Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Geiriau

Gardd Bywyd Gwyllt Cymunedol Tanygrisiau

Mae prosiect cyffrous newydd yn dod i Danygrisiau…un lle gall y gymuned gyfan gymryd rhan i drawsnewid darn o dir segur ac sydd wedi gordyfu yn rhywle hardd, ymlaciol a gwych ar gyfer bywyd gwyllt! Dilynwch ni yma am ddiweddariadau a lluniau ar gynnydd!

Yr Amgylchedd

Mae ein gwaith amgylcheddol yn canolbwyntio ar warchod a gwella cynefinoedd ar gyfer bywyd gwyllt ac i bobl, ac felly mae’n amrywiol iawn! Dros Gaeaf, rydym yn gwneud llawer o waith yn rheoli’r rhywogaeth ymledol Rhododendron Ponticum. Yn ystod y Gwanwyn a’r Haf rydym yn canolbwyntio ar reoli lledaeniad Jac y Neidiwr (Himalayan Balsam) a Llysiau’r Dial (Japanese Knotweed), yn enwedig ar hyd ein hafonydd. Mae’r planhigion estron hyn yn fygythiad ofnadwy i’n bywyd gwyllt brodorol, ac rydym yn rheoli’r rhywogaethau hyn mewn gwahanol ardaloedd i’w hatal rhag dod yn broblem rhy fawr.

Mae maes arall o’n gwaith amgylcheddol yn cynnwys plannu coed. Ein nod yma nid yn unig yw creu mwy o goetir yn y Fro, ond hefyd fel ein hymateb i’r argyfwng newid hinsawdd. Rydym wedi plannu perllan gymunedol, yn ogystal â choed ffrwythau a dolydd blodau gwyllt yn yr holl ysgolion lleol, ac rydym yn bwriadu cychwyn meithrinfa goed i dyfu coed o darddiad lleol, y gellir eu dosbarthu wedyn i drigolion a phrosiectau eraill sydd eisiau eu plannu.

Rydym yn parhau i ddatblygu mannau gwyrdd a gerddi cymunedol ar draws yr ardal, ac wedi sefydlu sawl safle hynod lwyddiannus gyda phartneriaid gwahanol, o gymdeithasau tai i ysgolion!

Rydym yn gweithio gyda grwpiau ag unigolion o bob oed i godi ymwybyddiaeth o newid hinsawdd, llygredd, a sut i fwynhau a gofalu am natur. Os hoffech gymryd rhan mewn unrhyw ddarn o’r prosiectau cymunedol hyn, defnyddiwch y botwm ‘cysylltwch â ni’ isod i ddweud wrthym beth yr hoffech ei wneud!

Cysylltwch â ni

Gig Daf Owain

Cerddoriaeth fyw am ddim gyda’r canwr Cymraeg Dafydd Owain. Perfformiad yn y prynhawn – amser i’w gadarnhau!

26/08

15:00

Buddsoddi / Investing

BUDDSODDI


Rydym yn gwerthfawrogi’r ffydd a’r ymddiriedaeth mae pobl wedi ei ddangos ers lansio’r ymgyrch i godi arian i droi breuddwyd o sefydlu llety mewn perchnogaeth cymunedol yn realiti.

Mae’r llety bellach wedi ei adnewyddu a phob llofft yn derbyn gwesteion. Serch hynny menter gymdeithasol yw Llety Arall ac rydym yn parhau i fod angen buddsoddiad i sicrhau bod hon yn fenter hir dymor fydd yn y pendraw yn troi’n fusnes nid er elw llewyrchus, all gyfrannu a rhoi’n ôl i gymuned Caernarfon.

Mae dal modd prynu cyfranddaliad £250 i fod â rhan yn y fenter. Golyga hyn bod gennych un bleidlais mewn cyfarfod cyffredinol; gallwch brynu mwy nag un cyfranddaliad ond un bleidlais fydd i bob aelod. Cysylltwch drwy ebost post@lletyarall.org neu ffoniwch 01286 662907.

Rydym wedi sôn o’r cychwyn ein bod yn awyddus i sicrhau bod pawb yn gallu bod yn rhan o’r fenter ac felly mae posib buddsoddi trwy archeb banc unai £10 y mis am 25 wythnos neu £25 am 10 wythnos.

Gwyliwch y ffilm a helpodd ni gyrraedd ein targed cychwynnol. Mae negeseuon yr un mor berthnasol heddiw.

Hanes Y Tŵr

Mae gan Bwllheli hanes cyfoethog a chymuned glos. Tyfodd y dref o amgylch y diwydiannau adeiladu llongau a physgota a’r chwarel gwenithfaen. Gyda phoblogaeth o tua 4,000 o bobl, mae’r dref yn cynnig traethau a tirwedd hardd, a diwylliant lleol bywiog. Mae’n croesawu llif cyson o ymwelwyr trwy gydol y flwyddyn.

Adeiladwyd Y Tŵr yn 1875 ac mae’n sefyll mewn lleoliad canolog ac amlwg ar y stryd fawr. Bu’r adeilad unwaith yn ganolbwynt prysur – gwesty, bwyty, bar ac ystafell i gynnal digwyddiadau cymdeithasol. Crewyd atgofion a datblygwyd syniadau cyffrous yn yr adeilad hwn. Credwn y gallai Y Tŵr unwaith eto ddod yn ganolbwynt cymunedol bywiog a fyddai’n rhoi bywyd newydd i’r dref ac yn helpu i adfer y stryd fawr.

Llety Arall: Ein Stori

Ein Stori

Cymdeithas Budd Cymunedol yw ‘Llety Arall Cyf’, sy’n eiddo i’w haelodau.

Sefydlwyd Llety Arall yn 2018 yn fenter gymunedol gyda’r nod o ddatblygu llety o safon mewn hen adeilad gwag yng nghanol Caernarfon. Roeddem am gynnig profiad Cymreig a Chymraeg a’r nod heddiw, fel bryd hynny yw gweithredu mewn ffordd sy’n gynaliadwy ac yn amgylcheddol gyfeillgar, gan wneud yn fawr o fod yn rhan o economi lleol.

Yr hyn sy’n bwysig i ni…

  • Iaith a diwylliant Cymru
  • Amgylchedd a chynaladwyedd
  • Economi leol
  • Cymuned

Clwb Plant / Kids Club

Ein prosiect newydd ar gyfer 2021 wedi ei ariannu gan Chwaraeon Cymru yw’r clwb plant sydd newydd ei ffurfio yn Antur Stiniog. Fe’i sefydlwyd yn y Parc Beicio i roi cyfle i blant lleol bro Ffestiniog ddefnyddio a mwynhau’r hyn y mae Antur Stiniog wedi’i greu ar y safle yma yn y parc beicio. Rhan fawr o hyn yw datblygu eu sgiliau beicio mewn amgylchedd dysgu diogel a strwythuredig a darparu sesiynau hyfforddi o ansawdd uchel. Y nod yn y pen draw yw meithrin beiciwr mynydd lawr allt o’r ardal allai fod yn bencampwr y byd yn y dyfodol.

Fel Cwmni cymunedol lleol, mae hwn yn gyfle gwych i gynnig cyfle nid yn unig i bobl ifanc brofi a datblygu eu sgiliau beicio ond hefyd i greu cyfeillgarwch, herio eu hunain a magu hyder. 



Dysgwch fwy yma

Ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli

Wrth ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli byddwch yn cefnogi ein gwaith ac yn cyfrannu’n uniongyrchol tuag at ddiogelu ei dyfodol. 

Fel aelod o Ymddiriedolaeth Ynys Enlli byddwch yn:

  • Derbyn yn Blwyddlyfr blynyddol

  • Derbyn ein cylchlythyr Y Cafn

  • Cael blaenoriaeth wrth archebu llety

  • Cael gwahoddiad i’r Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol

  • Rhan o’r gymuned o bobl sy’n caru Enlli

Gellir ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli drwy lenwi’r ffurflen isod, neu drwy lawrlwytho’r ffurflen, ei hargraffu a’i dychwelyd drwy’r post i’r cyfeiriad isod, neu ffoniwch 07904 265604 neu e-bostiwch post@enlli.org am fwy o wybodaeth.

​

Sylwer: ar gyfer ceisiadau aelodaeth ar-lein, rydym yn defnyddio rhaglen trydydd parti trwy LocalGiving. Bydd y taliad yn cael ei brosesu ganddynt hwy mewn ffenestr newydd yn eich porwr, a fydd yn gofyn am eich taliad.

Neu cliciwch yma i lawrlwytho’r ffurflen gais.

Cyfrannu / Donate

Mae adeiladau Ynys Enlli yn rhan o gymeriad unigryw’r ynys. Maent yn gartrefi i gymuned yr ynys ac i’r nifer fawr o ymwelwyr sy’n aros ar yr ynys bob blwyddyn, gan werthfawrogi heddwch ac awyrgylch y fangre arbennig hon. 

Mae’r adeiladau hanesyddol yn amrywio o adfeilion tŵr yr abaty o’r 13eg ganrif i ffermydd ystâd a adeiladwyd gan yr Arglwydd Niwbwrch yn y 19eg ganrif. Mae pob adeilad, gan gynnwys yr adeiladau fferm, yn cael eu gwarchod naill ai fel Heneb neu fel Adeilad Rhestredig (gradd 2). Mae rhestr hir o waith adnewyddu hanfodol, er enghraifft ffenestri sydd yn dirywio yn yr hinsawdd arforol, a thoeau sydd wedi sefyll am ddegawdau ac sydd angen eu hadfer gan eu bod wedi dechrau gollwng wrth i lechi symud yn ystod stormydd y gaeaf. Mae’r gost o gynnal a chadw’r hen adeiladau pwysig yn fwy nag incwm blynyddol yr Ymddiriedolaeth. 

Cyfrannwch Heddiw 

Gwirfoddoli yn Ynys Enlli

Mae gwirfoddoli yn gyfle i gefnogi gwaith yr Ymddiriedolaeth ar Ynys Enlli sy’n cynnal tir ac adeiladau’r ynys a gwarchod ei bywyd gwyllt a’i harddwch naturiol. Mae hefyd yn rhoi’r cyfle i ymweld ag aros ar yr ynys tu hwnt i’r tymor gwyliau, neu i gael treulio cyfnod hir ar yr ynys yn ystod y tymor. Am eich llety ar yr ynys, mae disgwyl i chi weithio hyd at 5 awr y dydd, 5 diwrnod yr wythnos. Ewch amdani, gwnewch gais heddiw!

Gwirfoddolwyr Cyn ag ar ôl y Tymor (Chwefror-Mawrth, Hydref)

Rydym yn chwilio am wirfoddolwyr i ymuno gyda’r tîm ar yr ynys o ganol Chwefror i ddiwedd Mawrth. Rydym yn chwilio am unigolion neu grŵp o wirfoddolwyr i ddod i helpu ail agor y tai yn barod at y tymor gwyliau. Mae yna lawer o waith glanhau, peintio a pharatoi i’w wneud yn yr wythnosau yma- felly croeso i chi ymuno am wythnos neu fwy. Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i ymuno gyda ni bob mis Hydref, ar ôl y tymor gwyliau orffen, er mwyn paratoi’r ynys at y Gaeaf.

Gwirfoddolwyr Hir Dymor (Ebrill-Medi)

Rydym yn edrych am wirfoddolwyr hir dymor i gynorthwyo yn ystod y tymor gwyliau. Mae tymor gwyliau Ynys Enlli yn rhedeg rhwng dechrau Ebrill a diwedd Medi, ag mi rydym yn edrych am unigolion neu gwpwl o ffrindiau/partneriaid i ymuno gyda’r tîm am 3-8 wythnos ar y tro. Mi fyddwch yn helpu gydag amryw o dasgau megis glanhau a thorri gwair.

Gwirfoddolwyr Crefftus (Chwefror-Hydref)

Os oes gennych chi sgiliau penodol yn un o’r pethau isod rydym â diddordeb arbennig mewn clywed gennych.

  • Gwaith Saer

  • Gwaith calch, pwyntio, plastro, rendro

  • Codi waliau cerrig sych

  • Gwaith toi

  • Sgiliau gwaith tai cyffredinol

Felly, os oes gennych ddiddordeb mewn ymgeisio i wirfoddoli gyda ni, cwblhewch y ffurflen gais a anfonwch i’r e-bost/cyfeiriad post ar ddiwedd y ffurflen. Cysylltwch â bardseyenlli@gmail.com os oes gennych unrhyw gwestiynau.

Ffurflen Gais

Llechi, Glo, Cefn Gwlad

Mae Sylfaen Cymunedol newydd ddathlu dwy flynedd o gydweithio gyda phrosiect Llechi, Glo, Cefn Gwlad, mudiad sy’n cefnogi ac yn hyrwyddo arweinyddiaeth gymunedol ymhlith pobl iau mewn naw ardal ledled Cymru.

Mae’r prosiect yn cael ei ariannu gan Sefydliad Rank a’r Loteri Cymunedol.

Rôl Sylfaen ydi paratoi a darparu hyfforddiant theori, praxis, a sgiliau datblygu cymuned.

Ynglyn â DEG | About DEG

Pwy rydym ni Menter gymdeithasol sydd wedi ennill sawl gwobr yw DEG sy’n cefnogi gweithredu cymunedol ar hyd a lled gogledd orllewin Cymru. Rydym yn ymdrechu i gynyddu gallu ein hardal i ddelio gyda’r cynnydd yng nghost tanwydd ffosil, ac i wella ein amgylchedd naturiol a symud tuag at gymunedau di-garbon. Beth rydym ni’n gwneud […]

Gŵyl Fedi 2023

Dydd Sadwrn 2 Medi

Bob Delyn a’r Ebillion / Maes Parcio / Traed Moch Môn

Am ddim

Cynrychioli Cymru | Representing Wales 2024-25

Dyddiad Cau ar gyfer Ceisiadau: 5.00pm, 28 Medi 2023

Mae Llenyddiaeth Cymru yn falch iawn o gyhoeddi bod ein rhaglen datblygiad proffesiynol 12 mis o hyd, Cynrychioli Cymru, unwaith eto ar agor i geisiadau. Yn ei phedwaredd blwyddyn, bydd y rhaglen yn croesawu ceisiadau gan awduron o Gymru sy’n dod o gefndir heb gynrychiolaeth ddigonol ac sydd â diddordeb mewn ysgrifennu a chreu gwaith ar gyfer oedolion.

Mwy o wybodaeth am sut i ymgeisio yma

Cyrsiau Tŷ Newydd

Ewch i weld cyrsiau Tŷ Newydd yma

Tŷ Newydd yw Canolfan Ysgrifennu Genedlaethol Cymru. Ers agor ein drysau yn 1990, mae miloedd o awduron wedi camu dros drothwy ein drws gwyrddlas eiconig.

Ein arbenigedd yw trefnu cyrsiau ysgrifennu creadigol preswyl. Rydym yn croesawu grŵp newydd i’n cartref bob wythnos- yn gymysgedd unigryw o unigolion o Gymru, y Deyrnas Unedig, a phob cwr o’r byd. Maent yn treulio amser gyda’i gilydd dan arweiniad awduron proffesiynol, yn cymryd rhan mewn gweithdai a thiwtorialau un-i-un, yn mwynhau darlleniadau, ac yn ymhyfrydu yn awyrgylch hyfryd ac ysbrydoledig Tŷ Newydd. Mae cyfranogwyr yn rhoi help llaw yn y gegin, lle mae prydau cartref blasus yn cael eu paratoi gyda chynhwysion lleol.

Mae ein rhaglen yn cynnwys amrywiaeth eang o gyrsiau preswyl ac encilion – yn y Saesneg a’r Gymraeg – mewn amryw o genres, ffurfiau a themâu, yn cynnwys barddoniaeth, ffuglen, ffeithiol-greadigol, scriptio, ysgrifennu am fyd natur, dylunio, adrodd straeon, ioga a mwy.

Rydym yn dewis ein tiwtoriaid a’n siaradwyr gwadd yn ofalus, gan groesawu rhai o ymarferwyr gorau eu meysydd i Dŷ Newydd pob blwyddyn. Mae rhai o’n cyn-diwtoraid yn cynnwys Carol Ann Duffy, Gillian Clarke, Pascale Petit, Paula Meehan, Mark Cocker, Menna Elfyn, Patrick McGuinness, Kaite O’Reilly, Imtiaz Dharker, Niall Griffiths, Daljit Nagra a Malachy Doyle.

Ein tŷ hanesyddol oedd cartref olaf y cyn Brif Weinidog David Lloyd George ac mae cyffyrddiadau cyfarwydd pensaer Portmeirion, Clough Williams-Ellis yn parhau i fod yn amlwg drwy’r safle. Mewn lleoliad tawel rhwng y mynyddoedd a’r môr, dyma’r man perffaith i encilio iddo a bod yn greadigol.

Cynigiwn gyrsiau pwrpasol ac unigryw i grwpiau addysgiadol, gan weithio gyda thiwtoriaid ac athrawon i lunio’r cwrs perffaith ar gyfer eu grŵp. Mae hefyd yn bosib llogi Tŷ Newydd yn breifat ar gyfer cwrs corfforaethol, gwyliau, neu achlysur arbennig.

I bori trwy ein rhaglen gyrsiau cliciwch yma, neu cysylltwch am wybodaeth bellach.

Egin: Cefnogi cymunedau yng Nghymru i daclo newid hinsawdd

Mae Egin yn raglen sy’n bwriadu datgloi pŵer cyfunol cymunedau yng Nghymru i gymryd eu camau cyntaf i daclo newid hinsawdd a dod yn fwy cynaliadwy, yn enwedig y rhai sydd fwyaf tebygol o gael eu heffeithio gan newid hinsawdd.

Prif ffocws Egin ydy gweithio gyda grwpiau sydd yn llai tebygol o deimlo’n rhan o sgyrsiau am yr hinsawdd a chynaliadwyedd, ond sydd yn debygol o gael eu heffeithio fwyaf gan newid hinsawdd.

Gyda’r heriau niferus sy’n ein hwynebu nawr ac yn y degawdau nesaf, mae’n bwysicach nag erioed bod cymunedau’n gallu dod at ei gilydd i siarad, cynllunio a chreu’r newidiadau y mae nhw eisiau eu gweld – i greu dyfodol sy’n deg, cynaliadwy, a sy’n gweithio i bawb.

Rydym yn gwybod y gallai hi fod yn anodd gwybod ble i ddechrau a beth i’w wneud, a dyna pam yr ydym yn cysylltu grwpiau cymunedol gyda Mentoriaid Cymheiriaid. Mae nhw’n bobl sydd eisoes wedi gwneud prosiectau tebyg ac sy’n hapus i rannu eu gwybodaeth a’u sgiliau i’ch helpu i wneud y newidiadau rydych eisiau eu gweld.

Rydym yn arbennig o awyddus i glywed gan grwpiau heb hanes blaenorol o weithio ar hinsawdd a chynaliadwyedd, neu sydd ddim yn siŵr o ble i ddechrau.

Mae Egin yn cael ei redeg gan Gymdeithas Ymddiriedolaethau Datblygu Cymru (DTA Cymru) a bydd yn rhedeg tan 2029. Mae’n cael ei hariannu trwy Camau Cynaliadwy Cymru – Grant Mentora; mae’r grantiau yn cael eu gweinyddu gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol ac mae’r arian yn dod o’r Cynllun Asedau Segur – sy’n rhoddi arian wedi ei adael heb ei gyffwrdd am fwy na 15 mlynedd mewn cyfrifon banc a chymdeithasau adeiladu.

Gall grwpiau a gefnogir gan Egin dderbyn hyd at 3 diwrnod o Fentora Cyfoedion gan bobl sydd eisoes wedi gweithio ar brosiectau tebyg. Bydd mentoriaid yn eich helpu i ddatblygu eich syniadau, creu cynllun gweithredu, a mesur effaith eich prosiect. Gall grwpiau a gefnogir hefyd gael archwiliad ynni ar adeilad cymunedol trwy ein partneriaid Asiantaeth Ynni Severn Wye, a gall unrhyw grŵp sydd wedi derbyn mentora fod yn gymwys i wneud cais am grant o hyd at £15,000 o grantiau Egin gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.

Mwy o wybodaeth ar www.egin.org.uk

Pennod 20 – Canu Gwleidyddol: Beirdd y Tywysogion

Dechreuwn drafod Beirdd y Tywysogion yn y bennod hon gan agor cil y drws ar gorff sylweddol o farddoniaeth Gymraeg hynod gain sydd hefyd yn hynod bwysig o safbwynt astudio hanes Cymru. Cawn gyfle i ystyried arwyddocâd Llawysgrif Hendregadredd (y llawysgrif sydd wedi diogelu’r rhan fwyaf o’r cerddi hyn), gwaith rhyfeddol o ddiddorol gan ei fod yn ffrwyth ymdrech i gofnodi barddoniaeth oes y Tywysogion yn fuan iawn ar ôl i’r cyfnod hwnnw yn hanes Cymru ddod i ben. Edrychwn ar waith y cyntaf o Feirdd y Tywysogion, Meilyr Brydydd, a’r arweinydd yr oedd yn canu mawl iddo, Gruffudd ap Cynan. Dyma gyfle i egluro termau ychydig hefyd (a oes gwahaniaeth rhwng ‘y Gogynfeirdd’ a ‘Beirdd y Tywysogion’, er enghraifft?).

Fidio Gwesty Seren Video

Fidio byr yn arddangos Gwesty Seren, ein Gwesty 3 seren sydd yn cynnig gwyliau ysbaid i oedolion efo anableddau dysgu.

Cylchlythyr i Ddysgwyr

Dyma gyfres achlysurol o gylchythyron wedi ei anelu yn benodol at ddysgwyr. Mae’n gyfuniad o uchafbwyntiau cynnwys AM a gwyobdaeth gyffredinol am y platfform.

Mwynhewch

Firefly commissions translation of multi-authored YA novel The Five

In this town…

Mae Penny Thomas, cyhoeddwr y wasg plant a phobl ifanc, Firefly Press, wedi sicrhau’r hawliau Saesneg Byd-eang ar gyfer nofel arobryn i bobl ifanc The Five (Y Pump) gan gyhoeddwyr Y Lolfa.

Cyhoeddwyd The Five yn wreiddiol yn Gymraeg fel cyfres o bum nofel a arweinwyd gan yr awdur a’r cynhyrchydd Elgan Rhys, gan ddefnyddio proses ysgrifennu arloesol a unodd awduron blaengar â chyd-awduron ifanc â phrofiad bywyd o’r pwnc. Mae’r cyfieithiad yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd gan un o’r awduron gwreiddiol, Mared Roberts, gyda mewnbwn gan yr awduron eraill.

Mae’r nofel yn canolbwyntio ar gyfeillgarwch pump o arddegwyr gwahanol iawn sy’n cael eu taflu at ei gilydd yn eu hysgol yng ngogledd-orllewin Cymru. Mae Tim, Tami, Aniq, Robyn a Cat yn brwydro dros ei gilydd ac am eu lle yn y byd, a hynny wrth wynebu cythruddedd ac amgylchiadau personol heriol. Gan gofleidio a gwyrdroi naratifau oedolion-ifanc confensiynol, mae The Five yn ddarlun unigryw a chyseiniol o fywyd pobl ifanc yng Nghymru heddiw.

Cyhoeddwyd pob nofel yn wreiddiol gyda phrolog gan enillydd Medal Yoto Carnegie 2023 Manon Steffan Ros, a oedd yn fentor creadigol ar y gyfres wreiddiol. Darllenwch addasiad llawn o brolog Manon yma


‘Cawsom ein swyno a’n plesio gan y broses radical a’r brwdfrydedd y tu ôl i The Five,’ meddai cyhoeddwr Firefly, Penny Thomas, ‘a rydym yn falch iawn y byddwn yn gallu dod â’r nofel hon i ddarllenwyr Saesneg eu hiaith.’

‘Rwy’n falch iawn o gael cydweithio â Firefly i ehangu byd y pum cymeriad yma a chroesawu mwy o ddarllenwyr i’w bywydau,’ meddai Elgan Rhys. ‘Arbrawf oedd proses gydweithredol y gyfres wreiddiol, ac mae wedi bod yn braf gweld darllenwyr a’r diwydiant yn ei chofleidio. Rwy’n sicr y bydd addasiad Mared yn parhau i ysbrydoli pobl ifanc, yn enwedig y rhai nad ydynt efallai wedi arfer gweld eu profiadau’n cael eu portreadu’n awthentig.’

A dywedodd Darren Chetty o Books for Keeps, ‘Rwyf wrth fy modd y bydd Y Pump yn cael ei gyfieithu i’r Saesneg. Mae The Five yn rhoi darlun o Gymru fodern, amrywiol ac fe’i grëwyd drwy broses arloesol, gydweithredol y gobeithiaf y gellir ei fabwysiadu’n ehangach mewn llenyddiaeth plant a phobl Ifanc. Mae’n stori aml-bersbectif a ysgrifennwyd gan awduron ifanc sydd wedi ymgolli yn genre a gwirionedd dod yn oedolyn yn yr oes sydd ohoni.’

Bydd y nofel yn cael ei chyhoeddi yn 2025.

Dysgwch fwy am ‘Y Pump’ yma

Pennod 19 – ‘Iarlles y Ffynnon’, nid ‘Owain’

Yn y bennod hon trafodwn yr olaf o’r ‘chwedlau brodorol’ wrth i ni graffu ar saernïaeth gelfydd ‘Iarlles y Ffynnon’. Nodwn y duedd i ddefnyddio enw prif gymeriad gwrywaidd y chwedl hon, ‘Owain’, fel teitl gan fynnu mai’r teitl a geir yn Llyfr Coch Hergest sy’n gywir, ‘Iarlles y Ffynnon’.
Ynghyd â Gwenhwyfar a’r forwyn Luned, mae’r Iarlles yn un o driawd o gymeriadau benywaidd cryf a byw a geir yn y stori hon. Y hi sy’n rheoli yn ei theyrnas, er bod y marchog du yn gwarchod y ffynnon hudolus sy’n fynedfa iddi. Ymysg y pethau sy’n gwneud y darn hwn o lenyddiaeth ganoloeosol mor wych yw’r modd y mae’n cynrychioli ymddiddan a’r ymwneud rhwng cymeriad, pob un â’i bersonoliaeth wahanol. A pham bod Arthur yn cysgu ar ‘deml o frwyn’ (fel eryr yn ei nyth, yn ôl Richard Wyn Jones)?

Be’ ydy manteision Mentora Cymheiriaid?

Rhaglen Mentora Cymheiriaid ydy Egin, lle mae grwpiau sydd erioed wedi gweithio ar newid hinsawdd o’r blaen yn cael eu cysylltu â phobl gyda’r sgiliau, y profiad a’r wybodaeth i’w helpu i ddod a’u syniadau yn fyw. Nid yw mentora cymheiriaid yr un peth ag ymgynghori ag arbenigwr – mae o am gael rhywun fel chi sydd wedi gwneud be’ dych chi’n bwriadu ei wneud yn barod, a fydd yn siarad â chi fel ffrind neu gyfoed.

Ein gweledigaeth yn CYD Cymru yw cymunedau ffyniannus a chydnerth ar draws Gymru, lleoedd o bosibilrwydd lle gall pobl reoli eu bywydau – trwy fenter gymunedol, gweithredu cymdeithasol a pherchnogaeth o asedau cymunedol. Mae mentora rhwng cymheiriaid wrth wraidd y dull hwn. Trwy rai o’n rhaglenni eraill yn o gystal ag Egin, rydym yn dod â rhwydwaith cryf o fentoriaid cymheiriaid o bob rhan o Gymru gydag ystod amrywiol o brofiad a sgil. Darllenwch fwy am raglenni eraill CYD Cymru yma.

Yn ôl at ein coed

Pan symudodd fy rhieni a’m chwiorydd i’r Hen Reithordy, Llanarmon, tua chanol y 1970au, mi holodd fy mam un o’r cymdogion pwy oedd yn byw yn y ffarm dros y ffordd. ‘’Dwn ’im’ oedd yr ateb; ‘tydan ni ddim yn g’neud rhyw lawar efo pobol Llŷn!’ A dyma ddysgu eu bod wedi ymgartrefu dafliad carreg […]

Bach a Mawr gan Luned Aaron

Cyfrol hardd a hwyliog, llawn amrywiaeth, sy’n gyflwyniad i’r llu o gyferbyniadau sydd ym myd yr anifeiliaid. Anrheg delfrydol i blant bach sy’n dechrau dod i adnabod y byd. Luned Aaron fu’n dweud mwy am y gyfrol a’r broses o’i chreu. Llyfr bach hwyliog ydi Bach a Mawr fydd o gymorth, gobeithio, i gyfoethogi iaith […]

Pennod 18 – Marchocffordd Peredur

Trafodwn y chwedl ‘Historia Peredur fab Efrog’ yn y bennod hon gan awgrymu’i bod yn disgrifio perthynas Peredur a’i fam mewn modd hynod ddynol a thyner. Mae gwrthgyferbyniad amlwg rhwng bydolwg gwrywaidd treisgar tad Peredur a doethineb ei fam. Ond er i’w fam geisio’i fagu mewn byd benywaidd yn bell o unrhyw sôn am arfau a rhyfel, ac er iddi ddweud wrtho mai ‘angylion’ yw’r marchogion a wêl un diwrnod, mae’r hogyn ifanc yn mynnu dilyn y dynion arfog ar y ‘farchocffordd’ a dysgu bod yn farchog ei hun. Dyma destun canoloesol sy’n cwestiynu’r union ymddygiad ‘macho’ y mae’n ei ddyrchafu.

Seren

Fidio byr yn dangos prosiectau Seren. 

Pennod 17 – Breuddwyd Rhyfeddol Rhonabwy

Yn y bennod hon, trafodwn chwedl gwbl ryfeddol sy’n llunio fersiwn unigryw o fyd arwrol Arthur er mwyn tynnu sylw at ddiffygion gwleidyddol y byd go iawn. Y Gymru ganoloesol yw’r byd go iawn hwnnw, ac mae ymrafael rhwng tywysog a’i frawd yn bygwth heddwch y deyrnas. Mae’r negesydd Rhonabwy yn ceisio’i orau i helpu ond mae’n syrthio i gysgu – mewn tŷ sy’n ysglyfaethus o fudr! – a thrwy gyfrwng ei freuddwyd mae’n teithio o’r presennol i’r gorffennol Arthuraidd. Mae’n rhaid i’r arweinydd chwedlonol ei hun ddysgu gwersi am ryfel a heddwch hefyd, ac mae’n gwneud hynny wrth chwarae gwyddbwyll. Ond nid ‘chess’ oedd gwyddbwyll i’r Cymry canoloesol, a nid yw’r stori hon yn debyg i unrhyw stori arall chwaith! Cewch atebion i gwestiynau annisgwyl hefyd, fel pam bod y dyn bychan hwnnw o’r presennol, Rhonabwy, yn gwneud i Arthur grio?

Gwawrio gan Tegwen Bruce-Deans

Mewn cyfweliad arbennig i AM, Tegwen Bruce-Deans, fu’n sgwrsio am ei gwaith, y gyfrol a’i dylanwadau. Sonia am y gyfrol. Dechreuodd gnewyllyn Gwawrio fel rhan o aseiniad terfynol modiwl Gweithdy Barddoniaeth pan oeddwn yn y brifysgol ym Mangor. Cyn hynny, er i mi fod yn barddoni’n arbrofol yn weddol gyson dros y blynyddoedd yn fy […]

Pennod 16 – Geraint a’i shorts sidan

Trafodwn y chwedl ‘Ystoria Geraint fab Erbin’ yn y bennod hon gan ystyried ei pherthynas â cherdd storïol y bardd Ffrangeg Chrétien de Troyes. A yw’n bosibl mai trosiad o’r testun Ffrangeg yw’r chwedl Gymraeg, mewn gwirionedd? A yw’n iawn cynnwys ‘Geraint’ ymysg y ‘chwedlau brodorol’? Awgrymwn fod awdur Cymraeg wedi cymryd stori Chrétien a’i gwisgo mewn gwisg Gymreig. Wedi’r cwbl, mae toreth o enwau Cymraeg yma, nifer ohonynt â gwreiddiau dwfn iawn yn chwedloniaeth draddodiadol Cymru, gan gynnwys Geraint ei hun. Ceir golwg hynod ddiddorol ar dde-ddwyrain Cymru hefyd, gan gynnwys Caerdyf, sef Caerdydd. A sôn am wisg, mae’r disgrifiad o ddillad Geraint pan mae’n ymddangos gyntaf yn y sori yn wych. Yn ogystal â’r holl farwedd, dewrder, sifalri ac anturiaeth, mae’r chwedl hon yn cynnig trafodaeth feirniadol ynglŷn â’r union fyd Arthuraidd y mae’n ei ddyrchafu.

JACOB ELWY

Nos Wener, 30 Mehefin o 8 o’r gloch ymlaen
Am ddim, croeso i bawb.

Gwasg y Mis | Publisher of the Month: Firefly Press

Gwasg y Mis AM fis yma yw Firefly Press, gwasg annibynnol, arobryn ar gyfer plant a phobl ifanc wedi ei leoli yng Nghymru. Mae Firefly Press yn cyhoeddi ffuglen ym mhob genre ar gyfer oedranau 5-19. Maent yn dathlu eu degfed penblwydd eleni.

Ewch i fwynhau cynnwys gan Firefly isod!

Pennod 15 – Roc-an-Rôl a’r Arthur Cymreig-Ewropeaidd

Mae’r bennod hon yn gyfle i ni fyfyrio ynghylch y berthynas rhwng llenyddiaeth Gymraeg a llenyddiaeth gyfandirol wrth i ni drafod y cam nesaf yn natblygiad y chwedloniaeth Arthuraidd. Beth am y chwedlau ‘brodorol’ Cymraeg hynny sy’n dangos dylanwad llenyddiaeth Ffrangeg? Sut mae canfod creadigaethau artistig sydd wedi’u hadeiladu ar sylfeini Cymreig traddodiadol ond sydd hefyd yn ddyledus mewn modd amlwg iawn i ddylanwadau ‘estron’? Awgrymwn fod hanes roc-an-rôl yn cynnig cymhariaeth hylaw. A beth yw’r gwahaniaethau rhwng yr hen fyd Arthuraidd Cymreig a’r llenyddiaeth gyfandirol hon? A yw’r Arthur Cymreig-Ewropeaidd hwn yn nes o lawer at y darlun Hollywoodaidd o’r brenin arwrol?

PROSIECT NEWYDD – AMLEN

PROSIECT NEWYDD Mae Amlen yn brosiect ymchwil a datblygu newydd a fydd yn canolbwyntio ar y Diwydiant Cerddoriaeth Iaith Gymraeg. Rydym yn chwilio am ddau berson ifanc brwdfrydig* (18-25 oed) sy’n ymwneud â Cherddoriaeth Gymraeg ac sydd am gyfrannu at ei sîn lewyrchus a’i datblygu ymhellach. Mae’r cyfle hwn ar gael diolch i gronfa Atsain […]

BLUE BOOK OF NEBO | ‘Modern classic’ wins Carnegie Medal

Wrth i’r Blue Book of Nebo (addasiad Manon Steffan Ros o’i chlasur ar gyfer pobl ifanc Llyfr Glas Nebo) ennill Medal Yoto Carnegie am Ysgrifennu, 2023, mae’r cyhoeddwr Firefly Press, wrth eu bodd ac yn llongyfarch yr awdur ar ei champ hanesyddol.

Lleisiau Lleol – Cyfweliad efo Alys Conran

I lansio prosiect newydd Partneriaeth Ogwen – Lleisiau Lleol – yn Ŵyl Gwenllïan 2023, eisteddodd awdur enwog lleol Alys Conran i lawr am sgwrs efo Meleri Davies i drafod ei dwy nofel a sut mae ei chynefin wedi dylanwadu ar ei gwaith.

Haf o Ddarllen | Summer of Reading

Chwilio am lyfrau newydd i’w darllen dros yr haf?

Mae Haf o Ddarllen, blas o’r llyfrau gwych o Gymru fydd ar gael o’ch siop lyfrau leol yr haf hwn ar gael nawr.

Galwch draw i’ch siop lyfrau leol i dderbyn eich copi yn rhad ac am ddim!

Dewch o hyd i’ch siop lyfrau leol, YMA.

Pennod 14 – O’r Apocalyps Arthuraidd i Fashion Casualties: Hanes Cryno Cad Gamlan

Pwnc ychydig yn wahanol sydd gennym y tro hwn, un a gododd yn y penodau diwethaf wrth drafod llenyddiaeth Arthuraidd Gymraeg gynnar.
Yn y bennod hon, rydym ni’n olrhain cyfeiriadau llenyddol at gad Gamlan trwy ganrifoedd o lenyddiaeth Gymraeg. Brwydr fawr olaf yr arweinydd enwog oedd cad Gamlan, cyflafan a chwalodd deyrnas ac oes aur Arthur.
Awgrymwn fod traddodiadau’n ymwneud â’r ‘Apocalyps Arthuraidd’ yma yn fodd i strwythuro’r holl stori Arthuraidd fawr, fel y mae myfyrdodau apocalyptaidd yn y Beibl yn fodd i strwythuro meddwl Cristnogol yn gyffredinol. Mae’n wedd ddwys ar y traddodiad llenyddol Cymraeg, felly, ond mae agwedd ddoniol hefyd, fel y cewch glywed.