Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Geiriau

Y Bysgodes – Cymdeithas Affrica Gogledd Cymru a Casia Wiliam

Y Bysgodes gan Gymdeithas Affrica Gogledd Cymru a Casia Wiliam yw Llyfr y Mis i Blant, mis Hydref.

Yn ystod haf 2022, daeth teuluoedd o Gymdeithas Affrica Gogledd Cymru at ei gilydd i siarad am straeon a hen chwedlau o Gymru a gwledydd Affrica 

Daeth beirdd, storïwyr a chantorion Affricanaidd a Chymreig i rannu a dysgu. Yn araf bach a fesul tipyn wedyn, daeth y stori i fodolaeth. Tynnodd yr awdur Casia Wiliam y stori at ei gilydd a’i rhoi ar bapur, cyn ei phasio ymlaen at y darlunydd Jac Jones.

Dyma chwedl newydd sbon, sy’n cyfuno straeon traddodiadol Cymreig ac Affricanaidd (Ghanaidd a Nigeraidd).

Dyma flas o’r broses o greu’r gyfrol.

Pennod 24 – Meddwi’n Niwrbwrch: Dafydd ap Gwilym (rhan 1)

Dechreuwn drafod bardd Cymraeg enwocaf yr Oesau Canol y bennod hon – Dafydd ap Gwilym.
Nid yw hanes ei fywyd yn gwbl sicr, ond tybir iddo gael ei eni tua 1315 a marw o gwmpas y flwyddyn 1350 – o bosibl oherwydd y Pla Du. Ond mae’n sicr bod oes a gwaith Dafydd yn cydfynd â dechrau oes y cywydddwyr – a chewch beth o hanes y cywydd yn y bennod hon hefyd felly. Mae gwaith Dafydd ap Gwilym yn arwyddo cyfnod newydd yn hanes llenyddiaeth Gymraeg mewn sawl ffordd, ac mae’n bosib awgrymu mai fo oedd ‘y dyn iawn yn y lle iawn ar yr adeg iawn’, yn fardd talentog a beiddgar ar adeg pan oedd cymdeithas yn newid a phosibliadau barddol yn ymagor o’r herwydd.
Mae’n cael ei gofio’n bennaf heddiw am ei ganu search a natur (pwnc ein pennod nesaf!). Mae canrifoedd o Gymry wedi dotio at ei ffresni, ei newydd-deb, ei hiwmor a’i feiddgarwch ond nodwn ei fod hefyd yn fardd traddodiadol ar un wedd, yn canu mawl ac yn cyfansoddi cerddi crefyddol dwys yn ogystal â’r gwaith hwyliog a ffraeth a gysylltir â’i enw heddiw. Craffwn ar un o’i gywyddau, sef cân o fawl i dref Niwbwrch. Awgryma’r gerdd hon fod Dafydd yn claddu medd yn y dref – yn wir, ‘mynwent medd Môn’ oedd Niwrbwrch yn ei eiriau’i hun! – ac mae’r cywydd hwyliog hwn hefyd yn sôn am yfed gwin, cwrw a methyglyn (medd wedi’i drwytho â pherleisiau).

Stones Stories, Norman Payne

These stories are inspired by Norman Payne’s site specific installation at Plas Bodfa. They are written and performed by Norman Payne as a mocumentary to accompany his installation.

Pennod 23 – Seintiau a Phechaduriaid

Er ein bod ni wedi crybwyll y ffaith bod cymdeithas y Gymru ganoloesol yn drywadl Gristnogol, ac er ein bod wedi nodi agweddau creffyddol ar rai testunau llenyddol wrth fynd heibio, yn y bennod hon rydym ni’n canolbwyntio ar lenyddiaeth Gristnogol – ac yn bennaf, gwahanol draddodiadau’n ymwneud â’r seintiau Cymreig. 

Nodwn fod y Cymry yn weddol unigryw yn eu hoffter o lunio ‘bonedd’ neu ‘achau’ seintiau (amlygiad canoloesol o’r awydd Cymreig oesol i holi i bwy mae rhywun yn perthyn, efallai!). Trafodwn draddodiad llenyddol storïol poblogaidd hefyd, ‘Bucheddau Seintiau’, cofiannau neu fywgraffiadau. Edrychwn ar Fuchedd Dewi a thrafod rôl llenyddiaeth yn y datblygiad a wnaeth ef yn nawddsant Cymru. Cewch glywed hanes cyffrous am forwyn o’r enwi Gwenfrewi wrth iddi arddel ‘strategaeth risg-uchel’ (chwedl Richard Wyn Jones) er mwyn ceisio dianc rhag y brenin cas, Caradog, a hanes y ffynnon sy’n dwyn enw’r santes honno. Cawn gyfle i ystyried canu mawl i’r seintiau, gan graffu ar un awdl sy’n dyrchafu Dewi uwchlaw holl seintiau eraill y byd.

Cyhoeddi Gyda Ni

Ffenestr Gyflwyno Nesaf: 1-30 Tachwedd 2023

‘Dach chi wedi sgwennu rhywbeth, yn chwilio am gartref amdano fo, ac wedi meddwl am Gyhoeddiadau’r Stamp (dewis da, os cawn ni ddeud), ond be nesa? Sut mae troi llyfrFINALterfynol2b.docxx yn gyfrol brint? Dyma gyflwyno ein system newydd o agor ffenestri cyflwyno ar gyfer gwaith posib i’w gyhoeddi. Cliciwch ar y botymau isod i ddysgu mwy, a pharatowch i hitio’r botwm Send rhwng 1 a 30 Tachwedd, eleni!

Canllawiau Cyflwyno

Cwestiynau Cyffredin

Taith Trwy’r Ddrysfa: Anabledd yn y Diwydiant Cyhoeddi

Gall dod o hyd i unrhyw swydd gyflogedig ym myd cyhoeddi – boed hynny’n greu cynnwys, newyddiaduraeth, golygu, adolygu llyfrau neu gylchgronau – deimlo fel eich bod yn chwilio am y Greal Sanctaidd. Nid yw’n newyddion i unrhyw un bod y celfyddydau’n cael eu tanariannu, mae llawer o gyhoeddiadau’n ei chael hi’n anodd yn y […]

WELSH WHISPERER

Cerddoriaeth fyw am ddim yn y bar gyda’r canwr gomedïwr Welsh Whisperer. Rhan o gynllun Talent mewn Tafarn gan S4C/Yr Egin ac Eisteddfod Genedlaethol Cymru. 

(Mercher) 8:00 pm – 10:00 pm 

27/09/2023

Lansiad Blodeugerdd 2020

Sgwrs rhwng Ifor ap Glyn a golygyddion y gyfrol ‘Dweud y drefn pan nad oes trefn: blodeugerdd 2020’, Grug Muse ac Iestyn Tyne.

Prynwch y flodeugerdd yma!

Seiniau Stampus 1: Ffosfforws 1 gyda Ciarán Eynon

Podlediad arbennig i ddathlu lansio rhifyn cyntaf erioed Ffosfforws, cyfnodolyn newydd Cyhoeddiadau’r Stamp sy’n llwyfan i farddoniaeth o bob math. Mae Grug a Iestyn sgwrsio efo Ciarán am gynnwys y rhifyn, taith Ciarán fel sgwennwr, a sawl peth difyr arall. Mi gawn ni hefyd glywed cerddi newydd sbon sydd wedi eu cyhoeddi yn Ffosfforws gan Sion Tomos Owen, Manon Wynn Davies ac Alaw Tomos.

Rhybudd cynnwys: Ceir cyfeiriadau yn y rhifyn hwn at gerddi sy’n trafod trais a thrais rhywiol yn erbyn merched yn benodol.

Seiniau Stampus [o’r archif]: 24:24 gyda Leusa Llewelyn

Sgwrs o Hydref 2020 wrth i Leusa Llywelyn o Llenyddiaeth Cymru ac Iestyn Tyne & Esyllt Lewis o’r Stamp ddod ynghyd i drafod #Her24Awr ar ddiwedd y prosiect.

Cyfrannwyr #Her24Awr oedd: Beth Celyn, Dafydd Reeves, Dylan Huw, Eadyth Crawford, Elan Elidyr, Elen Gwenllian Hughes, Esyllt Lewis, Ffion Morgan, Ffion Pritchard, Gareth Evans-Jones, Gwenllian Spink, Gwenno Llwyd Till, Iestyn Tyne, John G. Rowlands, Lauren Connelly, Osian Meilir, Melissa Rodrigues, Rufus Mufasa, Ruth Lloyd Owen, Rhiannon M. Williams, Rhys Aneurin, Sara Louise Wheeler, Sioned Medi Evans, Steffan Dafydd a Tess Wood.

Bob blwyddyn ers 2012 ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth bu Llenyddiaeth Cymru yn herio pedwar bardd i gyfansoddi 100 o gerddi gwreiddiol mewn 24 awr. Yn 2020, cafwyd newid cyfeiriad wrth i Llenyddiaeth Cymru gydweithio â’r Stamp i gynnal rhywbeth ychydig yn wahanol. Dan arweiniad golygyddion Y Stamp, roedd Her 24 x 24 yn dwyn ynghyd 24 artist am 24 awr.

Roedd yr artistiaid yn ffurfio cadwyn greadigol, gan ddechrau am hanner dydd ar 1 Hydref a gorffen am hanner dydd ar yr 2 Hydref. Roedd gan bob artist awr yr un i ymateb i waith yr artist blaenorol mewn unrhyw fodd creadigol, gyda’r gwaith gorffenedig yn cael ei rannu ar y we. Mae’r holl gynnyrch yn dal i fod ar gael draw ar sianel AM Y Stamp: https://amam.cymru/ystampus

Seiniau Stampus 2: merch y llyn a Stafelloedd Amhenodol o Ŵyl Geiriau Wrecsam

Darlleniadau estynedig o merch y llyn gan Grug Muse, a Stafelloedd Amhenodol gan Iestyn Tyne, dwy o’r cyfrolau sydd ar restr fer gwobr Llyfr y Flwyddyn 2022. Recordiwyd gyda chynulleidfa fyw yn Nhŷ Pawb fel rhan o Ŵyl Geiriau Wrecsam ar 23 Ebrill 2022.

Gyda diolch i Dylan Hughes a Gŵyl Geiriau Wrecsam am y gwahoddiad.

Rhybudd cynnwys: Ceir darlleniadau yn y rhifyn hwn o gerddi sy’n trafod galar a thrais, a thrais rhywiol yn erbyn merched yn benodol.

Seiniau Stampus 3: Ffosfforws 2 gyda Mari Elen, Buddug Roberts ac Osian Wynn Davies

Podlediad a recordiwyd yn fyw o Lwyfan y Llannerch yn Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion 2022, wrth i ni lansio ail rifyn Ffosfforws, cyfnodolyn barddoniaeth Cyhoeddiadau’r Stamp. Sgwrs yn gyntaf rhwng Iestyn a Mari Elen, golygydd gwadd y rhifyn, am y profiad o guradu’r casgliad a rhai uchafbwyntiau personol o blith y cerddi; cyn i Buddug Roberts ac Osian Wynn Davies ymuno gyda’r panel i ddarllen a thrafod eu gwaith.

Gyda diolch arbennig i Aled Jones o gwmni Y Pod am sicrhau fod y recordiad hwn ar gael i’w ddefnyddio.

Rhybudd cynnwys: Ceir darlleniadau a thrafodaethau yn y rhifyn hwn sy’n cyfeirio at golli plentyn.

Swydd: Mentor Marchnata Cymunedol

Mae Partneriaeth Ogwen yn fenter gymdeithasol ddeinamig sy’n datblygu prosiectau adfywio yn Nyffryn Ogwen. Rydym yn chwilio am Fentor Marchnata Cymunedol i weithio efo ni i helpu mudiadau a busnesau lleol yn Nyffryn Ogwen i farchnata yn fwy effeithiol.

Cwrdd Cymraeg – Mis Medi

Cwrdd, gyda Sara Louise Wheeler

Medi 4

16:00 

Cofrestrwch yma

Mae ein sesiwn Cwrdd nesaf yn benodol ar gyfer aelodau DAC sy’n medru’r Gymraeg neu’n awyddus i’w dysgu / ymwneud â hi mewn rhyw ffordd drwy eu gwaith celf! Byddwn ni’n siarad gyda Sara Louise Wheeler.

Byddwn ni’n ystyried lle y Gymraeg o fewn ymarfer creadigol ac i ba raddau mae iaith yn dylanwadu ar ein hymarfer.

Bydd y Cwrdd Cymraeg yn digwydd ar Ddydd Llun, y Medi 4 am 4pm ar Zoom, gyda BSL a chapsiynau caeedig ar gael fel yr arfer. Os oes gennych chi unrhyw anghenion mynediad eraill rhowch wybod i ni! There will also be translation if people who are not as fluent want to make use of that!

Dyma gyfle i ni gwrdd i drafod ein ymarfer, proses, syniadau a’n breuddwydion drwy gyfrwng y Gymraeg mewn modd hwyliog ac anffurfiol. Gadewch i ni groes-beillio!

Pennod 22 – Calon Oer dan Fron o Fraw

Cawn drafod un o gerddi enwocaf yr iaith yn y bennod hon, cerdd sy’n gysylltiedig ag un o drobwyntiau mwyaf yn hanes Cymru. Wrth i ni ddadansoddi Marwnad Llywelyn, ystyriwn y modd y gall llenyddiaeth fod yn danwydd i ddychymyg cenedl, a’r dychymyg hwnnw’n allweddol i allu cenedl i oroesi ar ôl iddi gael ei goresgyn. Trafodwn yr hyn a wyddys am fywyd y dyn a gyfansoddodd y gerdd eiconig hon hefyd, sef Gruffydd ab yr Ynad Coch. Awgryma’r dystiolaeth mai bardd crefyddol ydoedd yn anad dim, ac a yw hynny’n fodd i ni gyd-destunoli llawer o ddelweddaeth y farwnad? A yw’n mynd yn rhy bell i ddweud bod Gruffydd yn cymharu Llywelyn â nab llai na Iesu Grist ei hun? Ac a yw gwedd ar hanes y bardd hwn – ffaith hanesyddol sy’n syfrdanol o wahanol i’r modd y mae llawer o Gymry yn canfod y berthynas rhwng Gruffydd a Llywelyn – hefyd yn fodd i egluro angerdd anghyffredin y gerdd bwerus hon?

CYNGERDD LANSIO ORGAN SOAR | SOAR ORGAN LAUNCH CONCERT

Mae’r noson arbennig wedi cyrraedd. Mae Organ unigryw Theatr Soar wedi deffro. Yn dilyn taith hir adnewyddiad yr organ, mae’r amser wedi dod i ddathlu ein trysoMae’r noson arbennig wedi cyrraedd. Mae Organ unigryw Theatr Soar wedi deffro. Yn dilyn taith hir adnewyddiad yr organ, mae’r amser wedi dod i ddathlu ein tryso#donnaedwardsr cymunedol. Byddwn […]

Cyfrannu/Donate

Sefydlwyd y clwb + yn 2017 i ymateb i’r angen o fewn cymuned LGBTQ+.

Cyfrannwch yma

Eisteddfod Genedlaethol 2023

Rydym wedi cael wythnos gwerth chweil yn yr Eisteddfod. Mae hi wedi bod yn wythnos lawn cymdeithasu, hwyl a chwerthin. Diolch i bob person sydd wedi ein cefnogi drwy roddion.

Mae wedi galluogi i ni fynd i’r eisteddfod eleni. Rydym yn diolch i chi o waelod ein calonnau am y profiad bythgofiadwy hwn.

Caru Darllen: Awduron Pen Llŷn

Cyfle i wrando eto ar ambell sgwrs gyda rhai o awduron Pen Llŷn, yn cynnwys Llyr Titus, Gwenllian Ellis, Ffion Enlli, Casia Wiliam, Aled Hughes, Mared Llywelyn a Llio Maddocks.

Cymuned ar-lein Egin | Egin Online Community

Un o’n nodau ydy adeiladu cymuned ar draws Cymru – grwpiau lleol sy’n cysylltu â’i gilydd i rannu eu gweledigaethau, eu syniadau a’r gwersi mae nhw wedi eu dysgu ar hyd y ffordd.

Fel rhan o’r Gymuned Ar-Lein, cewch ddysgu mwy am brosiectau eich gilydd, cael eich hysbrydoli gan ddarganfod beth arall sy’n digwydd o gwmpas Cymru, trafod problemau ac atebion, a chwrdd â phobl yn eich ardal. Bydd Cymuned Ar-lein Egin hefyd yn caniatáu ichi rannu’ch lluniau a’ch fideos, creu digwyddiadau a gwahodd eraill, darganfod pa brosiectau a sefydliadau sy’n digwydd o’ch cwmpas, a dechrau trafodaethau newydd am bynciau sy’n agos at eich calon.

Hyd yn oed os nad ydych yn cael eich cefnogi gan y rhaglen Egin, gallwch wneud cais i ymuno â’r Gymuned Ar-lein Egin a chymryd rhan mewn trafodaethau trwy glicio yma a gofyn am ymuno – cewch eich derbyn os ydych yng Nghymru neu’n agos, ac os ydy eich gwaith neu ddiddordebau yn cyd-fynd â newid hinsawdd a chynaliadwyedd. Mae’r platfform ar gael yn Gymraeg a Saesneg.

Pennod 21 – Dyrchafu, Caru ac Ymladd: Barddoniaeth yn gysylltiedig ag Owain Gwynedd a’i deulu

Rydym ni’n parhau i drafod Beirdd y Tywysogion yn y bennod hon, gan ganolbwyntio ar farddoniaeth sy’n gysylltiedig ag Owain Gwynedd a’i deulu. Wedi’i enwi’n ‘gyfaill y pod’ gennym yn barod, mae’n rhaid cyfrif Owain Gwynedd (c.1100-1170) ymysg y tywysogion pwysicaf. Yn wir, ef oedd y cyntaf i ddefnyddio’r teitl ‘Tywysog Cymru’ ac ef hefyd oedd Brenin Gwynedd yn ei ddydd. Edrychwn ar waith Cynddelw Brydydd Mawr yn ‘dyrchafu’ neu’n ‘arwyrain’ Owain Gwynedd ac edrychwn hefyd ar farddoniaeth sy’n canolbwyntio ar rôl a hunaniaeth y bardd ei hun. Dychmygwn fod un ohonynt, Gwalchmai ap Meilyr Brydydd, yn strytio’n frolgar fel rapiwr ar lwyfan, a thrafod barddoniaeth gan fab Owain Gwynedd, Hywel, a’i ddiwedd alaethus ef.

Community Engagement | Amgysylltu-ar-gymuned

Mae cynulleidfaoedd a chymunedau wrth wraidd popeth a wnawn. Yn y ffilm hon, mae Gemma Hicks, Uwch Gynhyrchydd Ymgysylltu a’r Gymuned, a Ffion Wyn Morris, Cynhyrchydd Ymgysylltu a’r Gymuned yn cyflwyno’r gwaith rydyn ni wedi bod yn ei wneud gyda’n cymunedau.

Capel Carmel

Dyma brosiect cymunedol sydd am adfywio’r safle lle saif Capel Carmel a hen Siop Plas i fod yn hwb gymdeithasol fywiog unwaith eto. Ein nod yw adnewydduo’r capel, tŷ, siop a’r ardd i greu adnodd treftadaeth cynaliadwy, a gweld bywyd unwaith eto yn y ‘capel bach gwyngalchog ym mhellafoedd hen wlad Llŷn’ a welodd Cynan. 

Mae’n anhygoel bod cymaint o gyfoeth hanesyddol a diwylliannol amrywiol yn perthyn i filltir sgwâr Plas Carmel. Ein gweledigaeth yw i gasglu a gwarchod y storiau hyn a’u pasio nhw ymlaen i’r cenedlaethau ifanc, tra’n gwneud lle i rhai newydd. Yma, rydym yn pontio gwerth canrifoedd o hanes a straeon lleol gyda’n byd ni heddiw, a’r rheiny yn rhan annatod o fywydau’r trigolion lleol. O lwybrau’r Seintiau a’r Pererinion i lwybrau Dic Aberdaron, dewch ar daith i Blas Carmel, ble mae tirwedd a daeareg yn cwrdd â hud a chwedlau lleol. Ein gobaith ydi y bydd straeon Plas Carmel yn aros efo chi am amser hir, os nad am byth.

Clwb Cerdded

Teithiau cerdded wythnosol (os yw’r tywydd yn caniatau) yn yr ardal, gydag anhawster a phellter yn amrywio. I weld y rhaglen ddiweddaraf, gweler y poster yn Ty’n Llan, ar ein tudalen Facebook neu cysylltwch â Meinir Williams ar 07717 488177. Mae’r teithiau fel arfer yn cychwyn yn Ty’n Llan a naill ai’n cwblhau cylchdaith oddi yno, neu gyrru pellter byr i’r man cychwyn, lle bynnag fo hynny! Esgidiau a dillad addas yn hanfodol – croeso i bawb!

Dydd Gwener | 9:30-11:00

Clwb Cinio Pobl Hŷn

Bydd ein clwb cinio i bobl hŷn yn cychwyn ar Fedi 21 a chyn hir byddwn yn rhyddhau manylion am y fwydlen a sut i archebu ymlaen llaw. Hoffwn ddiolch i’n harianwyr Mantell Gwynedd a Sefydliad Cymunedol Cymru am y grantiau sydd yn ein galluogi ni i gynnig pryd 2 gwrs am bris gostyngedig i bobl oedran 60+.

Dydd Mercher | 12:00 – 14:30

Ymarfer Corff Cadair (Neu Sefyll)

Dewch i gadw’n ystwyth mewn partneriaeth a Dawns i Bawb. £2 y sesiwn, gan gynnwys paned ar y diwedd. Addas i bob oed a gallu. Llefydd cyfyngedig i 12 person felly rhaid archebu ymlaen llaw. Cysylltwch â post@dawnsibawb.org / 01286 685220 i gofrestru.

Dydd Mercher | 10:00 – 10:45

Lôn i Les

Dewch i ymuno â chriw hwyliog Lôn i Les. Cewch gyfle i fynychu digwyddiadau a gweithgareddau ar draws Benrhyn Llŷn a chael y cyfle i gymdeithasu dros baned a chacen. Gall O Ddrws i Ddrws eich cludo i’r digwyddiad neu weithgaredd a mynd a chi adref.

Ydach chi’n adnabod rhywun fyddai’n hoffi ymuno gyda’r grŵp? Rhywun sydd heb fod allan es tro byd, rhywun sydd wyrach yn unig? Mae croeso cynnes a llond trol o hwyl i gael gyda chriw Lôn i Les. Mae ychydig o gymdeithas yn gwneud lles i bawb!

Cysylltwch â Lois am fwy o fanylion 07867 531 248 neu lois@oddrwsiddrws.cymru

Gwefryl

Car trydan i’w rannu gyda trigolion Llŷn ydy Gwefryl. Cofrestrwch â chlwb ceir O Ddrws I Ddrws er mwyn defnyddio ein Hyundai Kona neu ennill arian drwy rannu’ch car chi pan nad ydych yn ei ddefnyddio. O ddwy awr i ddau ddiwrnod, rhatach na prynu car eich hyn.

Eich car chi ddim ar gael am pa bynnag reswm? Defnyddiwch ein car ni!

Cysylltwch â Wil Parry ar:

wil@oddrwsiddrws.cymru
neu 07500 894 331

Rydym yn defnyddio Karshare i weinyddu’r gwasanaeth, byddwn yn eich cofrestru ar eu gwefan ac yn talu unrhyw flaendal. Bydd angen lawr-lwytho eu ap fydd hefyd yn oriad i’r car.

Gallwch gofrestru ar Karshare ar eich liwt eich hyn hefyd.