Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Geiriau

Amdanom Ni

Menter gymdeithasol sy’n gweithio er budd economi, amgylchedd a chymunedau Dyffryn Ogwen

Eisiau gwirfoddoli? Mwy o wybodaeth yma.

Cyd Ynni (Amdanom Ni)

Beth rydym yn gwneud Mae Cyd Ynni yn gonsortiwm o 5 grŵp cymunedol yng Ngwynedd sydd wedi dangos llwyddiant dros y blynyddoedd diwethaf wrth ddarparu prosiectau ynni a chymunedol: Egni Mynydd, Ynni Padarn Peris, Ynni Anafon, Ynni Ogwen a Moelyci. Mae pob un o’r grwpiau wedi gwneud cynnydd sylweddol – weithiau mewn amgylchiadau anodd – […]

Fiction – The Unbroken Beauty of Rosalind Bone – Alex McCarthy (Doubleday)

Tucked into the Welsh valleys and encircled by silver birch and pine, the village of Cwmcysgod may appear a quiet, sleepy sort of place. But beneath the surface, tensions simmer, hearts ache, and painful truths threaten to emerge.

Sixteen-year-old Catrin Bone knows only what she has been told. Now, she is beginning to question her small world, and a version of the past that seems to entrap and embitter her reclusive mother, Mary.

The sins of the past are approaching, for it takes a village: to raise a child, to bring down a woman, to hide something monstrous and to look the other way.

In this tender, sly, exquisitely wrought novella, a unique cast of characters give voice to their versions of the truth. But it is the story of Rosalind Bone, of her strength and of all that she has endured, that rises above the rest, shimmering with hope and possibility…

Stray Dogs, Richard John Parfitt (Third Man Books)

Turner is a high school dropout newly arrived in Toronto. After taking a job selling dictionaries for a local grifter named Romeo Silva, the day goes wrong, and Turner gets into a fight with a biker. On the run from both Romeo and the Devil’s Children, Turner and his pals find an abandoned summerhouse in which to hide out. But tensions within the group damage personal relationships as external threats converge to destroy the lives they had

Neon Roses, Rachel Dawson (John Murray)

Eluned Hughes is stuck. It’s 1984 in a valley in south Wales: the miners’ strike is ravaging her community; her sister’s swanned off with a Thatcherite policeman; and her boyfriend Lloyd keeps bringing up marriage. And if they play ’99 Red Balloons’ on the radio one more time, she might just lose her mind.

Then the fundraising group Lesbians and Gays Support the Miners comes down from London, and she meets June, a snaggle-toothed blonde in a too-big leather jacket. Suddenly, Eluned isn’t stuck any more – she’s in freefall.

June’s an artist and an activist. With June, Eluned can imagine a completely different life for herself. But as her family struggles with the strike, and her relationship with her sister deteriorates, should she really leave it all behind?

From the Valleys to the nightclubs of Cardiff, London and Manchester, NEON ROSES is a heartwarming, funny and a little bit filthy queer coming-of-age story with a cracking ’80s soundtrack.

Pen Llŷn: O Gynulliadau i Weithredu

Mae’r fideo yma yn edrych yn ôl ar y Cynulliadau Cymunedol ar yr Hinsawdd ym Mhen Llŷn, gyda cipolwg o beth sydd wedi bod yn digwydd ers hynny, ac edrych ymlaen i’r dyfodol. Mwy o wybodaeth isod!

Dyffryn Peris: O gynulliadau i weithredu

Mae’r fideo yma yn edrych yn ôl ar y Cynulliadau Cymunedol ar yr Hinsawdd yn Nyffryn Peris, gyda cipolwg o beth sydd wedi bod yn digwydd ers hynny, a golwg o beth sydd ar y gweill!

Dyffryn Ogwen: O Gynulliadau i Weithredu

Mae’r fideo yma yn edrych yn ôl ar y Cynulliadau Cymunedol ar yr Hinsawdd yn Nyffryn Ogwen, gyda cipolwg o beth sydd wedi bod yn digwydd ers hynny, a golwg o beth sydd ar y gweill! 

Pennod 42 – Bromance William Salesbury a Gruffudd Hiraethog

Gwelwyd yn y bennod ddiwethaf fod y dyneiddiwr William Salesbury yn talu teyrned i’r bardd Gruffudd Hiraethog yn ei ragymadrodd i’r llyfr Oll Synnwyr Pen Cymro. Edrychwn ar ochr arall y geiniog yn y bennod hon, a hynny wrth i ni ddarllen cywydd o fawl a gyfansoddodd Gruffudd Hiraethog i’r dyneiddiwr. 

Er ein bod ni weithiau yn gweld y beirdd Cymraeg proffesiynol a’r dyneiddwyr fel dwy garfan o Gymry llengar a oedd yn cystadlu ynghylchs dyfodol yr iaith Gymraeg a’i llenyddiaeth, mae’r berthynas gyfeillgar ac adeiladol rhwng y ddau hyn yn cynnig golwg eithaf gwahanol. Gwelwn y bardd yn addasu hen gofensiynau’r canu mawl er mwyn canmol yr addysg a gafodd y dyneiddiwr yn Rhydychen, gan gynnig enghraifft wych o’r modd y mae’r hen a’r newydd yn ymgymysgu yn llenyddiaeth Gymraeg yr unfed ganrif ar bymtheg.

Y Delyn Aur, Malachy Owain Edwards (Gwasg y Bwthyn)

“Mae hunaniaeth yn gwestiwn.
Perthyn yn emosiwn.
A chenedl yn stori rydym yn ei rhannu’n gyffredin.”

Dyma gofiant unigryw yn y Gymraeg gan awdur ifanc sy’n ein tywys ar daith ddadlennol a phersonol. Mae Malachy Edwards yn wynebu ei hunaniaeth hil-gymysg, aml-ddiwylliedig a chrefyddol wrth iddo olrhain hanes ei deulu yn Iwerddon a Barbados.

Yn gefndir i’r gyfrol mae ein hanes diweddar ni, yn cynnwys Brecsit a Covid-19.

Mae’r awdur yn ysgrifennu’n onest am brofiadau mawr ei fywyd fel geni ei blant a cholli aelodau teulu agos, ceisio am ddinasyddiaeth Ewropeaidd a’i brofiadau fel Cymro Du Cymraeg.

Bydd y gyfrol arbennig hon yn eich annog i feddwl.

Barn y Bobl – Trothwy, Iwan Rhys (Y Lolfa)

Myfyrdodau cynnes y bardd ac awdur, Iwan Rhys, wrth iddo groesi sawl trothwy mewn bywyd ywTrothwy. Mae’r gyfrol yn trafod perthyn ac adnabyddiaeth gyda ffraethineb wrth i’r prif gymeriad geisio cael ei dderbyn yn niwylliant y dafarn leol yng Nghaernarfon ac ym Merlin, yn ogystal ag ym mywydau meibion ei bartner newydd. Mae’r gyfrol yn plethu cynhesrwydd bywyd teuluol gydag agweddau rhyngwladol, wrth iddo gynnwys golwg Cymro ar Berlin, a phrofiadau teulu teirieithog ac aml genedl.

Ffeithiol Greadigol – Cranogwen, Jane Aaron (Gwasg Prifysgol Cymru)

Yn oes Fictoria, ystyriwyd menywod yn anaddas ac anabl ar gyfer pob arweinyddiaeth gyhoeddus a deallusol. Ond llwyddodd Cranogwen, sef Sarah Jane Rees (1839-1916) o Langrannog, i ennill parch ac enwogrwydd fel bardd, darlithydd, golygydd, pregethwraig, dirwestwraig ac ysbrydolwraig to newydd o awduron a merched cyhoeddus. Nod y gyfrol hon yw dilyn ei thrywydd er mwyn deall pam a sut y cododd benyw ddibriod o gefndir gwerinol i’r fath fri a dylanwad ymhlith Cymry’i hoes. Teflir goleuni newydd hefyd ar ei bywyd carwriaethol cyfunrywiol a’i syniadau arloesol ynghylch rhywedd.

Cyhoeddwyd dwy gyfrol fywgraffiadol arni’n flaenorol, yn 1932 ac yn 1981, ond oddi ar hynny mae twf y mudiad ffeminyddol wedi ysgogi llawer astudiaeth – ar awduron benywaidd a lesbiaid y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ac ar wragedd mewn cymunedau morwrol, er enghraifft – sy’n berthnasol iawn i’w hanes. Yng ngoleuni’r holl ddeunydd ychwanegol hyn, ceir yn y gyfrol hon ddarlun newydd o’i bywyd a’i dylanwad.

Problemau prifysgolion

Ar ôl blynyddoedd o ddibynnu ar ffioedd dysgu myfyrwyr rhyngwladol i wneud iawn am ddiffygion ariannu, mae prifysgolion Cymru mewn twll a diswyddiadau anochel ar y gorwel.

Troseddau Neil Foden – risgiau posibl yr adolygiad

Mae Cymru wedi gweld enghreifftiau difrifol o gam-drin plant yn ei hanes diweddar. Cofiwn am ymchwiliad Waterhouse i achosion o gam-drin plant mewn cartrefi gofal yng ngogledd Cymru rhwng 1974 ac 1990, a hefyd ymchwiliad Clywch gan Gomisiynydd Plant Cymru wedi cwynion am ymddygiad John Owen yn Ysgol Rhydfelen. Mae achos diweddar Neil Foden yn […]

Astronot yn yr Atig gan Megan Angharad Hunter

Yn Eisteddfod yr Urdd, Maldwyn cyhoeddwyd mae Astronot yn yr Atig gan Megan Angharad Hunter yw enillyd categori uwchradd Gwobrau Tir na n-Og 2024. Cyhoeddwyd y gyfrol gan Y Lolfa. 

Dyma nofel yw am greu cyfeillgarwch, am deithio’n ôl ac ymlaen mewn amser, am dyfu i fyny mewn byd cymhleth ac anodd, ac am wthio ffiniau’r dychymyg i’r eithaf. 

Dywedodd Megan Angharad Hunter: “Does ’na ddim geiria sy’n gallu esbonio gymaint ma’r anrhydedd hwn yn ei olygu i fi. Fel plentyn ac yn ystod fy arddegau, ro’n i wastad yn cadw llygad ar Wobrau Tir na n-Og felly mae ei hennill, a hynny am lyfr sy mor agos at fy nghalon – yn brofiad bendigedig o swreal.

Bysa llyfr fel Astronot yn yr Atig wedi bod yn gysur mawr i fi pan o’n i’n yr ysgol felly gobeithio y bydd hi’n gysur i blant Cymru heddiw hefyd, ac yn mynd â nhw ar antur gyffrous a dychmygus ar draws y gofod! 

Mae Gwobr Tir na n-Og mor bwysig achos dydi llyfrau plant ddim yn cael hanner digon o sylw, yn enwedig rhai Cymraeg gwreiddiol, sy’n eironig iawn achos mae angen darllenwyr iau i sicrhau y bydd ’na ddarllenwyr Cymraeg sy’n oedolion yn nes ymlaen! Ma ’na lot o resyma pam dwi’n meddwl fod llyfrau plant yn bwysicach, o bosib, na rhai oedolion – ond dyma un ohonyn nhw.” 

Yr awdur Megan Angharad Hunter sy’n rhoi blas o’r gyfrol.

Ar gael nawr o’ch siop lyfrau leol.

Jac a’r Angel gan Daf James

Yn Eisteddfod yr Urdd, Maldwyn, cyhoeddwyd mae Jac a’r Angel gan Daf James yw enillydd categori cynradd Cymraeg Gwobrau Tir na n-Og 2024. Cyhoeddwyd y gyfrol gan Y Lolfa. 

Dyma nofel ddoniol, annwyl a theimladwy. Mae Jac a’r Angel yn stori Nadoligaidd hwyliog. Bydd oedolion a phlant yn gallu mwynhau stori’r bachgen diniwed sy’n defnyddio ei ddychymyg i oresgyn galar a grymoedd tywyll bywyd. 

Dywedodd Daf James: “Ers i fi fedru darllen yn blentyn, dwi wedi bod yn ymwybodol o wobrau Tir na n-Og, gan fod cynifer o’r awduron ro’n i’n eu mwynhau wedi ennill y wobr: awduron fel T. Llew Jones, J. Selwyn Lloyd, Irma Chilton, Gwenno Hywyn, Penri Jones, Jenny Nimmo… mae’r rhestr yn hirfaith! Mae’n wobr hollbwysig sy’n dathlu ac yn tynnu sylw haeddiannol at lyfrau plant a phobl ifanc, ac mae cael ymuno â rhestr o arwyr llenyddol fy mhlentyndod yn gwireddu breuddwyd fawr i mi. 

Er mai dramodydd ydw i gan amlaf, llyfrau – nid dramâu – oedd fy angerdd llenyddol cyntaf. Roedd cael dianc i fyd y stori yn falm i’r enaid pan on i’n grwtyn bach ecsentrig, a dwi wedi ysu am gael sgwennu nofel ers hynny. Dod yn dad nath fy ysgogi i fwrw ati – ro’n i eisiau sgwennu stori i’m plant – ac felly dwi’n diolch o waelod calon iddyn nhw am fod yn ysbrydoliaeth; ond hefyd dwi’n ddiolchgar i’r awduron hynny a ddaeth o’m blaen, ac a wnaeth i fi gredu, fel Jac yn Jac a’r Angel, bod unrhyw beth yn bosib pan fo’r dychymyg ar dân.”

Dyma Daf James yn darllen detholiad o’r gyfrol.

Ar gael nawr o’ch siop lyfrau leol.

Anturiaethau’r Brenin Arthur gan Rebecca Thomas

Anturiaethau’r Brenin Arthur gan Rebecca Thomas yw Llyfr y Mis i Blant. 

Pwy yw’r arwr sydd ei angen ar Gymru heddiw? Mae criw o blant o Fannau Brycheiniog yn meddwl eu bod nhw’n gwybod yr ateb! Tasg ddigon syml yw dod o hyd i’r Brenin Arthur, ei ddeffro a’i berswadio i’w helpu i achub y byd. Ond does neb yn barod am yr antur fydd yn dilyn… 

Dyma drydedd nofel Rebecca Thomas. Ysgrifennwyd y nofel yn ystod ei chyfnod fel Awdur Preswyl Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, preswyliad i weithio ar brosiect creadigol yn ymateb i’r argyfyngau hinsawdd a natur. Fel rhan o broses, bu Rebecca yn cynnal gweithai gyda disgyblion ysgolion lleol.

Yr awdur Rebecca Thomas sy’n darllen detholiad. 

Ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Mae Bywyd Yma – Guto Dafydd (Gwasg Carreg Gwalch)

Mae’r cywaith hwn rhwng y bardd Guto Dafydd a’r ffotograffydd Dafydd Nant yn ddathliad dau ffrind o’u cynefin yn Llŷn. Yn y cerddi a’r lluniau gwelir harddwch y fro, ac eir i’r afael â’i threftadaeth amrywiol – y morwrol a’r diwydiannol, y crefyddol a’r diwylliannol, y cymunedol a’r teuluol. Mae’r cyfanwaith yn dangos bod modd gwerthfawrogi holl gyfoeth cymhleth bywyd yn Llŷn.

Prynwch yma

Barddoniaeth – Mymryn Rhyddid, Gruffudd Owen (Cyhoeddiadau Barddas)

‘A ninnau’n blino awn yn ein blaenau…’

Dyma gyfrol sy’n pendilio rhwng y dwys a’r digri, rhwng sinigiaeth a thaerineb, ac sy’n plethu angst ieithyddol trwy gerddi am deulu, bod yn dad a bod yn Gymro. Mae tynfa barhaus rhwng magwrfa bardd ym Mhwllheli a’i fywyd yng Nghaerdydd yn ogystal â’r ‘bwlch siâp Duw’ sy’n waddol i’r fagwraeth honno. Er gwaethaf hyn, mae gwreichion o hiwmor a gobaith drwy’r cyfan; y gobaith anodd hwnnw o wybod – er bod pethau’n anodd – bod yn rhaid parhau.

Pennod 41 – Maniffesto William Salesbury

Trafodwn destun hynod gyffrous yn y bennod hon, sef rhagymadrodd William Salesbury i lyfr a gyhoeddwyd yn 1547, Oll Synnwyr Pen. Awgrymwn y gellid gweld y rhagymadrodd hwn fel maniffesto dyneiddiol Cymraeg, galwad sy’n cyflwyno agenda er mwyn diogelu a mireinio’r iaith. 

Defnyddiodd William Salesbury yr addysg a gafodd yn Rydychen a’i allu fel awdur i ddeffro darllenwyr a’u gwneud yn ymwybodol o’r angen: roedd yn rhaid sicrhau bod y Gymraeg yn iaith dysg, yn iaith y gallai drafod unrhyw agwedd ar gymdeithas a meddwl, yn gyfrwng a allai drosglwyddo unrhyw fath o wybodaeth.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Lilly Tiger

Enlli Artist Preswyl Awst 31 – Medi 14

Artist-ffilmwraig yw Lily Tiger o Cymru, astudiodd yn Central Saint Martins. Mae hi’n gweithio mewn ffilmiau dogfen, sain, ffotograffiaeth, a darlunio, o fewn lleoliad cymunedol.
Mae ei gwaith yn ffurf o ddogfen estynedig sy’n ymgysylltu ag archifau pobl, straeon bob dydd, a chynefinoedd lleol.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Cai Tomos

Enlli Artist Preswyl: Awst 17 – 24 2024 

Artist dawns annibynnol sy’n gweitho yng Nghymru, DU ac yn rhygwladol yw Cai Tomos.
Mae ei waith, yn ei hanfod, yn ymwneud â symud, yn ei holl ffurfiau. Mae’n dueddol o symud rhwng gwahanol ffurfiau o gelfyddyd sy’n adlewyrchu gwahanol agweddau o’i hymarfer, ond, yn y bôn, mae ganddo ddiddordeb yn y dychymyg a’i berthynas â’n cyrff.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Harrie Fuller

Enlli Artist Preswyl: Mehefin 29 – Goreffennaf 6 2024 

Mae Harrie Fuller yn artist gelf gain a gwneuthurwr printiau wedi ei hysbrydoli gan gasglu gwrthrychau, delweddau ac ysbrydoliaeth o fywyd bob dydd ac anturiaethau ar hyd y glannau. Mae hi’n defnyddio ffotograffiaeth analog, print sgrin a darlunio yn bennaf, i drosglwyddo’r profiadau hyn yn ddelweddau amlwg, lliwgar. Mae gwaith diweddar Harrie wedi’i ysbrydoli gan wastraff traeth a gaiff ei ganfod ar draethau ledled y byd.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Sophia Goard

Enlli Artist Preswyl: Awst 31 – Medi 14 2024

Perlysieuydd a chwilotwr yw Sophia, gyda chefndir mewn bioleg. Mae hi’n hwyluso dysgu a darganfod rhwng pobl a phlanhigion, gan ddefnyddio meddygaeth a bwyd fel pyrth. Mae hi’n cynnal teithiau a gweithdai chwilota sy’n canolbwyntio ar sgiliau gofal iechyd cartref ac ehangu ein dealltwriaeth o’n cydberthynas ecolegol gyda’r bywyd planhigion sy’n ein hamgylchredeg ac sy’n ein cynnal.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Sion Emyr

Enlli Artist Preswy:l Medi 21 – 28 2024 

Mae Siôn Emyr yn wreiddiol o Ysbyty Ifan ac wedi bod yn gweithio fel actor, awdur a chyfarwyddwr am nifer o flynyddoedd. Buodd yn astudio actio yng Ngholeg Mountview, yn Llundain, cyn dod yn ôl i Gymru i weithio ar amrywiaeth o brosiectau a chynyrchiadau.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Gwenllian Spink

Enlli Artist Preswyl: Mai 11 – 25 2024 

Artist amlddisgyblaethol yw Gwenllian Spink, â’i gwaith wedi’i wreiddio yn nhirweddau diwylliannol Cymru. Yn gerfluniol yn bennaf, arweiniwyd ei gwaith gan ddeunyddiau. Yn fwyaf diweddar, roedd yn rhan o gronfa Llais y Lle wedi’i gefnogi gan Gyngor Celfyddydau Cymru, i ymchwilio a datblygu’r defnydd creadigol o’r Gymraeg o fewn cymunedau Dyffryn Nantlle (2023-24).

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Gabriella Rhodes

Enlli Artist Preswyl: Gorffennaf 13 – 27 2024 

Graddiodd Gabriella Rhodes o Ysgol Gelf Manceinion yn 2018 gyda gradd BA (Anrh) mewn Dylunio Tri Dimension. Mae ei gwaith wedi’i seilio ar ymchwil artistig, deunyddiau a’r amgylchedd. Ar ôl symud o serameg fasnachol i grefft safle-benodol dan ddylanwad pensaernïaeth genedlaethol, mae hi bellach yn creu gwrthrychau cerfluniol o ddeunyddiau lleol a helaeth sy’n gwahodd ymdeimlad tuag at fater ddaearol fel ‘adnodd’ a’r rhan mae cylchdroi deunyddiau yn ei chael mewn crefft gyfoes a deialog ecolegol.

Artist Preswyl / Artist in Residence 2024: Menna Angharad

Enlli Artist Preswyl: Awst 10 – 17 2024 


Ganwyd a magwyd Menna Angharad yng Ngwynedd, astudiodd botaneg ym Mangor ac wedyn celf gain yn Llundain a Chaerdydd. Yn peintio bywyd llonydd mean olew ar gynfas lliain mae hi yn gweithio yn uniongyrchol o fywyd, yn creu delweddau ysgafn sy’n ystyried natur werthfawr a diddorol o bethau bob dydd, wrth adael lle i feddyliau a dehongliadau’r gwyliwr ei hun. Mae ei gwaith wedi’i diffinio gan donau ysgafn gydag ychydig olion o liwiau llachar natur, ynghyd â gwaith pwerus gyda chyllell a brwsh, sy’n rhoi ansawdd sgleiniog ac uniongyrchol i’w phaentiadau.

LLYF24: Rhestr Fer | WBOTY24: Shortlist

Wedi misoedd lawer yn darllen trwy gynnyrch llenyddol 2023, mae dau banel beirniadu annibynnol wedi dewis eu rhestrau byrion ar gyfer Gwobr Llyfr y Flwyddyn 2024.

I ddarganfod rhagor am y cyfrolau a’r awduron ar y Rhestr Fer, ewch i dudalen brosiect Llyfr y Flwyddyn.


Bydd seremoni wobrwyo Llyfr y Flwyddyn yn cael ei chynnal ar nos Iau, 4 Gorffennaf yn Galeri Caernarfon. Tocynnau ar gael yma.

Parti Priodas gan Gruffudd Owen

Parti Priodas gan Gruffudd Owen yw Llyfr y Mis, mis Mai. 

Emynau, tensiynau, a dawnsio ar ben byrddau! Dyma wledd o ddrama gomedi gan Gruffudd Owen a gynhyrchwyd gan Theatr Genedlaethol Cymru, ac sydd ar daith o amgylch Cymru ar hyn o bryd. 

Bydd parti priodas Dafydd a Samantha yn noson i’w chofio. Mae Lowri yn benderfynol o oroesi diwrnod priodas ei brawd ac Idris yn hiraethu am ei ffrind gorau wrth ddychwelyd i Lyn ar gyfer y diwrnod mawr. Ond a fydd cyfrinachau’r gorffennol yn difetha diwrnod pawb? 

I nodi Parti Priodas yn Lyfr y Mis, y dramodydd Gruffudd Owen sy’n awgrymu pum llyfr fyddai’n gwmni gwych i’r gyfrol.

Y Sioe Ffasiwn

Dyma bodlediad newydd sy’n drafod ffasiwn gan griw Colli’r Plot!

Trafod Gŵyl lenyddol Llandeilo, Gŵyl lenyddiaeth trosedd Aber, ffasiwn a chlustdlysau Gladiatrix, a llwyth o lyfrau.

Lot o chwerthin, chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.

Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:

Y Brenin, y Bachgen a’r Afon – Mili Williams
Eigra – Eigra Lewis Roberts
We need new names – NoViolet Bulawayo
Fools and Horses – Bernard Cornwell
Pen-blwydd Hapus? – Ffion Emlyn
Blas y môr, John Penri Davies
Y Castell ar y Dŵr – Rebecca Thomas
The One Hundred Years of Lenni and Margo – Marianne Cronin
Parti Priodas – Gruffudd Owen
Ro’n i’n arfer bod yn rhywun – Marged Esli
Not That I’m Bitter – Helen Lederer

Coblyn o Sioe – Myfanwy Alexander

Cerdded y palmant golau – Harri Parri

Drew, Moo and Bunny, Too – Owain Sheers

Ten Steps to Nanette – Hannah Gadsby

The Rabbit Back Literature Society – Pasi Ilmari Jääskeläinen


Pennod 40 – Dyneiddiaeth Gymreig

Mae’r bennod hon yn cyflwyno pwnc a fydd yn ganolog i’r penodau nesaf hefyd, sef dyneiddiaeth yr unfed ganrif ar bymtheg. Gan fod gwrthryfel Glyndŵr wedi methu, nid oedd gan Gymru brifysgolion yn y cyfnod ac felly bu’n rhaid i’r Cymry breintieidig a oedd â digon o foddion i gael addysg prifysgol fentro y tu hwnt i ffiniau’u gwlad enedigol. Eglurwn ystyr y termau ‘dyneiddiaeth’ a’r ‘Dadeni Dysg’ (a nodi nad oedd neb yn eu defnyddio yn y cyfnod dan sylw!).

Er bod llawer o ddyneiddwyr ar draws Ewrop yn canolbwyntio ar ‘aileni’ cyfoeth yr hen ieithoedd clasurol (Lladin a Groeg), esgorodd dyneiddiaeth ar duedd ieithyddol arall – un sydd o’r pwys mwyaf o safbwynt hanes y Gymraeg, sef awydd i fireinio’r Hen Iaith a sicrhau’i bod hi’n gyfrwng sy’n addas er mwyn trafod a throsglwyddo dysg o bob math.

‘Pleidleisio negyddol’ a’i ganlyniadau

Mae weithiau’n anodd gwybod p’un ai i chwerthin neu grïo wrth wylio llywodraeth Geidwadol Rishi Sunak yn baglu tuag at ei ffawd anochel yn yr etholiad cyffredinol sydd ar ddyfod.  Ar y naill law, mae rhyw fath o bleser (maleisus, bid siŵr) i’w gael o weld ymdrechion dirifedi tîm Sunak i ail-lansio ei brifweinidogaeth yn […]

Yn Fy Amser Fy Hun: Goresgyn Ofn Mewn Gwlad Newydd

Yellow image with photos of an hourglass and Constanza Martinez Buendia

Ers cryn amser bellach mae’r ymadrodd “yn eich amser eich hun” wedi bod yn destun myfyrio. Pan glywais ef gyntaf, daeth â gofid a phryder mawr i mi. Bryd hynny, roedden i’n weinyddwr mewn sefydliad bach yn Llundain, lle’r oedd un o’m tasgau’n cynnwys gweithredu llungopïwr. Er fy mod yn hapus i helpu pobl gyda’u […]

Pennod 39 – Y Gymraeg a Byd Newydd Print

Pennod 39 (cyfres 2, pennod 6) 

Mae’r bennod hon yn canolbwyntio ar y datblygiad technolegol hollbwysig hwnnw, y wasg argraffu. O gofio mai trafod hanes llenyddiaeth Gymraeg yw nod y podlediad hwn, dylid gweld dyfodiad y cyfrwng hwn fel carreg filltir ryfeddol o drawsffurfiannol o safbwynt cynhyrchu a lledaenu llenyddiaeth.
Argraffwyd y llyfr Cymraeg cyntaf yn 1546, ac eglurwn y teitl-nad-yw’n deitl a roddir arno, sef Yn y Llyfr Hwn. Syr John Prys a oedd yn gyfrol am gynhyrchu’r gyfrol Gymraeg arloesol hon, ond nodwn ei fod yn gymeriad a oedd wedi helpu chwalu rhai o adnoddau llenyddol Cymru yn ogystal â bod yn gyfrifol am wthio’r iaith Gymraeg dros drothwy byd print.

Pen-blwydd Hapus? gan Ffion Emlyn

Pen-blwydd Hapus? gan Ffion Emlyn yw Llyfr y Mis, mis Ebrill. 

Mae Martha yn cael anrheg ar ei phen-blwydd yn 32 oed, newyddion sy’n ei gyrru hi ar daith fydd yn newid ei bywyd am byth. 

Mae’r gomedi dywyll hon yn dilyn siwrnai mewn bws i Lundain, ar goll yng nghefn gwlad Caerfyrddin, wrth iddi guddio mewn camperfan ar draeth ym Mhorthmadog a chyfaddef i lofruddiaeth. 

Yr awdur Ffion Emlyn sy’n rhoi blas o’r gyfrol.

Ar gael nawr o’ch siop lyfrau leol.

Tacla

Nos Sul/Sunday – 26/05/2024

7pm ymlaen

AM DDIM / FREE 

Tafarn y Plu – Llanystumdwy