Ai Democratiaeth yw Democracy?
Bu’r cysyniad o ddemocratiaeth yn bwysig i mi erioed, o bosib gan i mi gael fy magu mewn teulu lle’r oedd dadlau cyson o amgylch y bwrdd bwyd, ble oeddwn i, yn fyfyrwraig Gwleidyddiaeth Lefel A, yn chwyrn fy marn fod y Deyrnas Unedig (DU) – a Chymru – yn ddemocrataidd. Byddwn yn rhestru rhwystrau […]
Partneriaeth gyda QueerAF: Oes Angen Labeli Arnom mewn Cynrychiolaeth Draws+?
A oes rhaid i gyfryngau traws enwi eu cymeriadau fel rhai traws? Cymerwch ffilm Jane Schoenbrun yn 2024, I Saw The TV Glow. Wedi’i chanmol fel “ffilm hynod draws“, mae’n mynd i’r afael â’r foment ‘cracio wy’ – y chwalfa anghildroadwy honno sy’n dod pan fyddwch chi o’r diwedd yn sylweddoli eich bod chi’n drawsryweddol. Eto, […]
Cofrestrwch ar gyfer ein dosbarth meistr am ddim ar niwrowahaniaeth mewn newyddiaduraeth
Ydych chi’n niwrowahanol ac eisoes yn gweithio ym myd newyddiaduraeth, neu newydd ddechrau ym myd y cyfryngau? Bydd y dosbarth meistr hwn yn agor sgwrs hir-ddisgwyliedig am niwrowahaniaeth mewn newyddiaduraeth, gan archwilio pam mae safbwyntiau amrywiol yn hanfodol i’r diwydiant. Dan arweiniad yr awdur a’r eiriolwr niwrowahaniaeth Beth Rees, bydd y sesiwn yn edrych ar lywio tirwedd […]
Dathliad Cymru Cwiar Wledig
Cadwch y Dyddiad: Prynhawn o Newyddiaduraeth Gynhwysol yn Aberystwyth Ymunwch â ni i ddathlu cyhoeddi traethawd creadigol Mair Jones a gomisiynwyd fel rhan o’n prosiect ‘Deall Ein Gorffennol i Adnabod Ein Presennol’, mewn partneriaeth ag Archif Darlledu Cymru. Yn eu darn yn ymateb i ddeunydd archif, ‘Cymru Cwiar Wledig’, mae Mair yn rhoi cyfrif cynhwysfawr o […]
Gall, fe all Reform ennill
Mae’r arolwg barn Cymreig diweddaraf yn gosod Plaid Cymru ar y blaen i Reform o ran bwriadau pleidleisio yn etholiad y Senedd. Ond trwch blewyn sydd rhwng y ddwy blaid, ac mae’n gwbl ddichonadwy y gallai Reform ddod i’r brig fis Mai nesaf gan ennill yr hawl i lywodraethu Cymru. ‘Daeargryn tawel’ – dyna, fe […]
O’r Proms i wlad ‘Pop yw Popeth’
Bu ymweliad â phrif ŵyl cerddoriaeth glasurol Prydain yn ddiweddar yn fodd i atgoffa ein gohebydd am y prinder llwyfan i gerddoriaeth o’r fath yng Nghymru. Wrth baratoi hyn o lith am gyngherddau haf Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC daeth y newyddion da am arwyddo cytundeb rhwng Cyngor Sir Caerdydd a’r Academy Music Group i […]
Cyhoeddi Enillwyr Gwobrau Clawr y Flwyddyn 2025 am Lyfrau i Blant a Phobl Ifanc
Cyhoeddi Enillwyr Gwobrau Clawr y Flwyddyn 2025 am Lyfrau i Blant a Phobl Ifanc Cyhoeddwyd teitlau’r llyfrau sydd wedi ennill Gwobrau Clawr y Flwyddyn am Lyfrau i Blant a Phobl Ifanc 2025. Mae dau gategori i’r gwobrau – Clawr Llyfr Cymraeg a Chlawr Llyfr Saesneg. Enillydd y categori Gymraeg: Nos Da Blob (Y […]
Pennod 71 – Ffŵl heb Ffiniau: Yr Anterliwt (rhan 3)
Cewch gyfle yn y bennod hon i gyfarfod â Gwagsaw, Syr Caswir, Ffowcyn Gnuchlyd a rhai o ffyliaid eraill yr anterliwtiau. Wrth graffu ar rôl y ffŵl, nodwn fod ganddo nifer o swyddogaethau mewn anterliwt draddodiadol. Yn gyntaf, mae’n agor y chwarae â’i gastiau doniol a’i eiriau dychanol er mwyn ceisio denu cynulleidfa. Awn ati’n […]
Sgwennu 5 Mil O Eiriau Y Diwrnod
Mae un o’r criw wedi bod yn brysur yn sgwennu 5 mil o eiriau y diwrnod, tra bod y gweddill wedi bod wrthi’n darllen llwyth o lyfrau, gydag ambell lyfr o Siapan. Lot o chwerthin, ‘chydig o bethau dadleuol, ambell i sgwrs ddwys, a thipyn o olygu i gadw Aled yn brysur! Dyma […]
Dewch i adnabod darlunwyr rhestr fer Clawr Llyfr Plant y Flwyddyn 2025
Sian Angharad Enw: Sïan Angharad Jones, ond pawb yn nabod fi fel Anj neud Angharad! Ble cawsoch chi eich geni a’ch magu? Geni yn Ysbyty Dewi Sant, Bangor ac fy’n magu yn Moelfre, Ynys Môn Pa un oedd eich hoff lyfr yn blentyn? Roedd Can y Morfilod yn un o’r ffefrynnau. Oeddwn i wrth fy […]
Meet the Illustrators shortlisted for the Children’s Book Cover of the Year Award 2025
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg Hannah Doyle Name: Hannah Doyle Where did you grow up? My family moved from England to Ciliau Aeron near Aberaeron when I was three. I grew up on a smallholding with a big field, ramshackle outbuildings, pigs and chickens. What was your favourite book when you were young? I was […]
Gwobr Clawr y Flwyddyn 2025
Ry’n ni’n falch o gyhoeddi’r llyfrau sydd wedi cyrraedd y rhestrau byrion ar gyfer Gwobrau Clawr y Flwyddyn am Lyfrau i Blant a Phobl Ifanc 2025. Mae’r gwobrau, a sefydlwyd y llynedd, yn dathlu cyfraniad darlunwyr a dylunwyr, a’u gwaith i ddod â straeon yn fyw a chreu llyfrau trawiadol a deniadol sy’n apelio at […]
Pennod 70 – ‘Dynion dawnus yn dilyn chw’ryddiaeth’: Yr Anterliwt (rhan 2)
Canolbwyntiwn yn y bennod hon ar yr actorion a oedd yn perfformio mewn anterliwtiau, gan graffu ar nifer o destunau llenyddol sy’n taflu goleuni ar eu gwaith a’u hunaniaeth. Yn debyg i gwmni drama heddiw, roedd cwmni anterliwt yn y ddeunawfed ganrif yn teithio o le i le ac yn llwyfannu perfformiadau mewn nifer […]
Pennod 69 – Maswedd a Moeswers: Yr Anterliwt ( rhan 1)
Dyma’r gyntaf mewn cyfres o benodau sy’n archwilio gwahanol agweddau ar draddodiad yr anterliwt. Mae Jerry Hunter newydd orffen ysgrifennu llyfr am y pwnc ac “yn llosgi am y stwff `ma”, chwedl ei gyd-gyflwynydd, ac erbyn diwedd y bennod hon mae Richard Wyn Jones yntau’n “ysgwyd ei gynffon” gyda chyffro. Awn ati i ddiffinio’r anterliwt […]
Cyhoeddi Cymrodoriaeth Cynefin
Mae tîm Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru yn hynod falch o gyhoeddi Cymrodoriaeth newydd arloesol i newyddiadurwyr yng Nghymru neu o Gymru, mewn partneriaeth â Sefydliad Reuters ar gyfer Astudio Newyddiaduraeth. Gan adeiladu ar genhadaeth Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru i yrru newid systemig yng Nghymru a thu hwnt, bydd gan Gymrodoriaeth Cynefin, a ariennir yn llawn, ffocws penodol ar […]
Gwylio tranc y Blaid Lafur Gymreig
Oni bai fod newid buan ac arwyddocaol yn y rhagolygon barn, mae pob argoel y bydd y Blaid Lafur Gymreig yn wynebu chwalfa etholiadol ym Mai 2026. Ac nid oes ganddi chwaith na’r bobl na’r syniadau i ymgodymu â’r fath sefyllfa ac i ailadeiladu ei grym gwleidyddol. Dwn i ddim beth mewn gwirionedd yr oeddwn […]
A heuo faes, gwyn ei fyd?
Ar Newyddion S4C ar 12 Awst bu adroddiad o bentref Palestinaidd al-Mughayyir ar y Lan Orllewinol. Soniwyd ynddo am ymosodiadau ar y pentrefwyr gan ymsefydlwyr Israelaidd. Ar newyddion Saesneg y BBC ar 18 Awst gwelwyd lluniau dramatig o ymosodiad ar fferm gerllaw Turmus Aya gan griw o ddynion mewn masgiau. Unwaith eto, ymsefydlwyr Israelaidd oedd […]
Planet presents an evening at Y Cŵps!
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
DISTANCES
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg Available for purchase on Etsy or at https://imogendavies.my.canva.site/
Pennod 68 – Baledi’r Ddeunawfed Ganrif
Cewch gyflwyniad yn y bennod hon i faledi’r ddeunawfed ganrif, un o ffurfiau llenyddol Cymraeg mwyaf poblogaidd y cyfnod. Yn wir, o ystyried y nifer uchel ohonynt sydd wedi goroesi, mae’n bosib dadlau mai’r faled oedd ffurf fwyaf poblogaidd y ddeunawfed ganrif. Ar ôl ymgodymu ychydig â’r diffiniad, awgrymwn mai’r cysylltiad rhwng y math hwn […]
Imogen Davies
Awdur a chreadigwr Cymreig o Aberystwyth
Llyfrau Newydd ym Mis Awst
Mae gennym ni ddau lyfr newydd allan ym mis Awst. Gwelwch y fideo am fanylion.
Maes D – Eisteddfod Wrecsam 2025
Sesiwn arbennig yn fyw o Maes D ar faes Eisteddfod Wrecsam 2025. Trafod llyfrau i ddysgwyr, sgwennu ar gyfer dysgwyr a phob dim dan haul.
On adapting The Five – Mared Roberts
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Creating The Five – Elgan Rhys
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Pennod 67 – Ochr Arall y Geiniog
Mae’r penodau diwethaf wedi canolbwyntio ar y Diwygiad Methodistiaidd a’r hyn a enillwyd yn sgil y trawsffurfiad crefyddol, cymdeithasol a llenyddol hwnnw, gan edrych yn benodol ar waith William Williams, Pantycelyn. Edrychwn yn y bennod hon ar yr hyn a gollwyd wrth i Ymneilltuaeth Gymreig wthio rhai agweddau traddodiadol ar ddiwylliant a llenyddiaeth Cymru i’r […]
Gŵyl Arall
Pennod yn fyw o Gŵyl Arall Caernarfon. Ymddiheuriadau am ansawdd y sain yn y bennod hon.
Camau gwag Starmer – gwersi i Rhun
Ar ôl cipio mwyafrif anferthol yn yr Etholiad Cyffredinol flwyddyn yn ôl, mae llywodraeth Keir Starmer mewn dyfroedd dyfnion. A da o beth, ym marn ein colofnydd, fyddai i Rhun ap Iorwerth a Phlaid Cymru graffu ar y camgymeriadau a barodd i hyn ddigwydd. Yr wyf yn ysgrifennu hyn o eiriau ychydig ddyddiau’n unig cyn […]
Stryd Gerallt a’r Cae Ras
Sut brofiad oedd ac yw byw yn ardal Wrecsam? Gofynnodd BARN i dri amrywiol eu cefndi-roedd geisio diffinio beth mae Wrecsam yn ei olygu iddynt hwy. Y gymuned o ’nghwmpas i ydi’r peth pwysicaf am Wrecsam i fi. Fe wnes i golli dad ar ddi-wedd cyfnod Covid, ac mae’r ffordd wnaeth y gymuned ddod ynghyd […]
Pennod 66 – Bardd Diofal?: Williams Pantycelyn (rhan 3)
Rydym ni’n gorffen trafod yr emynydd mawr yn y bennod hon trwy ofyn cwestiwn a fydd o bosib yn annisgwyl i’r rhan fwyaf o’n dilynwyr, sef a oedd Pantycelyn yn fardd diofal? Dyfynnwn nifer o ysgolheigion o’r ugeinfed ganrif sy’n awgrymu hyn, gan gynnwys Saunders Lewis a ddywedodd nad oedd William Williams yn parchu geiriau […]
Seremoni Llyfr y Flwyddyn 2025
Bydd y ffrwd ar gael i’w wylio yma o 7.00yh ymlaen Bydd Seremoni Llyfr y Flwyddyn 2025 yn cael ei ffrydio o Theatr y Sherman, Caerdydd yma ar Am! Ymunwch â ni ar Orffennaf 17eg am noson wefreiddiol i ddathlu llwyddiannau llenorion talentog Cymreig.
Amy Grandvoinet
Mae Artist y Mis yn nodwedd lle rydyn ni’n tynnu sylw at waith anhygoel un o’n haelodau. Ein Hartist y Mis yw Amy Grandvoinet! Ar hyn o bryd mae Amy yn byw yn Aberystwyth ac yn ceisio byw ‘bywyd go iawn’. Mae hi’n gwneud ei ymchwil doethuriaeth yn y maes seicoddaearyddiaeth lenyddol a bydd hi’n […]
Pennod 65 – ‘Pererin Wyf’: Williams Pantycelyn (rhan 2)
Ymdreiddiwn ychydig yn ddyfnach i emynau Pantycelyn yn y bennod hon, gan ganolbwyntio ar un thema. Ar ôl trafod yr emyn poblogaidd sy’n dechrau ‘Pererin wyf mewn anial dir’, nodwn nad dyna oedd yr unig dro na’r tro cyntaf i Williams ddechrau cyfansoddiad gyda’r ddau air hyn. Ar ôl dangos y modd y bu iddo […]
Chwilio am Swydd gydag Awtistiaeth: Y Rhwystrau a Wynebwn
Yn gynharach heddiw, gwiriais fy ffôn a gwelais alwad a gollwyd o gwpl o oriau ynghynt. Ar ôl chwilio am y rhif ar Google, fel rwy’n ei wneud fel arfer, cefais fy synnu o’r ochr orau i ddarganfod nad sbam oedd e ond o’r sefydliad yr oeddwn wedi cael fy nghyfweld ag ef ddydd Gwener […]
British Fantasy Awards
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg
Wizard’s Tower Press
Cwmni cyhoeddi annibynnol sy’n arbenigo mewn ffuglen wyddonol a ffantasi.
Pennod 64 – ‘Williams biau’r Emyn’
Yn y bennod hon, dechreuwn drafod prifardd y mudiad Methodistaidd Cymraeg, William Williams, Pantycelyn (1717-1791). Er ein bod ni’n crybwyll ychydig o hanes ei fywyd (gan gynnwys ei dröedigaeth), oedwn i bwysleisio arwyddocâd ei waith llenyddol a chydsynio â’r rhai sy’n gweld emynau cynnar Pantycelyn fel dechrau pennod newydd yn hanes barddoniaeth Gymraeg. Dyma […]
Partneriaeth QueerAF: Cyfleoedd i awduron LHDTQIA+ o Gymru sydd ar ddechrau eu gyrfa
Yn dilyn llwyddiant ein cyfres ddiwethaf o gomisiynau, rydym yn partneru â Queer AF ar gyfer carfan arall o fentora. Byddant yn cynnal cyfres bwrpasol o ddarnau meddwl fel rhan o gynllun ysgrifennu nodedig QueerAF, Queer Gaze. A gallech chi fod yn un o’r awduron llwyddiannus. Y cyfle Bydd tri newyddiadurwr LHDTCIA+ o Gymru, […]
Issue 002: Speak to Me
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg. Dysgwch fwy am gylchgrawn Folding Rock ar eu gwefan foldingrock.com. .
Awduron di-dâl
Mae Siân mewn penbleth ac mae’n gofyn am gymorth gan y pedwar… sydd yn fawr o help! Pryd mae’n iawn i ofyn am daliad a pham fod gymaint o ddigwyddiadau yn disgwyl i awduron cynnal noson yn ddi-dâl? Iaith ddiniwed Bethan, ymwelydd o ben draw’r byd, a llwyth o lyfrau. Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau […]
Pennod 63 – Dechrau Cyfnod Newydd: Y Diwygiad Methodistaidd
Croeso i gyfres 3 Yr Hen Iaith! Agorwn y gyfres newydd hon trwy drafod dechreuadau’r Diwygiad Methodistaidd yng Nghymru, mudiad a fyddai’n cael effaith anferthol ar y traddodiad llenyddol Cymraeg. Nodwn fod y mudiad crefyddol wedi dod i Gymru ar yr union adeg ag yr oedd yn troi’n fudiad trawsatlantig, gydag un o’r arweinwyr Seisnig, […]
Yr arolwg barn blwyddyn-i-fynd
Wrth ymateb i’r pôl piniwn diweddaraf am ganlyniadau etholiad nesaf y Senedd, mae ein colofnydd yn mentro rhagweld newidiadau dramatig yn y byd gwleidyddol Cymreig. Ffawd y sawl ohonom sy’n ymddiddori yng ngwleidyddiaeth etholiadol Cymru yw ein bod wedi gorfod arfer â’r ffaith mai ychydig iawn sy’n newid. Yn hytrach na chael trafod y cyffro […]
Evrah Rose
Mae Artist y Mis yn nodwedd lle rydyn ni’n tynnu sylw at waith anhygoel un o’n haelodau. Ein Hartist y Mis yw Evrah Rose! Y bardd, awdur a cherddor rap, enillodd Evrah Rose boblogrwydd cenedlaethol trwy ei waith sy’n taro’n galed a’i hegni di-ofn. Darllenwch y nodwedd isod i ddysgu mwy am waith Evrah, yr […]
‘Gorddiagnosis’: Sut mae’r cyfryngau’n stigmateiddio gwahanol feddyliau
Pan agorais ‘X’ am y tro cyntaf ers misoedd, doeddwn i ddim yn disgwyl dod o hyd i mi fy hun – a miliynau o rai eraill ag ADHD – yn cael ein cymharu â Hitler. Nid yn unig y gwnaeth cartŵn, a gyhoeddwyd gan allfa wleidyddol adnabyddus, watwar y cyflwr ond awgrymodd, pe bai Hitler […]
Review Essay: A Wilderness of Unperishable Glory – Eluned Gramich
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Folding Rock
Mae Folding Rock yn gylchgrawn newydd sbon danlli. Cafodd ei sefydlu yn 2024 gan ddau olygydd oedd yn benderfynol i helpu rhoi Cymru ac ysgrifennu o Gymru ar fap y Deyrnas Unedig – a thu hwnt. Mae’n cyhoeddi’r rhyddiaith greadigol newydd orau: ffuglen, ffeithiol a phopeth yn y canol. Mae’r cylchgrawn yn arddangos gwaith cyffrous […]
Folding Rock Summer Party
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Yr Hen Iaith (Lefel A) – Branwen ferch Llŷr
Cawn hwyl yn y bennod hon wrth drafod ‘Ail Gainc y Mabinogi’, sef y chwedl ‘Branwen ferch Llŷr’. Rydym ni’n ystyried nifer o agweddau ar y stori gyffrous hon, gan ofyn cwestiynau diddorol am ei pherthynas â’r gymdeithas ganoloesol yr oedd yn perthyn iddi. Nodwn ei bod yn ei hanfod yn stori am briodas frenhinol, […]