Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Gwrando

Pennod 94 – Profedigaethau Enoc Huws: Daniel Owen (rhan 2)

Cawn hwyl yn y bennod hon wrth drafod campwaith dychanol Daniel Owen, Profedigaethau Enoc Huws.   Dechreuwn gyda brawddeg agoriadol y nofel – o bosibl y frawddeg enwocaf yn holl hanes ffuglen Gymraeg – ac ystyried arwyddocâd y feirniadaeth gymdeithasol y mae’n gerbyd iddi. Dyma’r nofelydd o’r Wyddgrug ar ei orau, ac yntau’n awdur a […]

Triptych – Echoes

Y sielydd Anna Leary yn perfformio “Armadura” gan Andrea Casarrubios   Cyfarwyddwyd, Cynhyrchwyd a Golygwyd gan Chris Reynolds Sinematograffi gan Ben Mitchell Recordio a Chymysgu Sain gan Evan Graham Yn serennu Cat Burns  

Triptych – Rehearsal

Y delynores Yasmin Richards yn perfformio “Calme et Expressif” Tournier.   Cyfarwyddwyd, Cynhyrchwyd a Golygwyd gan Chris Reynolds Sinematograffi gan Ben Mitchell Sain gan Robin Gerrard Golygu Sain gan Nick Davies    

Pennod 93 – ‘Cymreigrwydd ei Gymeriadau’: Daniel Owen

Wedi ystyried gwrthwynebiad rhai Cymry Ymneilluol i’r nofel mewn ambell bennod ddiweddar, cawn yn y bennod hon gyfle i ddechrau trafod Daniel Owen, nofelydd Cymraeg mwyaf llwyddiannus y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Nodwn fod ei waith wedi’i wreiddio yng nghymdeithas ddiwydiannol sir y Fflint a bod Methodistiaeth Galfinaidd yn ddylanwad mawr arno hefyd, er iddo […]

Pennod 92 – Dechreuadau Llenyddiaeth Gymraeg Patagonia

A ninnau wedi rhoi sylw i lenyddiaeth Gymraeg Gogledd America mewn cwpl o benodau cynharach, dyma gyfle i ehangu’r drafodaeth ac ystyried y modd yr ehangodd y ‘diaspora’ Cymraeg wrth i’r Wladfa – neu’r ‘Wladychfa’ – ym Mhatagonia gael ei chreu. Ond dechreuwn trwy bwysleisio’r cysylltiad rhwng y profiadau Cymreig a Chymraeg yng Ngogledd America […]

Ein Milltir Sgwâr – Llais y Lle

Sut mae iaith yn siapio ein cysylltiad â’r tirwedd? Ry’n ni falch o rannu ail ffilm yn dathlu prosiect Llais y Lle gan Joseph Conran, Ein Milltir Sgwâr. Wedi’i ysbrydoli gan hen idiomau Cymraeg a cherddi T H Parry-Williams, mae’r prosiect yn defnyddio geiriau, deunyddiau a syniadau i archwilio’r berthynas rhwng y Gymraeg, creadigrwydd a […]

Sgrech Flêr – Llais y Lle

Sut gall creadigrwydd helpu pobl i gysylltu â’r Gymraeg mewn ffyrdd newydd? Ry’n ni’n llawn cyffro i rannu ffilm i ddathlu Sgrech Flêr, prosiect Llais y Lle gan Trishna Singh a TeiFi. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae’r tîm wedi cynnal gweithdai ysgrifennu dwyieithog, digwyddiadau cerddorol a chyfleoedd cydweithio creadigol ar draws Caerdydd, Casnewydd, Pen-y-bont ar […]

Rhwyd: Cyflwyniad Rhian Hopkins am Gapel Rhondda

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Rhwyd: Capeli dan berchnogaeth y gymuned’ (26/06/2026). Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd. Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli Cyf. Caiff ei ariannu gan YAC.

Rhwyd: Cyflwyniad Eleanor Mathias a Beck Edwards am ‘Capeli Cymru’

Rhoddwyd y cyflwyniad hwn yn ystod digwyddiad ‘Rhwyd: Capeli dan berchnogaeth y gymuned’ (26/06/2026). Rhwydwaith yw Rhwyd sy’n cefnogi mentrau cymunedol i sicrhau lle’r Gymraeg wrth iddynt gynnal gwaith cymunedol ac adfywio economaidd. Mae Rhwyd yn brosiect ar y cyd rhwng IAITH: y ganolfan cynllunio iaith a Cymunedoli Cyf. Caiff ei ariannu gan YAC.

Pennod 90 – Aelwyd F’Ewythr Robert

Dyma ni’n parhau i drafod Gwilym Hiraethog yn y bennod hon, gan graffu ar garreg filltir o lyfr a gyhoeddodd yn 1853, Aelwyd F’Ewythr Robert neu Hanes Caban F’Ewythr Tomos. Byddai rhyw wyth trosiad Cymraeg o nofel wrthgaethiwol ddylanwadol Harriet Beecher Stowe, Uncle Tom’s Cabin, yn ymddangos erbyn canol y 1850au, ond cyfrol Gwilym Hiraethog […]

Y Cychwyn – Flog Organised Kaos

Fel rhan o gronfa Llais y Lle ar gyfer sefydliadau cymunedol, mae pob sefydliad wedi flogio eu taith drwy gydol y broses. Dyma ddechrau taith Organised Kaos.    

Lovely as a Tree

Mae hon yn ffilm am Mary, a oedd yn 104 oed ar adeg gwneud y ffilm. Nes i gyfarfod â’r ddynes ryfeddol hon pan oeddwn yn gweithio ar brosiect cARTrefu Age Cymru. Cefais fy swyno gymaint gan fywiogrwydd Mary a phan ddechreuodd adrodd cerdd gan Tennyson yn ddigymell, roeddwn i eisiau dal ysbryd unigryw Mary […]

Nelken Line Llan Ffestiniog

Mae Nelken Line yn ddarn o goreograffi gan y coreograffydd Almaenig enwog Pina Bausch, a ddysgodd y symudiadau gwreiddiol i mi yn yr 1980au, pan oeddwn i’n fyfyrwraig yn yr Almaen. Pan fu farw Pina roedd mudiad byd-eang gan y cwmni i greu Nelken Lines safle-benodol gyda gwahanol grwpiau ledled y byd. Mae ein ffilm […]

Pennod 89 – Gwilym Hiraethog

Pe bai’n rhaid dewis un llenor yn unig wrth drafod holl lenyddiaeth Gymraeg y bedwaredd ganrif ar bymtheg, mae Jerry Hunter yn dweud y byddai’n dewis Gwilym Hiraethog (1802-1883). Ganed William Rees mewn teulu o amaethwyr cymharol dlawd ym mhlwyf Llansannan, sir Ddinbych. Ychydig iawn o addysg ffurfiol a gafodd, ond eto byddai’r dyn rhyfeddol […]

Glasbren

Yn plethu’r ffilm newydd Glasbren gyda phytiau o Saunders Lewis vs Andy Warhol gan Emyr Ankst, mae’r archwiliad hwn o greadigrwydd a arweinir gan ieuenctid yng Nghymru yn olrhain y llinach o’r symudiad indi iaith Gymraeg yn y 1990au i don newydd o greadigrwydd llawr gwlad sydd yn dod i’r amlwg heddiw. Wedi’i wreiddio yn […]

Ify Iwobi & Linda Hamweemba – Sesiynau Gŵyl Tawe 2026

Ify Iwobi & Linda Hamweemba yn fyw o Eglwys yr Holl Saint, Mwmbwls Mae’r fersiwn arbennig hon o ‘Ngonyama’ yn cynnwys geiriau yn y Gymraeg, Saesneg a Zulu/Xhosa. Bydd Ify a Linda yn arwain Côr Cymunedol Gŵyl Tawe ar y 6ed o Fehefin am 12:45 ar lwyfan Cymru Greadigol. Cyfarwyddwr a Golygu – Daniela Morales […]

Pennod 88 – ‘Chwaeth bresennol y Bobl’: Ceiriog

Trafodwn John Ceiriog Hughes (1832-1887) yn y bennod hon. Ceiriog o bosib oedd y bardd Cymraeg mwyaf poblogaidd yn ystod ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg.   Wrth graffu ar y modd yr aeth ati i greu a chyflwyno delweddau ‘derbynol’ o Gymru a’r Cymry, nodwn fod ei waith yn enghraifft dda o’r effaith […]

Effi o Blaenau Q&A – Marc Evans a Leisa Gwenllian

Yn y podlediad Gwnaethpwyd yng Nghymru diweddaraf, mae’r Cyfarwyddwr Marc Evans a’r actor Leisa Gwenllïan yn trafod rhyddhau Effi o Blaenau gyda’r awdur a’r darlledwr Lowri Haf Cooke.   Wedi’i osod ar lechweddau diwydiannol Blaenau Ffestiniog, peidiwch â cholli’r portread cyfoes beiddgar yma o Gymru ar sgrin. Yng ngeiriau Marc Evans, dyma ffilm sy’n “siarad, […]

Gorwel Owen – Glas

Trac oddi ar ‘Yn iach eto teimlo tant’, albwm sy’n seiliedig ar recordiadau sither ar Bandcamp a gwasanaethau ffrydio drwy Pyst (Recordiau OFN, Mehefin 19, 2026 ). Mae’r geiriau ‘Yn iach eto teimlo tant’ yn deillio o farwnad i Gruffudd Llwyd gan y bardd Tudur Aled o’r 15g-16g (gweler Gwaith Tudur Aled, gol. T. Gwynn […]

Llais y Lle – Ffiniau

ffiniau (n) Llinell sy’n gwahanu dau neu ragor o arwynebeddau neu ardaloedd, hefyd yn ffigurol; goror, terfyn, ymyl (n) Ymyrraeth greadigol sy’n archwilio effaith ffiniau newidiol yng nghymoedd Aman/Tawe, gan defnyddio syrcas a cherddoriaeth i archwilio hunaniaeth, iaith a newid ôl-ddiwydiannol.

Pennod 87 – ‘Pur fel y Dur’: Y Llyfrau Gleision a Llên Benywod

Dyma ni’n parhau i drafod effaith y ‘Llyfrau Gleision’ ar lenyddiaeth Gymraeg, gan ganolbwynio’n benodol ar lais llenyddol y Gymraes y tro hwn. Mae teitl y bennod hon yn deyrnged i astudiaeth ardderchog Jane Aaron, Pur fel y Dur[:] Y Gymraes yn Llên Menywod y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg, cyfrol sydd, yng ngeiriau’i hawdur, yn […]

Gŵyl Lên Llandeilo

Pennod arbennig Colli’r Plot, recordiwyd o flaen gynulleidfa yng Ngŵyl Lên Llandeilo.

Panedeni – Atamanaa (single)

‘Atamanaa’ gan ensemble trawsddiwylliannol o’r Gogledd, Panedeni – ar Recordiau Sionci. Cefnogwyd gan Gronfa Fideos PYST x S4C Music Video Fund.   Credyd fideo: Rob Corcoran, 73 Degree Films

Cerys Hafana – Sesiynau Gŵyl Tawe 2026

Sesiynau Gŵyl Tawe 2026 gyda Cerys Hafana yn fyw o Dylan Thomas Birthplace, Swansea.   Cyfarwyddwyr – Tobias Lagos + Lewis Sharpe Fideograffeg a golygu – Tobias Lagos Sain – Graham Morse / Eleven Sound Hire

Sut i Ddarllen: Casi Wyn

Yn cadw cwmni i Francesca Sciraillo  mae’r gantores a chyfansoddwr Casi Wyn. Yn wreiddiol o ddinas Bangor, Casi oedd Bardd Plant Cymru 2021-2023. Cyhoeddodd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, Cariad Yw yn 2024. Mae hi wedi perfformio ei cherddoriaeth ar lwyfannau SXSW, BBC Proms in the Park, yn ogytsal a thaith genedlaethol gyda Sinfonia Cymru. […]

Pennod 85 – Rhannu ‘Trysorau Gwerthfawr’: Dechreuadau gwasg gyfnodol Gymraeg America

Dyma’r ail bennod a recordiwyd o flaen cynulleidfa fyw yn ystod cynhadledd NAASWCH yn Rio Grande, Ohio. Trafodwn hanes cynnar gwasg gyfnodol Gymraeg yr Unol Daleithiau (ac wrth nodi ymlyniadau crefyddol rhai o’r cyfnodolion hyn mae Richard Wyn Jones yn amlygu enwadaeth annisgwyl!). Awn ati wedyn i ganolbwyntio ar y cyfnodolyn Cymraeg Americanaidd cyntaf i […]

‘The Future of Welsh Film..’ What does this mean to you?

I nodi 130 mlynedd o sinema yng Nghymru, mae Dion Hughes (Pontio Bangor), Dr Kate Woodward (Prifysgol Aberystwyth), a Nia Edwards Behi (Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru) yn trafod beth mae ffilm Gymreig yn ei olygu iddyn nhw. O hunaniaeth a hanes, i ddiwylliant ac iaith, ac o’r masnachol i’r cyfoes – maen […]