Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Gwrando

Griff Lynch – Sesiynau Gŵyl Tawe 2026

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r cyntaf o’u sesiynau Gŵyl Tawe 2026 gyda Griff Lynch yn fyw o theatr hanesyddol Llewelyn yn yr adeilad YMCA Swansea.   Cyfarwyddwr – Ka Long Tung Camera – Adwitiya Pal Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Sut i Ddarllen: Geraint Iwan

Yn ymuno a Francesca Scarrillo mae’r awdur a’r cyflwynydd Geraint Iwan.   Dros y blynyddoedd mae wedi dilyn nifer o yrfaoedd a gweithio i lu o gwmnïau gwahanol, gan gynnwys y BBC, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac amryw o gwmnïau teledu.   Cyhoeddir ei gyfrol gyntaf, Storis Geraint Iwan, storis am yr hyn sy’n llechu dan […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 8: LLiFT

LLiFT: Mae’n braf chwarae cerddoriaeth er mwyn chwarae; darganfod synau newydd, ymateb i gerddorion eraill a bod yn gwbl greadigol heb ffiniau. Dyma yw nod LliFT, grŵp cymunedol cynhwysol sy’n rhoi cyfle i unigolion chwarae neu brofi cerddoriaeth ensemble byrfyfyr yn rheolaidd yng ngogledd Cymru. Mwynhewch ei sain unigryw.   Am fwy o wybodaeth ar […]

Pennod 81 – ‘Gwybodaeth yn amlhau’: Y Wasg Gyfnodol Gymraeg ar ddechrau’r 19eg Ganrif’

A ninnau wedi cyrraedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, dechreuwn drafod rhai o’r trawsffurfiadau a effeithiai ar ddiwylliant Cymraeg y cyfnod. Diwydiannu, tŵf y boblogaeth, datblygiadau technolegol, balchder yn yr ymerodraeth Brydeinig – byddai’r holl ffactorau hyn yn cyflyru llenyddiaeth Gymraeg wrth i’r ganrif fynd rhagddi. Ond canolbwyntiwn yn y bennod hon ar un peth […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 9: Forget-me-not Chorus, De Caerdydd a’r Fro

Forget-me-not Chorus De Caerdydd a’r Fro: Cymerwch gipolwg ar ymarfer diweddar a dewch i gwrdd â mam a merch sy’n aelodau selog o gangen De Caerdydd a’r Fro o Forget-me-not. Dyma grŵp sy’n cefnogi’r rheiny sy’n byw gyda dementia, a’i hanwyliaid, drwy bŵer cyd-ganu.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Tŷ Cerdd | Tapestri | 10: Philomusica Aberystwyth

Philomusica Aberystwyth: Dewch am dro i lan y môr i gwrdd â Philomusica, cerddorfa symffoni gymunedol Aberystwyth a ffurfiwyd ym 1972. Mae ei haelodau – myfyrwyr a phobl leol – yn cwrdd yn wythnosol i rannu’r wefr o greu cerddoriaeth fawr, bwerus, gerddorfaol.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Tŷ Cerdd | Tapestri | 11: Panedeni

Panedeni: Sut mae grŵp cerdd yn mynd ati i blethu Arabeg a’r Gymraeg? Sut mae caneuon gwerin Cymreig yn swnio gyda rhythmau Arabaidd? Mae Panedeni (cyfuniad o “paned” o de â “Adeni” te o Yemen) grŵp o Wrecsam, yma i ddatgelu’r cyfan. Dyma grŵp sy’n dathlu cerddoriaeth amlddiwylliannol ac yn ehangu gorwelion.   Am fwy […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 12: Côr Meibion Hoyw De Cymru

Côr Meibion Hoyw De Cymru: Ydych chi weithiau’n teimlo’n flinedig ar ddiwedd diwrnod hir? Mae aelodau’r côr bywiog a chynhwysol yma o Gaerdydd yn deall yn iawn. Yr hyn maen nhw’n ei argymell? Dod ynghyd â phobl eraill sydd wrth eu bodd yn canu, a mwynhau cyd-ganu caneuon egnïol, byrlymus sy’n llawn hwyl.   Am […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 13: Dawns ar gyfer Parkinson’s

Dawnsio ar gyfer Parkinson’s – Cyffordd Llandudno: Mae cerddoriaeth a symudiad yn bwysig i’r enaid, fel y mae’r grŵp yma’n deall yn iawn. Dewch i weld grŵp Dawnsio ar gyfer Parkinson’s – Cyffordd Llandudno, dan arweiniad Cywaith Dawns. Maent yn cyfarfod yn wythnosol i deimlo buddion symud creadigol, cerddoriaeth delyn fyw a sgwrs dda dros […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 14: Canfod y Gân

Canfod y Gân: Mae cerddoriaeth yn ffordd o gysylltu ag eraill a ffurfio cymuned, fel y gwelir gyda Canfod y Gân – prosiect arloesol Canolfan Gerdd William Mathias mewn partneriaeth â Chyngor Gwynedd. Mae Canfod y Gân yn canolbwyntio ar greu cerddoriaeth gydweithredol a chynhwysol, ac yn rhoi lle i unigolion fynegi eu hunain.   […]

Tŷ Cerdd | Tapestri | 15: Ffidil Fawr

Ffidil Fawr: Mae’r penwythnos hwn yn ddathliad o’r traddodiad ffidil yng Nghymru. O’r rheiny sy’n newydd iawn i gerddoriaeth ffidil, i arbenigwyr, mae Ffidil Fawr yn dod â dros 100 o bobol at ei gilydd i ddysgu, rhannu a dathlu’r ffidil yng Nghymru.   Am fwy o wybodaeth ar brosiect Tapestri, ewch i https://www.tycerdd.org/tapestri-cym

Rhwyd: Cyflwyniad Lowri Jones am Dafarn Y Vale

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Tafarn, Ysgol a Ffermwyr – Mentro a Chydweithio yn Nyffryn Aeron’ (29/07/2025).   Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd.   Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli […]

Mared – Bore Hir (Ffrinj Abertawe 2025)

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r sesiynau wedi eu recordio yn Tŷ Tawe yn ystod Gŵyl Ffrinj Abertawe.   Mared – Bore Hir (Ffrinj Abertawe 2025)   Gitarydd – Ed Allen Saethu a Golygu – Sam Stevens (sam.ffoto) a Siôn Teifi Rees(sion.ffoto) Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire  

Sut i Ddarllen: Sioned Erin Hughes

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r bardd a’r awdur Sioned Erin Hughes. Daw Erin yn fardd o Ben Llŷn. Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Tregaron yn 2022 gyda’i chyfrol gyntaf i oedolion, Rhyngom (Y Lolfa). Hi oedd golygydd y gyfrol Byw yn fy Nghroen (Y Lolfa) a enillodd Wobr Tir na n-Og yn 2020, Iaith Heb Ffiniau (Carreg Gwalch) a chydolygydd Beyond/Tu Hwnt (Lucent Dreaming). Roedd ei chyfrol O’r Rhuddin ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2025, ac fe gyhoeddwyd ei chyfrol gyntaf o gerddi Fel y Moroedd y llynedd. Yn y bennod mae Erin yn trafod ei diffyg diddordeb mewn llyfrau yn blentyn, effaith a dylanwad […]

Rhwyd: Cyflwyniad Owen Llywelyn am Weithgor Dyffryn Aeron

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Tafarn, Ysgol a Ffermwyr – Mentro a Chydweithio yn Nyffryn Aeron’ (29/07/2025).   Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd.   Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli […]

Rhwyd: Cyflwyniad Dr Osian Elias am Gadernid Iaith

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Rhwyd: Cyfarfod Cynllunio’ (16/01/2026). Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd. Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli Cyf. Caiff ei ariannu gan YAC.

Sut i Ddarllen: Huw Stephens

Yr awdur a’r darlledwr Huw Stephens sy’n cadw cwmni i Francesca Sciarrillo. Mae Huw Stephens yn darlledu’n ddyddiol ar BBC Radio 6 Music, ac yn cynnal sioeau wythnosol yn y Gymraeg a Saesneg ar BBC Radio Wales a BBC Radio Cymru. Fe sefydlodd y Wobr Gerddoriaeth Gymreig a Gŵyl Sŵn Caerdydd. Ef hefyd yw awdur […]

Tokomololo – Deffro (Ffrinj Abertawe 2025)

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r sesiynau wedi eu recordio yn Tŷ Tawe yn ystod Gŵyl Ffrinj Abertawe.   Tokomololo – Deffro (Ffrinj Abertawe 2025)   Saethu a Golygu – Sam Stevens (sam.ffoto) a Siôn Teifi Rees(sion.ffoto) Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Sut i Ddarllen: Cyfres Dau

Mwy o sgyrsiau difyr am lyfrau a darllen gyda Francesca Scarrillo. Y gyfres newydd ar gael yn fuan ar Am.  

Pennod 79 – Bardd Rhyddid ac Arch-ffugiwr: Iolo Morganwg

Edrychwn yn y bennod hon ar un o gymeriadau mwyaf enigmatig y traddodiad llenyddol Cymraeg (ac efallai un o gymeriadau mwyaf enigmatig hanes Cymru yn gyffredinol), sef Edward Williams neu Iolo Morganwg (1747-1826). Ystyriwn ei radicaliaeth wleidyddol gan ei chysylltu â rhai o’i gerddi gwreiddiol. Talwn deyrnged i’w gyfraniadau diwylliannol a’i allu ysgolheigiaidd. Ond, wrth […]

Małgola, No – Pethau Bach (Ffrinj Abertawe 2025)

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r sesiynau wedi eu recordio yn Tŷ Tawe yn ystod Gŵyl Ffrinj Abertawe.   Małgola, No – Pethau Bach   Saethu a Golygu – Sam Stevens (sam.ffoto) a Siôn Teifi Rees(sion.ffoto) Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Rhys Dafis – Mynwent y Garn (Ffrinj Abertawe 2025)

Mae Menter Iaith Abertawe yn gyffrous i rannu’r cyntaf o’u sesiynau wedi eu recordio yn Tŷ Tawe yn ystod Gŵyl Ffrinj Abertawe.   Rhys Dafis – Mynwent y Garn   Saethu a Golygu – Sam Stevens (sam.ffoto) a Siôn Teifi Rees(sion.ffoto) Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Pennod 78 – Jac Glan-y-Gors

Cawn hwyl yn y bennod hon wrth drafod John Jones (1766-1821), cymeriad amryddawn a adwaenir yn well heddiw fel Jac Glan-y-Gors. Yn wreiddiol o Gerrigydrudion, sir Ddinbych, treuliodd Jac y rhan fwyaf o’i oes yn Llundain. Aeth yn rheolwr ac efallai’n berchennog ar sawl tafarn yn y ddinas ac roedd yn chwarae rhan amlwg mewn […]

Pennod 76 – Angharad James

Mae crybwyll y cysylltiadau rhwng Angharad James a Marged Dafydd yn fodd i ni ystyried y ffaith mai dim ond yn ystod y degawdau diwethaf y mae’r byd academaidd Cymraeg wedi dechrau rhoi’r sylw dyledus i farddoniaeth Gymraeg gan ferched. Canolbwyntiwn wedyn ar waith Angharad James (1677- 1749), Cymraes amryddawn o Ddyffryn Nantlle a enillodd […]

Raaarrr

Dyma bennod sy’n rhuo mewn i’ch clustiau. Mae Bethan Byth Di Bod i Japan, Manon mor ysgafn â phluen ar ôl enwebiad Carnegie, ac mae ‘na lot o chwerthin, chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.   Mae ‘na fwy o olygu yn y bennod hon na phennod o Panorama.   Dyma restr […]

Pennod 74 – Hiraeth am Fôn: Goronwy Owen

Caiff Richard Wyn Jones ragor o hanes llenyddol ei fro enedigol yn y bennod hon wrth i ni drafod Goronwy Owen, bardd enwocaf Ynys Môn. Awgrymwn fod delfrydau llenyddol cylch y Morrisiaid i’w gweld ar eu mwyaf eglur ym marddoniaeth ‘Goronwy Ddu’, gan fod ei feistrolaeth ar y mesurau caeth wedi gwireddu i raddaeth health […]

Arolwg Grŵp Gweithredu Cydraddoldeb ac Amrywiaeth, Mynediad a Chynhwysiant DAC

Archwilio sut mae cynhwysiant yn edrych ac yn teimlo i artistiaid anabl o gefndiroedd lleiafrifol, deall rhwystrau presennol, a chyd-greu syniadau i adeiladu amgylcheddau celfyddydol mwy hygyrch. Rhannwch eich barn ar ein harolwg erbyn 07/11/25 yma Bydd y Grŵp Gweithredu yn digwydd ar Zoom ar 19/11/25. Cofrestrwch eich diddordeb yma

Pennod 73 – Morrisiaid Môn

Ac yntau’n hogyn o sir Fôn, mae Richard Wyn Jones yn ebychu ar ddechrau’r bennod hon na chlywodd ‘un sill’ am y brodyr llengar hyn o’r Ynys pan oedd yn yr ysgol. Dyma gyfle felly i unioni’r cam wrth i ni drafod y pedwar brawd o Bentrerianell, Llanfihangel Tre’r Beirdd. Yn ogystal â Lewis, Richard, […]

Pennod 72 – Y Ffŵl a’r Pregethwr: Yr Anterliwt (rhan 4)

Yn bell o fod yn unffurf, roedd llenyddiaeth Gymraeg y ddeunawfed ganrif yn faes ymrafael. Rydym ni’n archwilio’r canfyddiad hwnnw yn y bennod hon wrth gloi ein trafodaeth estynedig ar yr anterliwt a’i chyd-destun(au). A ninnau wedi ystyried ymosodiadau’r diwygwyr crefyddol ar y diwylliant traddodiadol hwn mewn pennod gynharach, dyma gyfle i weld yr anterliwtwyr […]

Pennod 71 – Ffŵl heb Ffiniau: Yr Anterliwt (rhan 3)

Cewch gyfle yn y bennod hon i gyfarfod â Gwagsaw, Syr Caswir, Ffowcyn Gnuchlyd a rhai o ffyliaid eraill yr anterliwtiau. Wrth graffu ar rôl y ffŵl, nodwn fod ganddo nifer o swyddogaethau mewn anterliwt draddodiadol. Yn gyntaf, mae’n agor y chwarae â’i gastiau doniol a’i eiriau dychanol er mwyn ceisio denu cynulleidfa. Awn ati’n […]

Sgwennu 5 Mil O Eiriau Y Diwrnod

Mae un o’r criw wedi bod yn brysur yn sgwennu 5 mil o eiriau y diwrnod, tra bod y gweddill wedi bod wrthi’n darllen llwyth o lyfrau, gydag ambell lyfr o Siapan.   Lot o chwerthin, ‘chydig o bethau dadleuol, ambell i sgwrs ddwys, a thipyn o olygu i gadw Aled yn brysur!   Dyma […]

Pennod 70 – ‘Dynion dawnus yn dilyn chw’ryddiaeth’: Yr Anterliwt (rhan 2)

Canolbwyntiwn yn y bennod hon ar yr actorion a oedd yn perfformio mewn anterliwtiau, gan graffu ar nifer o destunau llenyddol sy’n taflu goleuni ar eu gwaith a’u hunaniaeth.   Yn debyg i gwmni drama heddiw, roedd cwmni anterliwt yn y ddeunawfed ganrif yn teithio o le i le ac yn llwyfannu perfformiadau mewn nifer […]

Pennod 69 – Maswedd a Moeswers: Yr Anterliwt ( rhan 1)

Dyma’r gyntaf mewn cyfres o benodau sy’n archwilio gwahanol agweddau ar draddodiad yr anterliwt. Mae Jerry Hunter newydd orffen ysgrifennu llyfr am y pwnc ac “yn llosgi am y stwff `ma”, chwedl ei gyd-gyflwynydd, ac erbyn diwedd y bennod hon mae Richard Wyn Jones yntau’n “ysgwyd ei gynffon” gyda chyffro. Awn ati i ddiffinio’r anterliwt […]

Pennod 68 – Baledi’r Ddeunawfed Ganrif

Cewch gyflwyniad yn y bennod hon i faledi’r ddeunawfed ganrif, un o ffurfiau llenyddol Cymraeg mwyaf poblogaidd y cyfnod. Yn wir, o ystyried y nifer uchel ohonynt sydd wedi goroesi, mae’n bosib dadlau mai’r faled oedd ffurf fwyaf poblogaidd y ddeunawfed ganrif. Ar ôl ymgodymu ychydig â’r diffiniad, awgrymwn mai’r cysylltiad rhwng y math hwn […]

Maes D – Eisteddfod Wrecsam 2025

Sesiwn arbennig yn fyw o Maes D ar faes Eisteddfod Wrecsam 2025. Trafod llyfrau i ddysgwyr, sgwennu ar gyfer dysgwyr a phob dim dan haul.

Frances Bolley

Frances Abigail Bolley sits on a seaside cliff holding a guitar

Ein Hartist y Mis yw Frances Bolley! Yn Gerddor a Pherfformiwr Aml-Offerynnol, mae gan Frances amrywiaeth anhygoel o waith o’i hymarfer unigol, i chwarae’r bas i Adjua a’r brif gitâr i Fenix, i gyfansoddi, cynhyrchu cerddoriaeth, celfyddydau cymunedol, a hyd yn oed yn fwy.  Yn ddiweddar rhyddhaodd Frances ‘i siarad’, cân yn y Gymraeg a […]

Gŵyl Arall

Pennod yn fyw o Gŵyl Arall Caernarfon. Ymddiheuriadau am ansawdd y sain yn y bennod hon.

Pennod 65 – ‘Pererin Wyf’: Williams Pantycelyn (rhan 2)

Ymdreiddiwn ychydig yn ddyfnach i emynau Pantycelyn yn y bennod hon, gan ganolbwyntio ar un thema. Ar ôl trafod yr emyn poblogaidd sy’n dechrau ‘Pererin wyf mewn anial dir’, nodwn nad dyna oedd yr unig dro na’r tro cyntaf i Williams ddechrau cyfansoddiad gyda’r ddau air hyn. Ar ôl dangos y modd y bu iddo […]

Pennod 64 – ‘Williams biau’r Emyn’

Yn y bennod hon, dechreuwn drafod prifardd y mudiad Methodistaidd Cymraeg, William Williams, Pantycelyn (1717-1791). Er ein bod ni’n crybwyll ychydig o hanes ei fywyd (gan gynnwys ei dröedigaeth), oedwn i bwysleisio arwyddocâd ei waith llenyddol a chydsynio â’r rhai sy’n gweld emynau cynnar Pantycelyn fel dechrau pennod newydd yn hanes barddoniaeth Gymraeg.   Dyma […]

Awduron di-dâl

Mae Siân mewn penbleth ac mae’n gofyn am gymorth gan y pedwar… sydd yn fawr o help! Pryd mae’n iawn i ofyn am daliad a pham fod gymaint o ddigwyddiadau yn disgwyl i awduron cynnal noson yn ddi-dâl? Iaith ddiniwed Bethan, ymwelydd o ben draw’r byd, a llwyth o lyfrau. Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau […]

Sesiwn Gŵyl Tawe – HMS Morris

Mae Menter Iaith Abertawe yn lansio cyfres o sesiynau byw ar gyfer Gŵyl Tawe, sy’n cynnwys artistiaid o’r ŵyl mewn lleoliadau amrywiol ar draws Abertawe.   Sesiwn 2 – HMS Morris o Kardomah Cyfarwyddo, Saethu a Golygu – Trigger Happy Creative Sain – HMS Morris