y bennod ddiwethaf yn amlinellu’r newidiadau mawr a ddaeth yn ystod oes y Tuduriaid. Mae’r bennod hon yn ystyried effaith rhai o’r newidiadau hyn ar y traddodiad barddol Cymraeg. Ond er gwaethaf yr holl drawsffurfiadau, gwelwn wrth graffu ar ychydig o ganu mawl o ddechrau’r cyfnod fod nifer o agweddau hynafol ar y traddodiad yn parhau wrth i’r traddodiad hwnnw esblygu ac amsugno elfennau newydd.

Yn sicr, cyfuniad o’r hen a’r newydd yw’r hyn sy’n gwneud y cyfnod hwn yn hanes llenyddiaeth Gymraeg mor ddiddorol. Er bod pob rhan o Gymru wedi’i hail-lunio ar ffurf siroedd Seisnig yn ystod teyrnasiad Harri VIII, nodwn fod y gyfundrefn farddol Gymraeg yn parhau i feddwl am ddaearyddiaeth y wlad mewn dull Cymreig hynafol. Ac er gwaethaf awgrym rhai haneswyr Protestannaidd a awgrymai fod mynachdai Cymru’n sefydliadau pydredig erbyn iddynt gael eu diddymu gan Harri VIII, gwelwn fod rhai ohonynt wedi parhau’n ganolfannau diwylliannol a chrefyddol bywiog hyd at y diwedd.

Y Rhifyn Di-Drefn

Colli’r Plot gyda Bethan Gwanas, Dafydd Llewelyn, Siân Northey, Aled Jones a Manon Steffan Ros.

Pedwar awdur sy’n bustachu efo plotiau yn gyson ac yn aml yn ei cholli hi.

Lot o chwerthin, chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.

Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:

Safana – Jerry Hunter
Mymryn Rhyddid – Gruffudd Owen
Drift – Caryl Lewis
The Soul of a Woman – Isabel Allende
Gut – Giulia Enders
O Ddawns i Ddawns – Gareth F. Williams
Dying of politeness – Geena Davies
The Bee Sting – Paul Murray
Yellowface – R. F. Kuang
Y Castell ar y Dŵr – Rebecca Thomas
Y LLyfr – Gareth yr Orangutang
Pony – R.J. Palacio
Llygad Dieithryn – Simon Chandler
Gwibdaith Elliw – Ian Richards
Charles and the Welsh Revolt – Arwel Vittle
Killing Floor – Lee Child
Die Trying – Lee Child
Riding With The Rocketmen – James Witts

Encil Preswyl Kathod

Mae Llenyddiaeth Cymru a phrosiect Kathod yn falch iawn o gyhoeddi enwau’r deg artist sydd wedi eu dethol i fynychu Encil Kathod.

Pennod 34 – Cyfnod Newydd?

Dyma bennod gyntaf ail gyfres ‘Yr Hen Iaith’! Dechreuwn drafod llenyddiaeth Gymraeg yr unfed ganrif ar bymtheg trwy ystyried y datblygiadau hynny sy’n ein galluogi i wahaniaethu rhwng yr Oesau Canol a’r Cyfnod Modern Cynnar. Un o’r pethau sydd mor ddiddorol am y cyfnod hwn yw’r modd y gwelwn feirdd ac awduron Cymraeg yn ymaddasu ac yn ymateb wrth i gymdeithas newid yn ystod hanner cyntaf yr unfed ganrif ar bymtheg. 

Ni ellir gwadu bod datblygiadau gwleidyddol, technolegol, crefyddol ac addysgiadol wedi cyfuno i drawsffurfio cymdeithas Cymru yn ystod y cyfnod hwn. Ond pwysleisiwn hefyd fod llenyddiaeth Gymraeg yn datblygu yn ei ffordd unigryw ei hun a bod cryfder traddodiad yn ein galluogi i weld y ‘cyfnodoli’ hwn mewn golau holl wahanol!

Sgwennu’n Well: Cyhoeddi Mentoriaid | Writing Well: Announcing the Mentors

Mae Sgwennu’n Well | Writing Well yn rhaglen 12 mis mewn dwy ran ar gyfer ymarferwyr llenyddol yng Nghymru. Mae rhan un yn cynnig hyfforddiant dwys gyda’r nod o wella’r sgiliau sydd eu hangen i hwyluso gweithgareddau llenyddol yn y gymuned. Bydd rhan dau yn cefnogi’r garfan o hwyluswyr i greu a chyflwyno prosiectau cyfranogi sydd o fudd i iechyd a llesiant y cyfranogwyr. Darllen mwy am y rhaglen.

Mae’n bleser gennym gyhoeddi enwau’r 6 artist cyfranogol profiadol a fydd yn darparu mentora i garfan bresennol Sgwennu’n Well:

Dr Tracy Breathnach

Iola Ynyr

Christina Thatcher

Kittie Belltree

Cecilia Knapp

clare.e.potter.

Rydym yn agored i geisiadau

Rwy’n bwriadu comisiynu awduron LGBTQ+ sy’n ymdrin â diwylliant queer, o gyfweliadau i erthyglau nodwedd ac adolygiadau i bethau newydd sbon.

Email Damian Kerlin – hello@damiankerlin.com 📧

Final issue of Planet?

Read 96 pages packed with in-depth and unique perspectives on politics, culture, social justice issues and the arts; plus an engrossing book review section guest edited by Steven Lovatt. Enjoy writing of lasting value by Rachel Trezise, Ned Thomas, John Barnie, Anita Roy, Robert Minhinnick, Taz Rahman, Crystal Jeans, Helle Michelsen, Black Hawk Hancock, Jeremy […]

Y Twyll AI Fawr

Pink image with photo of Cheryl Morgan

Mae Cheryl Morgan yn sgwennu am y peryglon o ddefnyddio AI mewn newyddiaduraeth

Y Fainc Ffrindiau gan Wendy Meddour a Daniel Egnéus

Y Fainc Ffrindiau gan Wendy Meddour a Daniel Egnéus yw Llyfr y Mis i Blant. 

Mae Tes a’i chi Cysgod wedi symud ty. Ond pan mae Tes yn dechrau mewn ysgol newydd, rhaid i Cysgod aros y tu allan, a Tes yn gorfod chwarae ar ei phen ei hun. 

Felly mae athro Tes yn dweud wrthi am roi cynnig ar Y Fainc Ffrindiau – ond mae rhywun arall yn eistedd arni’n barod …

Addasiad Manon Steffan Ros o stori dyner a gobeithiol am wneud ffrindiau newydd ac am bwysigrwydd cyfeillgarwch.

Galwad Agored: Artist Preswyl / Open-call: Artist in Residence

Artist Preswyl

Ynys Enlli – Gwanwyn / Haf 2024

Dyddiad Cau: 29/02/2024 

  • Hyd at 4 wythnos breswyl
  • Artist gyda chysylltiad â Gwynedd, Gogledd Cymru
  • Llety hunan-arlwyo a stiwdio
  • Artistiaid sy’n gweithio mewn unrhyw gyfrwng
  • Ebost: celfenlli@gmail.com am fwy o wybodaeth

Pennod 33 – Cyflwyno’r Ail Gyfres

Dyma edrych ymlaen at yr ail gyfres a fydd yn canolbwyntio ar lenyddiaeth y cyfnod modern cyntaf, gan ddechrau gyda’r trawsffurfiadau heriol a ddaeth yn oes y Tuduriaid. 

Rhoi’r gwas newydd yn y glorian

Cafodd Rhun ap Iorwerth ei ddyrchafu’n arweinydd Plaid Cymru mewn amgylchiadau annisgwyl. Craffu ar y modd y mae wedi ymgodymu â’r her honno a wna ein colofnydd y mis hwn.