Pwy Sy’n Gwrando?
Pennod gyntaf 2025 o’ch hoff bodlediad llyfrau, mae’n bennod gyntaf Colli’r Plot hefyd ac yr ydym yn barod i drafod llwyth o lyfrau a phob dim arall dan haul. Mae’n dod i’r amlwg pwy sy’n gwrando ar bwy ar bodlediad Colli’r Plot. Diffyg hyder neu golli hyder wrth sgwennu yw pwnc y bennod yma, ond […]
Sesiwn Llanerch Eisteddfod 2019
Sesiwn wedi ei drefnu gan meddwl.org yn trafod perfformio a iechyd meddwl yn Eisteddfod 2019. Yn siarad mae Gruff Jones, Non Parry a Sophie Ann.
Cerdded Rhaff
Cerdd a gyfansoddwyd yn rhan o #Her100Cerdd 2017 ar gais meddwl.org.
Bardd: Iestyn Tyne
Pennod 57 – Tri Aderyn a Dau Fyd: Morgan Llwyd rhan 2
A Richard Wyn Jones bellach ymysg ffans Morgan Llwyd ers y bennod ddiwethaf, dyma gyfle i drafod campwaith y cyfrinydd o awdur, ‘Llyfr y Tri Aderyn.’ Eglurwn yn gyntaf nad dyna yw teitl go iawn y llyfr hwn, a bod Morgan Llwyd ei hun wedi’i ddisgrifio fel ‘dirgelwch i rai i’w ddeall ac i eraill […]
Creu Diwylliannau Gwaith Gofalgar
Mae gofal yn gysyniad rydyn ni i gyd yn ei adnabod yn dda. Efallai bod gennym ni anwyliaid sy’n dibynnu ar ofal proffesiynol, yn gofalu am ein hanifeiliaid anwes, ffrindiau, neu’r blaned, ac yn gynyddol, rydyn ni’n cael ein hannog i flaenoriaethu hunanofal. Ond sut olwg sydd ar ofal yng nghyd-destun gwaith? Ac a yw’r […]
Planet presents an evening at Y Cŵps!
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Pennod 56 – ‘O Bobl Cymru! Atoch chi y mae fy llais!’: Morgan Llwyd rhan 1
The story of our storytelling commons, our People’s Newsroom
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Pennod 55 – Barddoniaeth y Brenhinwyr
Edrychwn yn y bennod hon ar ddetholiad o gerddi a gyfansoddwyd gan frenhinwyr yn ystod ‘rhyfeloedd cartref’ yr ail ganrif ar bymtheg. Gwelwn fod beirdd wedi addasu hen ddulliau a themâu er mwyn trafod datblygiadau cyfoes a oedd yn ysgwyd eu byd nhw. Yn ddiddorol ddigon, mae’n bosibl awgrymu bod ceidwadaeth wleidyddol a chrefyddol wedi […]
What is a storytelling commons – and why is it so hard to talk about?
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Gift Guide: Best Fiction of 2024
Mae’r cynnwys yma yn uniaith Saesneg.
Chwilio am anrhegion Nadolig? – Nofelau Ffantasi
Bu’n flwyddyn arbennig i unrhyw un sy’n mwynhau nofelau gydag elfen o ffantasi. Dyma chwe cyfrol a fyddai’n gwneud anrhegion gwych. Madws gan Sioned Wyn Roberts (Gwasg y Bwthyn) Yn 1752 newidiodd y calendr a chollodd pawb un ar ddeg diwrnod. Pawb heblaw am Martha. Ac mae’r hyn a ddigwyddodd i Martha yn ystod y […]
Rhifyn 2 prynwch nawr!
Mae Rhifyn 2 nawr ar gael i’w brynu o’r ddolen yma.
CWYR Issue 1 DE-VICES
Gyflwyno CWYR rhifyn 1: DE-VICES sy’n cynnwys gwaith gan naw artist cwiar, mae’r rhifyn hwn yn ceisio darparu archwiliad i’r ffordd y mae folx cwiar yn rhyngweithio â thechnolegau digidol, yn eu defnyddio ac yn eu gwrthsefyll.
CWYR rhifyn 2 yn cael ei ryddhau heddiw 🔊
Oyez, oyez! CWYR rhifyn 2 yn cael ei ryddhau heddiw 🔊 Gan gyflwyno gwledd o greadigrwydd queer, archwilir cyflawniad mewn detholusrwydd. Wedi’i gynnwys o fewn 44 o dudalennau wedi’u hailgylchu, barddoniaeth gelwydd, ffotograffiaeth ac ysgrifennu ar yr Oesoedd Tywyll 🕯️ Wedi’i argraffu a’i rwymo gan @folium_publishing, cwblheir y clawr gyda gorffeniad powdr thermo arian. Ar […]
CWYR Issue 2 Launch
CWYR ISSUE 2 LAUNCH: FULFILMENT Mynnwch eich dyddiadur allan oherwydd rydym yn lansio ail rifyn CWYR ar ddydd Gwener 13eg Rhagfyr! Ymunwch â ni o 6:30PM @rare_mags i fwynhau ein rhifyn diweddaraf, yn ffres oddi ar y wasg (bach). Drop by to grab a copy of the fulfilment issue and listen to tunes mixed by […]
Hi 👋 We’re Hannah and Ella, the co-founders of CWYR
Mae rhifyn 2 CWYR ar ei ffordd! Ond cyn rhyddhau ein hail rifyn ym mis Rhagfyr, roedden ni’n meddwl ei bod hi’n hen bryd cyflwyno’r queers y tu ôl i CWYR.
RHIFYN 2 LANSIO CYFLAWNIAD
Mynnwch eich dyddiadur allan oherwydd rydym yn lansio ail rifyn CWYR ar ddydd Gwener 13eg o Ragfyr! Ymunwch â ni o 6:30pm yn Rare Mags i fwynhau ein rhifyn diweddaraf, yn ffres oddi ar y wasg (bach).
Lansiad ‘Salem a Fi’
Recordiad o sgwrs Huw Stephens gydag Endaf Emlyn o lansiad ei hunangofiant ‘Salem a Fi’ yn Kings Road Yard, Pontcanna. Prynwch yma. Mae’r gyfrol yn olrhain lle’r darlun eiconig gan Curnow Vosper yn ei fywyd, gan gychwyn gyda’i fagwraeth ym Mhwllheli, ac ymlaen i’r newidiadau mawr ddaeth yng Nghymru dros y degawdau yn sgil sefydlu […]
Pennod 54 – ‘Y ddaear a grynodd’: cyflwyniad i lenyddiaeth Gymraeg y ‘Rhyfeloedd Cartref’
Mae llawer o lenyddiaeth Gymraeg wedi goroesi sy’n gysylltiedig â’r ‘Rhyfeloedd Cartref’ rhwng y Senedd a’r Brenin Charles I.
Nodwn yn y bennod hon fod awdur Cymraeg enwocaf y cyfnod, Morgan Llwyd, yn Biwritan a gefnogai’r Senedd, gan ddyfynnu cerdd ganddo sy’n disgrifio’r rhyfela fel daeargryn yn ysgwyd ei fyd. Eto, roedd y rhan fwyaf o Gymry’r ail ganrif ar bymtheg ar ochr y brenin, a thrafodwn y modd y dioddefodd un bardd Cymraeg oherwydd ei ymlyniad gwleidyddol a chrefyddol. Ond er bod llawer o destunau Cymraeg sy’n tystio i ymwneud y Cymry â’r gwrthdaro a’r trais, edrychwn hefyd ar enghraifft sy’n ein hatgoffa nad ar chwarae bach y mae cymryd llenyddiaeth fel ffynhonnell hanesyddol ddibynadwy.
Mae’r Fflag i Fyny
Ar gyfer Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl, dyma flog am yr iteriad diweddaraf o’r Fflag Cynnydd Balchder a ddyluniwyd gan ein Swyddog Hyfforddiant a Chyllido Rachel Stelmach.
Mae Rachel wedi ysgrifennu am hanes y fflag a’i dyluniad newydd sy’n cynnwys pobl anabl.
CWYR Zine
Mae CWYR yn gyhoeddiad annibynnol sy’n rhoi llwyfan i bobl greadigol LHDTC+. Mae pob rhifyn yn archwilio thema ganolog trwy lens cwiar, gan ddefnyddio ffuglen, barddoniaeth, cyfweliadau, a gweithiau celf i roi mewnwelediad unigryw i brofiadau folx cwiar.
Chwilio am anrhegion Nadolig?
Dyma ambell gyfrol fyddai’n gwneud anrhegion Nadolig gwych.
Bwrdd 21: BBOSSing it yng Ngwobrau Cyfryngau Cymru
Sedd wrth y Bwrdd: Mae Miguela Gonzalez n myfyrio ar ei phrofiad ng Ngwobrau Cyfryngau Cymru 2024, a pham mae cynrychiolaeth yn bwysig.
Gororau: Ar gyfyngoldeb, niwroamrywiaeth ac ysgrifennu
Mae Emily Wilkinson yn plethu themâu o hunaniaeth, creadigrwydd, niwroamrywiaeth, a dod o hyd i gysur ym myd natur
Partneriaeth gyda QueerAF: Pam na ddylai cynrychiolaeth cwiar mewn chwaraeon deimlo fel ymdrech Herculean
Partneriaeth gyda QueerAF: Pam na ddylai cynrychiolaeth cwiar mewn chwaraeon deimlo fel ymdrech Herculean
Llyfrau’r Gaeaf
Chwilio am anrhegion Nadolig?
Mae Llyfrau’r Gaeaf, blas o’r llyfrau gwych o Gymru fydd ar gael dros y misoedd nesaf, ar gael nawr.
Galwch draw i’ch siop lyfrau leol i dderbyn eich copi yn rhad ac am ddim neu porwch y catalog yma!
Argyfwng Y Byd Llyfrau
Croeso i bennod arall o Colli’r Plot.
Yn y rhifyn yma da ni’n trafod yr argyfwng yn y diwydiant cyhoeddi Cymraeg, pa mor hyfryd ydy Cymdeithas Gymraeg y Bermo a thrafod yr yrfa ddisglair sydd o flaen yr awdur Kate Roberts, sydd wirioneddol yn anhygoel.
Mae ‘na lot o chwerthin, ‘chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.
Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:
Lwmp – Rhian Wyn Griffiths
Meirw Byw – Rolant Tomos
Laura Jones – Kate Roberts
Lladron y Dyfnfor – Gruffudd Roberts
Meirw Byw – Rolant Tomos
Gwaddol – Rhian Cadwaladr
Letting Go – Wil Gritten
Friends of Dorothy – Sandi Toksvig
Nala’s World: One man, his rescue cat and a bike ride around the globe – Dean Nicholson
Tadwlad – Ioan Kidd
The Power of one – Bryce Courtenay
Disgyblion B – Rhiannon Lloyd
Elin a’r Felin – Richard Holt
Pennod 53 – Pechod yn Llanymddyfri: Y Ficer Prichard
Trafodwn yn y bennod hon y modd yr aeth Rhys Prichard (c.1579-1644), ficer Llanymddyfri, ati i ddefnyddio barddoniaeth rydd seml i ledaenu gwersi crefyddol.
Yn ogystal ag ystyried ei agenda gyffredinol, craffwn ar un gerdd sy’n dangos ei fod yn poeni’n fawr am y bywyd pechadurus a welai yn ei blwyf ei hun ac sy’n darlunio Llanymddyfri fel rhyw Sodom a Gamora. Dim ond ar ôl iddo farw y cyhoeddwyd ei waith, a hynny yng nghasgliad Cannwyll y Cymry. Byddai’r gwaith yn cael ei adargraffu’n gyson, gan sicrhau bod ‘y Ficer Prichard’ ymysg beirdd Cymraeg mwyaf adnabyddus y cyfnod cyn 1800. Ond i’n tyb ni, y peth mwyaf diddorol am y bardd hwn yw’r modd y cafodd Rhys Prichard ei wneud yn rhan o olyniaeth lenyddol y Piwritaniaid Cymraeg; o edrych o’r newydd am y dystiolaeth am fywyd a’i ddaliadau’i hun, casglwn ei fod ar y pegwn arall i’r Piwritaniaid a ymladdai yn erbyn y brenin mewn gwirionedd. Dyma felly enghraifft drawiadol o lenyddiaeth wedi’i chymryd allan o’i chyd-destun gwreiddiol a’i defnyddio at ddibenion hollol wahanol.
Beyond/Tu Hwnt – Ffilm
Prynwch eich copi o ‘Beyond/Tu Hwnt’ nawr! Mae AM yn falch o fod wedi cyd-gynhyrchu ffilm arbennig gyda Lucent Dreaming i ddathlu ‘Beyond/Tu Hwnt’, sydd yn cael ei gyhoeddi heddiw. Mae ‘Beyond/Tu Hwnt’ yn flodeugerdd ddwyieithog, wedi’i olygu gan Bethany Handley, Megan Angharad Hunter a Sioned Erin Hughes, yn cynnwys gwaith gan 31 o […]
Clawr Llyfr Plant y Flwyddyn 2024
I ddathlu a chydnabod cyfraniad darlunwyr a dylunwyr a’u gwaith i ddod â straeon yn fyw, mae Panel Pobl Ifanc Cyngor Llyfrau Cymru wedi dewis 8 clawr llyfr o Gymru sydd yn eu barn nhw yn haeddu’r teitl Clawr Llyfr Plant y Flwyddyn 2024.
Bydd dylunydd/darlunydd y cloriau buddugol yn y ddau gategori yn ennill neu’n rhannu gwobr ariannol o £500.
Speak Back
Mae ’Speak Back’ yn gwrs preswyl 5 diwrnod ar gyfer beirdd ac artistiaid perfformiadol. Ar gyfer y cyfle hwn, rydym yn croesawu ceisiadau gan feirdd ac artistiaid sydd heb gynrychiolaeth ddigonol yng Nghymru, ac mae’r cwrs yn rhad ac am ddim i’r awduron llwyddiannus.
Dyddiadau’r Cwrs: Dydd Llun 3 Mawrth – Dydd Gwener 7 Mawrth 2025.
Dyddiad cau: Dydd Mawrth 26 Tachwedd 2024.
Bydd yr wythnos yn archwilio themâu hunaniaeth, argyfwng hinsawdd, cyfiawnder hinsawdd a chyfiawnder cymdeithasol. Y tiwtoriaid yw Taylor Edmonds a Kandace Siobhan Walker.
Mae ‘Speak Back’ yn cael ei ariannu gan y Loteri Genedlaethol drwy Gyngor Celfyddydau Cymru, Ymddiriedolaeth Rhys Davies a Sefydliad Foyle.
Sut i wneud cais – https://www.llenyddiaethcymru.org/ein-prosiectau/speak-back/speak-back-sut-i-wneud-cais/
Cymhwysedd a Chwestiynau cyffredin – https://www.llenyddiaethcymru.org/ein-prosiectau/speak-back/speak-back-cymhwysedd-a-chwestiynau-cyffredin/
Pennod 52 – ‘Cyfaill ac Anwylddyn’: Beibl Bach 1630
Er mwyn deall datblygiad llenyddiaeth Gymraeg yn yr ail ganrif ar bymtheg, rhaid trafod y Beibl eto. Yn dilyn cyhoeddi Beibl William Morgan yn 1588, cyhoeddwyd fersiwn diwygiedig yn 1620.
‘Beiblau pulpud’ oedd y cyfrolau hyn, llyfrau mawr a ddefnyddid yn yr eglwys ond a oedd yn rhy ddrud i’r rhan fwyaf o’r Cymry eu prynu. Ond cyhoeddwyd un tra gwahanol yn 1630, y ‘Beibl Bach’, un a oedd dipyn yn llai o ran maint ac felly’n rhatach. Wrth drafod ei arwyddocâd yn y bennod hon, craffwn ar ragymadrodd y Beibl Bach, ysgrif hynod ddiddorol sy’n annog y darllenydd i adael i’r beibl hwn fyw yn tŷ ag ef ‘fel cyfaill’ ac ‘fel anwylddyn.’ O safbwynt hanes crefydd yng Nghymru, dyma garreg filltir a fyddai’n hybu Piwritaniaeth yn y pen-draw. Ac o safbwynt hanes llenyddiaeth Gymraeg, byddai’r cyhoeddiad hwn yn hybu llythrennedd yn sylweddol.
Her yr Hydref: Aduniad – Elidir Jones
Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!
Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.
Booktober: Last Resort by Richard Williams
Yr amser gorau i ddarllen llyfr
Llongyfarchiadau Bethan Gwanas ar ennill Gwobr Mary Vaughan Jones 2024, sydd yn dathlu cyfraniad arbennig at lenyddiaeth i blant a phobl ifanc.
Trafod darllen llyfrau ar yr amser cywir, beth mae tylluanod yn ei wybod, cerddoriaeth a chyfrolau, a lansiad llyfr sy’n cynnwys stripper.
Mae hwn i fod yn bodlediad am lyfrau!
Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:
Y Daith ydi Adra – John Sam Jones (cyfieithad Sian Northey)
Tell Me Who I Am – Georgia Ruth
Pen-blwydd Hapus – Ffion Emlyn
Dog Days – Ericka Walker
Y Morfarch Arian – Eurgain Haf
Lwmp – Rhian Wyn Griffiths
Y Fran Glocwaith – Catherine Fisher (cyf. Mared Llwyd)
Nightshade Mother – Gwyneth Lewis
Ystorïau Bohemia – amrywiol, cyf. T H Parry-Williams
Pen-blwydd Hapus – Ffion Emlyn
Clear – Carys Davies
Tywyllwch y Fflamau – Alun Davies
Y Twrch Trwyth – Alun Davies
Gwaddol – Rhian Cadwaladr.
Oedolyn-ish – Mel Owen
The Rhys Davies Short Story Award Anthology
Her yr Hydref: Gwledd gan Lowri Haf Cooke
Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!
Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.
Mae’r gyfres arbennig hon o lyfrau gan awduron poblogaidd yn cynnig cyfle gwych i bori mewn llyfr. Gyda’r llyfrau yn ddim ond £1 yr un, ac yn rhyw 100 o dudalennau o hyd, maen nhw’n berffaith ar gyfer taith trên i’r gwaith, darllen dros amser cinio neu ddeg munud gyda phaned.
Mae Gwledd gan Lowri Haf Cooke yn dathlu 10 cwmni bwyd a diod o Gymru.
Dyma straeon rhai o arwyr ac arwresau’r byd bwyd a diod yng Nghymru heddiw. Dewch i gael eich ysbrydoli gan fusnesau sydd wedi ennyn parch ledled Cymru a thu hwnt, ac sydd wedi cipio gwobrau cenedlaethol.
Mae gwledd yn eich disgwyl, wrth i chi ddysgu am yr emosiwn, y gwaith caled a’r dyfalbarhad sydd wedi dod a llwyddiant i’r cynhyrchwyr arloesol, angerddol ac arbennig yma.
Pennod 50 – Bardd Mewn Dau Fyd:Richard Hughes, Cefnllanfair
A ninnau wedi recordio 50 o benodau, rydym ni’n dathlu’r garreg filltir trwy drafod un o feirdd mwyaf diddorol y cyfnod modern cynnar, Richard Hughes o Gefnllanfair yn Llŷn.
Nodwn ei fod yn un o nifer o feirdd Cymraeg a oedd yn treulio llawer o amser yn Llundain yn oes Elizabeth I. Roedd Richard Hughes yn ffwtman, yn was a wasanaethai’r frenhines ei hun, ond yn ogystal â threulio amser yn y llys yn Llundain roedd hefyd yn ymweld yn gyson â’i hen fro, fel y tystia’i farddoniaeth.
Yn wir, mae’i waith yn rhyfeddol o amrywiol, yn cynnwys cerddi rhydd a cherddi caeth o ran mesur, ac, o ran themâu, yn cynnwys: cerddi serch cwrtais a cherddi sy’n trafod rhyw mewn modd masweddus iawn; cerddi am fywyd yn Llundain a cherddi am Ben Llŷn (gan gynnwys englyn sionc i gwch Ynys Enlli); cerddi sy’n talu teyrnged i unigolion a cherddi sy’n dychanu pobl eraill. Ac, ie, roedd trafod barddoniaeth Richard Hughes yn fodd i Richard Wyn Jones ddysgu hen air Cymraeg am dŷ bach – cachdy!
Her yr Hydref: Tywyllwch y Fflamau gan Alun Davies
Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!
Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.
Gormod o gŵn
Yn ddiweddar fe gawson ni wyliau bach yn nhref lan môr Whitby yng ngogledd Swydd Efrog. Lle hyfryd a difyr dros ben, er yn llawer prysurach na phan fuon ni yno bymtheg mlynedd yn ôl, a mwy o bobol â chŵn nag ydw i wedi’u gweld mewn un lle erioed. Yn yr hinsawdd cŵn-garol sydd […]
Eluned Morgan – ein Prif Weinidog anfoddog
Lai na blwyddyn yn ôl, nid oedd Eluned Morgan yn chwennych bod yn Brif Weinidog. Bellach mae wedi etifeddu’r fantell honno mewn gwlad sy’n gynyddol feirniadol o berfformiad y Llywodraeth Lafur. Ai yn ystod ei chyfnod hi wrth y llyw y gwelwn dra-arglwyddiaeth Llafur yng Nghymru yn dechrau dod i ben?
Chwarae’r Chwedlau: Cabaret
11/10/2024 – 7.30pm
Mae Chwarae’r Chwedlau: Cabaret nôl am bennod olaf o 2024!
Os methwch chi’n Eisteddfod eleni, paid a phoeni: rydym yn dod a rhai o’r acts o raglen LHDTC+ y prifwyl, Mas ar y Maes, i The Queer Emporium!
Mae’r cast yn cynnwys Caitlin McKee, Tom Kemp, Betsan and Welsh Ballroom Community!
Plîs prynwch docynnau pryd medrwch oherwydd mae gwerthu tocynnau i nosweithiau cwiar, Cymraeg medru bod yn galed, a hefyd mae’n helpu lleddfu’r gor-bryder!
Beach of Dreams
Ar hyn o bryd mae TAPE yn rhan o brosiect cyffrous o’r enw Beach of Dreams; Rydym yn rhan o rwydwaith o seflydliadau, artistiaid a chymunedau mewn cenhadaeth gyffredin i archwilio ac ymateb i’r heriau hinsawdd enbyd sy’n wynebu rhanbarthau arfordirol y DU.
Rydym wedi bod yn gweithio gyda Jason Singh, artist, bîtbocsiwr natur, cynhyrchydd, DJ, curadur, hwylusydd a pherfformiwr. Mae wedi gweithio gyda phobl fel y BBC, Tate Britain, a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol i enwi dim ond rhai!
Bydd TAPE Sound yn gweithio ochr yn ochr â Jason i gipio sain o wahanol ffynonellau ym Mae Colwyn a’r ardaloedd cyfagos i’w defnyddio fel rhan o brofiad sonig trochi. Bydd hefyd yn ceisio dal straeon a safbwyntiau o’r gymuned leol.
Mae TAPE yn falch o fod yn rhan o’r dathliad arfordirol hwn ochr yn ochr ag artistiaid a gomisiynwyd a chymunedau lleol ledled y DU!
Ymunwch â Her yr Hydref!
• Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siwr lle i ddechrau?
• Dim digon o amser i ddarllen?
• Chwilio am her ar gyfer yr hydref?
Pennod 49 – Cariad, Protest ac Ideoleg Mesur: Y Canu Rhydd
Dechreuwn yn y bennod hon drwy ystyried rhywbeth y mae llawer ohonom yng Nghymru’n ei gymryd yn ganiataol, sef y gwahaniaeth rhwng canu caeth Cymraeg a chanu rhydd.
Awgrymwn fod agweddau cymdeithasol ac ideolegol ar y gwahaniaeth mydryddol sylfaenol hwn. Canolbwyntiwn ar farddoniaeth rydd a gyfansoddwyd yn yr unfed ganrif ar bymtheg ac ar ddechrau’r ganrif nesaf ac mae trafod dau fath o fesur rhydd yn fodd i ni ystyried cwestiynau mawr yn ymwneud â’r berthynas (a’r gwahaniaeth) rhwng yr hen a’r newydd ac y ‘brodorol’ a’r ‘estron’. Nodwn fod lleisiau barddol benywaidd yn ymddangos yn y corff newydd hwn o farddoniaeth ac edrychwn yn fanwl ar gerdd angerddol sy’n protestio’n erbyn dadgoedwigo cymoedd y De (ac sy’n rhoi’r bai am y dinistr ecolegol hwn ar ‘y Saeson’).
Dominatrix
Llyfr newydd Bethan Gwanas, trafod cultural appropriation, a ble mae’r lle gorau i wrando ar bodlediad Colli’r Plot?
Ymddiheuriadau Heledd Cynwal!
Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:
The Glutton – A.K Blakemore
Ysgrifau Llenorion – gol. John Lasarus Williams
The Story Spinner – Barbara Erskine
Hi-Hon – gol. Catrin Beard ac Esyllt Angharad Lewis
Nice Racism – Robin Diangelo
Tadwlad – Ioan Kidd
Sunset – Jessie Cave
The Satanic Mechanic – Sally Andrew
Y Morfarch Arian – Eurgain Haf
The Hoarder – Jess Kidd
Madws – Sioned Wyn Roberts
The Trees – Percival Everrett
Ar Amrantiad – Gol Gareth Evans-Jones
Cysgod y Mabinogi – Peredur Glyn
Pennod Arbennig: Ysgrifennu am ryfel yn Gymraeg . . . yn America!
Dyma bennod a recordiwyd o flaen cynulleidfa fyw yn siop lyfrau Storyville, Pontypridd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol 2024.
Ac yntau newydd orffen ei ddarllen, roedd Richard Wyn Jones am drafod llyfr diweddaraf ei gyd-gyflwynydd, Dros Gyfiawnder a Rhyddid. Mae’n gyfrol sy’n darlunio hanes cymuned Gymraeg benodol yn ystod Rhyfel Cartref America, gan ganolbwyntio mewn dull storïol ar y dynion yn y fyddin ond gan ystyried hefyd eu perthynas â’u cymuned gartref yn Wisconsin.
Mae’r stori’n cael ei hadrodd trwy gyfrwng geiriau Cymraeg gwreiddiol y Cymry Americanaidd hyn, ac yn ôl Richard Wyn Jones, ‘mae’n syfrdanol’ ei bod hi’n bosib cyflwyno cymaint o’r hanes cyffrous hwn yn y modd hwn. A nifer o brif gymeriadau’r stori wedi’u geni yn yr Unol Daleithiau a’u magu’n siarad Cymraeg fel eu mamiaith, mae hefyd yn bennod ddiddorol yn hanes cymdeithasol yr Hen Iaith. Ac fel y noda Richard Wyn Jones, mae’r modd y maen nhw’n ysgrifennu am ryfel yn Gymraeg yn cysylltu’r deunydd hwn â llawer o lenyddiaeth Gymraeg o’r Oesau Canol a drafodwyd yng nghyfres gyntaf y podlediad hwn.
Prynwch ‘Dros Gyfiawnder a Rhyddid’ YMA
Issue 12: Submissions Open Now!
nawr is awaking from a slumber; opening our eyes and looking around to take stock of where we now stand. This new, first print issue to feature the work of our contributors , is a fresh start, but also is the culmination of those dreams we have kept note of in the night.
To ‘awaken’ is to stir, to be grounded by realisation. The world is a tumultuous and frightening place to live right now, but it is also stirring so many of us to activism; we have been awakened to injustice, to mobilise, to share thought. These moments of awakening reflect and inform our own personal moments of awakening throughout our lives. On journeys of self-exploration, the experiences we have sometimes culminate in one, final moment of awakening.
For this issue, we are looking for work responding to the theme of ‘deffo/awaken’. What is it to be awoken? What world do we want to wake up to in the morning? What moments of awakening have you experienced? Is there something within you longing to be awoken; or a person you need to wake up?
As always we welcome any and all creative responses to our theme. We accept submissions of poetry, short stories (500-800 words), philosophy/creative critical essays (500-800 words), art and photography based around this theme.
Submissions can be sent to nawrmag@gmail.com with subject line [YOUR NAME/CATEGORY/TITLE OF PIECE]. You must include your name and location along with your submission: we are looking for work from Welsh and Wales-based creatives.
Please see our submissions highlight on Instagram for more details of How to Submit.
🌅Submissions close 15/09/24.🌅