Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Gwrando

Pennod 87 – ‘Pur fel y Dur’: Y Llyfrau Gleision a Llên Benywod

Dyma ni’n parhau i drafod effaith y ‘Llyfrau Gleision’ ar lenyddiaeth Gymraeg, gan ganolbwynio’n benodol ar lais llenyddol y Gymraes y tro hwn. Mae teitl y bennod hon yn deyrnged i astudiaeth ardderchog Jane Aaron, Pur fel y Dur[:] Y Gymraes yn Llên Menywod y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg, cyfrol sydd, yng ngeiriau’i hawdur, yn […]

Gŵyl Lên Llandeilo

Pennod arbennig Colli’r Plot, recordiwyd o flaen gynulleidfa yng Ngŵyl Lên Llandeilo.

The Legend of Merlin (Rhannu Ymchwil a Datblygu yn Ddigidol)

Mae The Legend of Merlin yn sioe theatr newydd feiddgar, ddoniol, a thwymgalon ar gyfer cynulleidfaoedd eang. Ailddychymyg hwyliog o chwedl Myrddin sydd yn ffrwydro’r hyn yr ydym yn ei ystyried yn un o chwedlau sylfaenol Lloegr i’w wreiddiau Cymreig/Albanaidd hŷn, mwy rhyfedd a gwylltach.   Archwilio themâu hunaniaeth genedlaethol a phwy sy’n cael rheoli’r […]

The Last Tree (Digital R&D Sharing)

Gan gyfuno adrodd straeon, cerddoriaeth fyw a lluniadu byw, mae The Last Tree yn adrodd hanes Robin, bachgen sy’n cael ei fagu mewn dinas lle mae natur wedi’i gwahardd. Yn ddigon bach i sylwi ar y pethau y mae eraill yn eu colli, blaguryn bach yn torri trwy goncrit, arwyddion o rywbeth sy’n dal yn […]

Panedeni – Atamanaa (single)

‘Atamanaa’ gan ensemble trawsddiwylliannol o’r Gogledd, Panedeni – ar Recordiau Sionci. Cefnogwyd gan Gronfa Fideos PYST x S4C Music Video Fund.   Credyd fideo: Rob Corcoran, 73 Degree Films

Cyffiniau (Borders) (Rhannu Ymchwil a Datblygu yn Ddigidol)

Mae Naomi Heath yn artist sy’n gwrando, yn artist cymunedol a chyfranogol. Mae hi’n gweithio drwy ddealltwriaeth ddwyieithog, ar draws gwahanol sectorau, ac yn ei galw ei hun yn “drofwraig greadigrwydd”. Mae hi yn hwyluso, adrodd straeon, cerdded a pherfformio. Mae gwaith Naomi yn ymwneud â chysylltiad â thir, iaith, gofal a’n gilydd. Mae ganddi […]

Merched y Mabinogi (Rhannu Ymchwil a Datblygu yn Ddigidol)

Rydw yn artist cerameg yn byw yn caerdydd, Heddiw rydw yn cyflwyno fy ymchwil ac datblygiad creadigol ar gyfer fy casgliad diwethaf, Merched y Mabinogi.  Cafodd y Mabinogi ei ysgrifennu lawr yn Llyfr Coch Hergest, fel rhan o gasgliad ehangach o ryddiaith werin Geltaidd a Chanoloesol. Cyn hynny, nid oedd y Mabinogi yn destun ysgrifenedig. […]

Cerys Hafana – Sesiynau Gŵyl Tawe 2026

Sesiynau Gŵyl Tawe 2026 gyda Cerys Hafana yn fyw o Dylan Thomas Birthplace, Swansea.   Cyfarwyddwyr – Tobias Lagos + Lewis Sharpe Fideograffeg a golygu – Tobias Lagos Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Sut i Ddarllen: Casi Wyn

Yn cadw cwmni i Francesca Sciraillo  mae’r gantores a chyfansoddwr Casi Wyn. Yn wreiddiol o ddinas Bangor, Casi oedd Bardd Plant Cymru 2021-2023. Cyhoeddodd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, Cariad Yw yn 2024. Mae hi wedi perfformio ei cherddoriaeth ar lwyfannau SXSW, BBC Proms in the Park, yn ogytsal a thaith genedlaethol gyda Sinfonia Cymru. […]

Pennod 85 – Rhannu ‘Trysorau Gwerthfawr’: Dechreuadau gwasg gyfnodol Gymraeg America

Dyma’r ail bennod a recordiwyd o flaen cynulleidfa fyw yn ystod cynhadledd NAASWCH yn Rio Grande, Ohio. Trafodwn hanes cynnar gwasg gyfnodol Gymraeg yr Unol Daleithiau (ac wrth nodi ymlyniadau crefyddol rhai o’r cyfnodolion hyn mae Richard Wyn Jones yn amlygu enwadaeth annisgwyl!). Awn ati wedyn i ganolbwyntio ar y cyfnodolyn Cymraeg Americanaidd cyntaf i […]

Sut i Ddarllen: Malachy Edwards

Yr awdur a cholofnydd Malachy Edwards yw gwestai Francesca Sciarrillo yn y bennod ddiweddaraf o Sut i Ddarllen.  Yn enedigol o Lundain ac wedi’i fagu yn Ffynnon Taf, mae Malachy Edwards bellach yn byw ar Ynys Môn. Cyhoeddwyd cofiant ffeithiol-greadigol cyntaf yr awdur, Y Delyn Aur, gan Wasg y Bwthyn yn 2023, a chyrhaeddodd y llyfr Restr Fer Gwobr Llyfr y Flwyddyn 2024. Yn y gyfrol, mae Malachy yn […]

Pennod 84 – Yr Hen Bersoniaid Llengar, Ieuan Glan Geirionydd ac Alun

Wrth i ni barhau i ystyried barddoniaeth Gymraeg y bedwaredd ganrif ar bymtheg, nodwn yn gyntaf fod barn ysgolheigion diweddarach yn negyddol iawn amdani ar y cyfan. Cawn gyfle felly i ofyn cwestiwn cyffredinol: ai sothach sentimental a gwaith gorgrefyddol sych yw swmp barddoniaeth y cyfnod? Awn ymlaen i drafod ‘yr hen bersoniaid llengar’, Anglicaniaid […]

Sut i Ddarllen: Buddug Watcyn Roberts

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae Buddug Watcyn Roberts  Er yn ifanc mae Buddug iawn wedi bod ar ysgrifennu’n greadigol ac yn cystadlu mewn eisteddfodau lleol a chenedlaethol. Mae wedi gweithio ar nifer o brosiectau creadigol: llwyfannwyd drama ganddi gan Gwmni Ifanc Frân Wen ac mae wedi cyhoeddi ei gwaith yn Codi Pais a rhifynnau Ffosfforws gan gyhoeddiadau’r Stamp.   Yn y bennod mae Buddug yn trafod darllen gwaith Llwyd Owen am y tro cyntaf, grym cyfrolau barddoniaeth, a’r pleser o ddarllen yr un llyfr sawl tro.  Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes  Recordio sain: Aled Wyn Hughes  Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Stiwdio Sain, Llandwrog.    Rhestr Ddarllen  Morgan a Magi Ann – Mary Vaughan Jones  Huw Bob Lliw – Marian Jones  Neli’r Pysgodyn Jeli – Marian Jones  Marc y Siarc – Marian Jones  Ffawd, Cywilydd a Celwyddau – Llwyd Owen  mor hapus – Gwenllian Ellis  Lladd Arth – Kayley Roberts  Cwlwm – Ffion […]

Pennod 83 – Awdl Eisteddfodol a Phroto-Nofel: Cawrdaf

Trafodwn William Ellis Jones (1795-1848) yn y bennod hon. Ac yntau’n frodor o Abererch, Eifionydd, cymerodd enw’r sant y mae’r eglwys leol wedi’i chysegru iddo – Cawrdaf – yn enw barddol. Gweithiai fel argraffydd ac arlunydd, ond canolbwyntiwn wrth reswm ar ei weithgareddau llenyddol. Cyfansoddai nifer o awdlau ar gyfer cystadlaethau eisteddfodol, gan gynnwys ‘Hiraeth […]

Rhwyd: Cyflwyniad Euros Lewis am ymgyrch Ysgol Cribyn

Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd. Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli Cyf. Caiff ei ariannu gan YAC.

Sut i Ddarllen: Melanie Owen

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r comedïwr, y cyflwynydd ar awdur Melanie Owen.     Yn wreiddiol o Aberystwyth, mae Mel bellach yn byw yng Nghaerdydd. Mae wedi bod yn ysgrifennu am bron i ddegawd, gan gynnwys sgriptiau i Channel 4, BBC Cymru Wales a BBC Radio Cymru.  Roedd ei chyfrol gyntaf, Oedolyn (ish!), ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2025.    Yn y bennod mae Mel yn trafod bod yn “Jacqueline Wilson girly,” rhoi darllen ar y to-do list a chrio yn Llyfrgell Aberystwyth.     Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes  Recordio sain: Aled Wyn Hughes  Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Teddy’s Place, Caerdydd.    Rhestr Ddarllen  Llyfrau Jacqueline Wilson  I Feel Bad About My Neck – Nora Ephron  mor hapus – Gwenllian Ellis  Sgen i’m Syniad – Snogs, Secs, Sens – […]

Griff Lynch – Sesiynau Gŵyl Tawe 2026

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r cyntaf o’u sesiynau Gŵyl Tawe 2026 gyda Griff Lynch yn fyw o theatr hanesyddol Llewelyn yn yr adeilad YMCA Swansea.   Cyfarwyddwr – Ka Long Tung Camera – Adwitiya Pal Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Sut i Ddarllen: Geraint Iwan

Yn ymuno a Francesca Scarrillo mae’r awdur a’r cyflwynydd Geraint Iwan.   Dros y blynyddoedd mae wedi dilyn nifer o yrfaoedd a gweithio i lu o gwmnïau gwahanol, gan gynnwys y BBC, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac amryw o gwmnïau teledu.   Cyhoeddir ei gyfrol gyntaf, Storis Geraint Iwan, storis am yr hyn sy’n llechu dan […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 8: LLiFT

LLiFT: Mae’n braf chwarae cerddoriaeth er mwyn chwarae; darganfod synau newydd, ymateb i gerddorion eraill a bod yn gwbl greadigol heb ffiniau. Dyma yw nod LliFT, grŵp cymunedol cynhwysol sy’n rhoi cyfle i unigolion chwarae neu brofi cerddoriaeth ensemble byrfyfyr yn rheolaidd yng ngogledd Cymru. Mwynhewch ei sain unigryw.   Am fwy o wybodaeth ar […]

Pennod 81 – ‘Gwybodaeth yn amlhau’: Y Wasg Gyfnodol Gymraeg ar ddechrau’r 19eg Ganrif’

A ninnau wedi cyrraedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, dechreuwn drafod rhai o’r trawsffurfiadau a effeithiai ar ddiwylliant Cymraeg y cyfnod. Diwydiannu, tŵf y boblogaeth, datblygiadau technolegol, balchder yn yr ymerodraeth Brydeinig – byddai’r holl ffactorau hyn yn cyflyru llenyddiaeth Gymraeg wrth i’r ganrif fynd rhagddi. Ond canolbwyntiwn yn y bennod hon ar un peth […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 9: Forget-me-not Chorus, De Caerdydd a’r Fro

Forget-me-not Chorus De Caerdydd a’r Fro: Cymerwch gipolwg ar ymarfer diweddar a dewch i gwrdd â mam a merch sy’n aelodau selog o gangen De Caerdydd a’r Fro o Forget-me-not. Dyma grŵp sy’n cefnogi’r rheiny sy’n byw gyda dementia, a’i hanwyliaid, drwy bŵer cyd-ganu.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Tŷ Cerdd | Tapestri | 10: Philomusica Aberystwyth

Philomusica Aberystwyth: Dewch am dro i lan y môr i gwrdd â Philomusica, cerddorfa symffoni gymunedol Aberystwyth a ffurfiwyd ym 1972. Mae ei haelodau – myfyrwyr a phobl leol – yn cwrdd yn wythnosol i rannu’r wefr o greu cerddoriaeth fawr, bwerus, gerddorfaol.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Tŷ Cerdd | Tapestri | 11: Panedeni

Panedeni: Sut mae grŵp cerdd yn mynd ati i blethu Arabeg a’r Gymraeg? Sut mae caneuon gwerin Cymreig yn swnio gyda rhythmau Arabaidd? Mae Panedeni (cyfuniad o “paned” o de â “Adeni” te o Yemen) grŵp o Wrecsam, yma i ddatgelu’r cyfan. Dyma grŵp sy’n dathlu cerddoriaeth amlddiwylliannol ac yn ehangu gorwelion.   Am fwy […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 12: Côr Meibion Hoyw De Cymru

Côr Meibion Hoyw De Cymru: Ydych chi weithiau’n teimlo’n flinedig ar ddiwedd diwrnod hir? Mae aelodau’r côr bywiog a chynhwysol yma o Gaerdydd yn deall yn iawn. Yr hyn maen nhw’n ei argymell? Dod ynghyd â phobl eraill sydd wrth eu bodd yn canu, a mwynhau cyd-ganu caneuon egnïol, byrlymus sy’n llawn hwyl.   Am […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 13: Dawns ar gyfer Parkinson’s

Dawnsio ar gyfer Parkinson’s – Cyffordd Llandudno: Mae cerddoriaeth a symudiad yn bwysig i’r enaid, fel y mae’r grŵp yma’n deall yn iawn. Dewch i weld grŵp Dawnsio ar gyfer Parkinson’s – Cyffordd Llandudno, dan arweiniad Cywaith Dawns. Maent yn cyfarfod yn wythnosol i deimlo buddion symud creadigol, cerddoriaeth delyn fyw a sgwrs dda dros […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 14: Canfod y Gân

Canfod y Gân: Mae cerddoriaeth yn ffordd o gysylltu ag eraill a ffurfio cymuned, fel y gwelir gyda Canfod y Gân – prosiect arloesol Canolfan Gerdd William Mathias mewn partneriaeth â Chyngor Gwynedd. Mae Canfod y Gân yn canolbwyntio ar greu cerddoriaeth gydweithredol a chynhwysol, ac yn rhoi lle i unigolion fynegi eu hunain.   […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 15: Ffidil Fawr

Ffidil Fawr: Mae’r penwythnos hwn yn ddathliad o’r traddodiad ffidil yng Nghymru. O’r rheiny sy’n newydd iawn i gerddoriaeth ffidil, i arbenigwyr, mae Ffidil Fawr yn dod â dros 100 o bobol at ei gilydd i ddysgu, rhannu a dathlu’r ffidil yng Nghymru.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Rhwyd: Cyflwyniad Lowri Jones am Dafarn Y Vale

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Tafarn, Ysgol a Ffermwyr – Mentro a Chydweithio yn Nyffryn Aeron’ (29/07/2025).   Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd.   Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli […]

Mared – Bore Hir (Ffrinj Abertawe 2025)

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r sesiynau wedi eu recordio yn Tŷ Tawe yn ystod Gŵyl Ffrinj Abertawe.   Mared – Bore Hir (Ffrinj Abertawe 2025)   Gitarydd – Ed Allen Saethu a Golygu – Sam Stevens (sam.ffoto) a Siôn Teifi Rees(sion.ffoto) Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire  

Sut i Ddarllen: Sioned Erin Hughes

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r bardd a’r awdur Sioned Erin Hughes. Daw Erin yn fardd o Ben Llŷn. Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Tregaron yn 2022 gyda’i chyfrol gyntaf i oedolion, Rhyngom (Y Lolfa). Hi oedd golygydd y gyfrol Byw yn fy Nghroen (Y Lolfa) a enillodd Wobr Tir na n-Og yn 2020, Iaith Heb Ffiniau (Carreg Gwalch) a chydolygydd Beyond/Tu Hwnt (Lucent Dreaming). Roedd ei chyfrol O’r Rhuddin ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2025, ac fe gyhoeddwyd ei chyfrol gyntaf o gerddi Fel y Moroedd y llynedd. Yn y bennod mae Erin yn trafod ei diffyg diddordeb mewn llyfrau yn blentyn, effaith a dylanwad […]

Rhwyd: Cyflwyniad Owen Llywelyn am Weithgor Dyffryn Aeron

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Tafarn, Ysgol a Ffermwyr – Mentro a Chydweithio yn Nyffryn Aeron’ (29/07/2025).   Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd.   Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli […]

Rhwyd: Cyflwyniad Dr Osian Elias am Gadernid Iaith

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Rhwyd: Cyfarfod Cynllunio’ (16/01/2026). Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd. Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli Cyf. Caiff ei ariannu gan YAC.

Sut i Ddarllen: Huw Stephens

Yr awdur a’r darlledwr Huw Stephens sy’n cadw cwmni i Francesca Sciarrillo. Mae Huw Stephens yn darlledu’n ddyddiol ar BBC Radio 6 Music, ac yn cynnal sioeau wythnosol yn y Gymraeg a Saesneg ar BBC Radio Wales a BBC Radio Cymru. Fe sefydlodd y Wobr Gerddoriaeth Gymreig a Gŵyl Sŵn Caerdydd. Ef hefyd yw awdur […]