Cartref digidol diwylliant Cymru.

Cartref digidol diwylliant Cymru.

Menu

Tag: Digwyddiadau

Ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli

Wrth ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli byddwch yn cefnogi ein gwaith ac yn cyfrannu’n uniongyrchol tuag at ddiogelu ei dyfodol. 

Fel aelod o Ymddiriedolaeth Ynys Enlli byddwch yn:

  • Derbyn yn Blwyddlyfr blynyddol

  • Derbyn ein cylchlythyr Y Cafn

  • Cael blaenoriaeth wrth archebu llety

  • Cael gwahoddiad i’r Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol

  • Rhan o’r gymuned o bobl sy’n caru Enlli

Gellir ymaelodi ag Ymddiriedolaeth Ynys Enlli drwy lenwi’r ffurflen isod, neu drwy lawrlwytho’r ffurflen, ei hargraffu a’i dychwelyd drwy’r post i’r cyfeiriad isod, neu ffoniwch 07904 265604 neu e-bostiwch post@enlli.org am fwy o wybodaeth.

​

Sylwer: ar gyfer ceisiadau aelodaeth ar-lein, rydym yn defnyddio rhaglen trydydd parti trwy LocalGiving. Bydd y taliad yn cael ei brosesu ganddynt hwy mewn ffenestr newydd yn eich porwr, a fydd yn gofyn am eich taliad.

Neu cliciwch yma i lawrlwytho’r ffurflen gais.

Cyfrannu / Donate

Mae adeiladau Ynys Enlli yn rhan o gymeriad unigryw’r ynys. Maent yn gartrefi i gymuned yr ynys ac i’r nifer fawr o ymwelwyr sy’n aros ar yr ynys bob blwyddyn, gan werthfawrogi heddwch ac awyrgylch y fangre arbennig hon. 

Mae’r adeiladau hanesyddol yn amrywio o adfeilion tŵr yr abaty o’r 13eg ganrif i ffermydd ystâd a adeiladwyd gan yr Arglwydd Niwbwrch yn y 19eg ganrif. Mae pob adeilad, gan gynnwys yr adeiladau fferm, yn cael eu gwarchod naill ai fel Heneb neu fel Adeilad Rhestredig (gradd 2). Mae rhestr hir o waith adnewyddu hanfodol, er enghraifft ffenestri sydd yn dirywio yn yr hinsawdd arforol, a thoeau sydd wedi sefyll am ddegawdau ac sydd angen eu hadfer gan eu bod wedi dechrau gollwng wrth i lechi symud yn ystod stormydd y gaeaf. Mae’r gost o gynnal a chadw’r hen adeiladau pwysig yn fwy nag incwm blynyddol yr Ymddiriedolaeth. 

Cyfrannwch Heddiw 

Gwirfoddoli yn Ynys Enlli

Mae gwirfoddoli yn gyfle i gefnogi gwaith yr Ymddiriedolaeth ar Ynys Enlli sy’n cynnal tir ac adeiladau’r ynys a gwarchod ei bywyd gwyllt a’i harddwch naturiol. Mae hefyd yn rhoi’r cyfle i ymweld ag aros ar yr ynys tu hwnt i’r tymor gwyliau, neu i gael treulio cyfnod hir ar yr ynys yn ystod y tymor. Am eich llety ar yr ynys, mae disgwyl i chi weithio hyd at 5 awr y dydd, 5 diwrnod yr wythnos. Ewch amdani, gwnewch gais heddiw!

Gwirfoddolwyr Cyn ag ar ôl y Tymor (Chwefror-Mawrth, Hydref)

Rydym yn chwilio am wirfoddolwyr i ymuno gyda’r tîm ar yr ynys o ganol Chwefror i ddiwedd Mawrth. Rydym yn chwilio am unigolion neu grŵp o wirfoddolwyr i ddod i helpu ail agor y tai yn barod at y tymor gwyliau. Mae yna lawer o waith glanhau, peintio a pharatoi i’w wneud yn yr wythnosau yma- felly croeso i chi ymuno am wythnos neu fwy. Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i ymuno gyda ni bob mis Hydref, ar ôl y tymor gwyliau orffen, er mwyn paratoi’r ynys at y Gaeaf.

Gwirfoddolwyr Hir Dymor (Ebrill-Medi)

Rydym yn edrych am wirfoddolwyr hir dymor i gynorthwyo yn ystod y tymor gwyliau. Mae tymor gwyliau Ynys Enlli yn rhedeg rhwng dechrau Ebrill a diwedd Medi, ag mi rydym yn edrych am unigolion neu gwpwl o ffrindiau/partneriaid i ymuno gyda’r tîm am 3-8 wythnos ar y tro. Mi fyddwch yn helpu gydag amryw o dasgau megis glanhau a thorri gwair.

Gwirfoddolwyr Crefftus (Chwefror-Hydref)

Os oes gennych chi sgiliau penodol yn un o’r pethau isod rydym â diddordeb arbennig mewn clywed gennych.

  • Gwaith Saer

  • Gwaith calch, pwyntio, plastro, rendro

  • Codi waliau cerrig sych

  • Gwaith toi

  • Sgiliau gwaith tai cyffredinol

Felly, os oes gennych ddiddordeb mewn ymgeisio i wirfoddoli gyda ni, cwblhewch y ffurflen gais a anfonwch i’r e-bost/cyfeiriad post ar ddiwedd y ffurflen. Cysylltwch â bardseyenlli@gmail.com os oes gennych unrhyw gwestiynau.

Ffurflen Gais

Llechi, Glo, Cefn Gwlad

Mae Sylfaen Cymunedol newydd ddathlu dwy flynedd o gydweithio gyda phrosiect Llechi, Glo, Cefn Gwlad, mudiad sy’n cefnogi ac yn hyrwyddo arweinyddiaeth gymunedol ymhlith pobl iau mewn naw ardal ledled Cymru.

Mae’r prosiect yn cael ei ariannu gan Sefydliad Rank a’r Loteri Cymunedol.

Rôl Sylfaen ydi paratoi a darparu hyfforddiant theori, praxis, a sgiliau datblygu cymuned.

Sbarc – Mis Awst

SBARC – Roc Dydd Mawrth | 22.8.2023 | 10:00 – 16:00 Lleoliad: GALERI CAERNARFON Tocynnau: £5 Oedran: 12 – 18 oed Yn y gweithdy yma, bydd cerddorion amlwg y sin roc Gymraeg yn rhannu eu doethineb cerddorol efo chi. /// SBARC is back once again to bring the summer holidays to a close! In this […]

Gŵyl Fedi 2023

Dydd Sadwrn 2 Medi

Bob Delyn a’r Ebillion / Maes Parcio / Traed Moch Môn

Am ddim

Sachasom – Braf Oedd Byw

Penblwydd hapus!

Diolch yn fawr iawn i Sam Stevens a Sion Teifi Rees AKA Pypi Slysh Productions ac i Lwp am y gronfa fideo cerddorol.

Rhan o gronfa fideos cerddorol Pyst x Lŵp S4C

Cynrychioli Cymru | Representing Wales 2024-25

Dyddiad Cau ar gyfer Ceisiadau: 5.00pm, 28 Medi 2023

Mae Llenyddiaeth Cymru yn falch iawn o gyhoeddi bod ein rhaglen datblygiad proffesiynol 12 mis o hyd, Cynrychioli Cymru, unwaith eto ar agor i geisiadau. Yn ei phedwaredd blwyddyn, bydd y rhaglen yn croesawu ceisiadau gan awduron o Gymru sy’n dod o gefndir heb gynrychiolaeth ddigonol ac sydd â diddordeb mewn ysgrifennu a chreu gwaith ar gyfer oedolion.

Mwy o wybodaeth am sut i ymgeisio yma

Cyrsiau Tŷ Newydd

Ewch i weld cyrsiau Tŷ Newydd yma

Tŷ Newydd yw Canolfan Ysgrifennu Genedlaethol Cymru. Ers agor ein drysau yn 1990, mae miloedd o awduron wedi camu dros drothwy ein drws gwyrddlas eiconig.

Ein arbenigedd yw trefnu cyrsiau ysgrifennu creadigol preswyl. Rydym yn croesawu grŵp newydd i’n cartref bob wythnos- yn gymysgedd unigryw o unigolion o Gymru, y Deyrnas Unedig, a phob cwr o’r byd. Maent yn treulio amser gyda’i gilydd dan arweiniad awduron proffesiynol, yn cymryd rhan mewn gweithdai a thiwtorialau un-i-un, yn mwynhau darlleniadau, ac yn ymhyfrydu yn awyrgylch hyfryd ac ysbrydoledig Tŷ Newydd. Mae cyfranogwyr yn rhoi help llaw yn y gegin, lle mae prydau cartref blasus yn cael eu paratoi gyda chynhwysion lleol.

Mae ein rhaglen yn cynnwys amrywiaeth eang o gyrsiau preswyl ac encilion – yn y Saesneg a’r Gymraeg – mewn amryw o genres, ffurfiau a themâu, yn cynnwys barddoniaeth, ffuglen, ffeithiol-greadigol, scriptio, ysgrifennu am fyd natur, dylunio, adrodd straeon, ioga a mwy.

Rydym yn dewis ein tiwtoriaid a’n siaradwyr gwadd yn ofalus, gan groesawu rhai o ymarferwyr gorau eu meysydd i Dŷ Newydd pob blwyddyn. Mae rhai o’n cyn-diwtoraid yn cynnwys Carol Ann Duffy, Gillian Clarke, Pascale Petit, Paula Meehan, Mark Cocker, Menna Elfyn, Patrick McGuinness, Kaite O’Reilly, Imtiaz Dharker, Niall Griffiths, Daljit Nagra a Malachy Doyle.

Ein tŷ hanesyddol oedd cartref olaf y cyn Brif Weinidog David Lloyd George ac mae cyffyrddiadau cyfarwydd pensaer Portmeirion, Clough Williams-Ellis yn parhau i fod yn amlwg drwy’r safle. Mewn lleoliad tawel rhwng y mynyddoedd a’r môr, dyma’r man perffaith i encilio iddo a bod yn greadigol.

Cynigiwn gyrsiau pwrpasol ac unigryw i grwpiau addysgiadol, gan weithio gyda thiwtoriaid ac athrawon i lunio’r cwrs perffaith ar gyfer eu grŵp. Mae hefyd yn bosib llogi Tŷ Newydd yn breifat ar gyfer cwrs corfforaethol, gwyliau, neu achlysur arbennig.

I bori trwy ein rhaglen gyrsiau cliciwch yma, neu cysylltwch am wybodaeth bellach.

Egin: Cefnogi cymunedau yng Nghymru i daclo newid hinsawdd

Mae Egin yn raglen sy’n bwriadu datgloi pŵer cyfunol cymunedau yng Nghymru i gymryd eu camau cyntaf i daclo newid hinsawdd a dod yn fwy cynaliadwy, yn enwedig y rhai sydd fwyaf tebygol o gael eu heffeithio gan newid hinsawdd.

Prif ffocws Egin ydy gweithio gyda grwpiau sydd yn llai tebygol o deimlo’n rhan o sgyrsiau am yr hinsawdd a chynaliadwyedd, ond sydd yn debygol o gael eu heffeithio fwyaf gan newid hinsawdd.

Gyda’r heriau niferus sy’n ein hwynebu nawr ac yn y degawdau nesaf, mae’n bwysicach nag erioed bod cymunedau’n gallu dod at ei gilydd i siarad, cynllunio a chreu’r newidiadau y mae nhw eisiau eu gweld – i greu dyfodol sy’n deg, cynaliadwy, a sy’n gweithio i bawb.

Rydym yn gwybod y gallai hi fod yn anodd gwybod ble i ddechrau a beth i’w wneud, a dyna pam yr ydym yn cysylltu grwpiau cymunedol gyda Mentoriaid Cymheiriaid. Mae nhw’n bobl sydd eisoes wedi gwneud prosiectau tebyg ac sy’n hapus i rannu eu gwybodaeth a’u sgiliau i’ch helpu i wneud y newidiadau rydych eisiau eu gweld.

Rydym yn arbennig o awyddus i glywed gan grwpiau heb hanes blaenorol o weithio ar hinsawdd a chynaliadwyedd, neu sydd ddim yn siŵr o ble i ddechrau.

Mae Egin yn cael ei redeg gan Gymdeithas Ymddiriedolaethau Datblygu Cymru (DTA Cymru) a bydd yn rhedeg tan 2029. Mae’n cael ei hariannu trwy Camau Cynaliadwy Cymru – Grant Mentora; mae’r grantiau yn cael eu gweinyddu gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol ac mae’r arian yn dod o’r Cynllun Asedau Segur – sy’n rhoddi arian wedi ei adael heb ei gyffwrdd am fwy na 15 mlynedd mewn cyfrifon banc a chymdeithasau adeiladu.

Gall grwpiau a gefnogir gan Egin dderbyn hyd at 3 diwrnod o Fentora Cyfoedion gan bobl sydd eisoes wedi gweithio ar brosiectau tebyg. Bydd mentoriaid yn eich helpu i ddatblygu eich syniadau, creu cynllun gweithredu, a mesur effaith eich prosiect. Gall grwpiau a gefnogir hefyd gael archwiliad ynni ar adeilad cymunedol trwy ein partneriaid Asiantaeth Ynni Severn Wye, a gall unrhyw grŵp sydd wedi derbyn mentora fod yn gymwys i wneud cais am grant o hyd at £15,000 o grantiau Egin gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.

Mwy o wybodaeth ar www.egin.org.uk

Pennod 20 – Canu Gwleidyddol: Beirdd y Tywysogion

Dechreuwn drafod Beirdd y Tywysogion yn y bennod hon gan agor cil y drws ar gorff sylweddol o farddoniaeth Gymraeg hynod gain sydd hefyd yn hynod bwysig o safbwynt astudio hanes Cymru. Cawn gyfle i ystyried arwyddocâd Llawysgrif Hendregadredd (y llawysgrif sydd wedi diogelu’r rhan fwyaf o’r cerddi hyn), gwaith rhyfeddol o ddiddorol gan ei fod yn ffrwyth ymdrech i gofnodi barddoniaeth oes y Tywysogion yn fuan iawn ar ôl i’r cyfnod hwnnw yn hanes Cymru ddod i ben. Edrychwn ar waith y cyntaf o Feirdd y Tywysogion, Meilyr Brydydd, a’r arweinydd yr oedd yn canu mawl iddo, Gruffudd ap Cynan. Dyma gyfle i egluro termau ychydig hefyd (a oes gwahaniaeth rhwng ‘y Gogynfeirdd’ a ‘Beirdd y Tywysogion’, er enghraifft?).

Fidio Gwesty Seren Video

Fidio byr yn arddangos Gwesty Seren, ein Gwesty 3 seren sydd yn cynnig gwyliau ysbaid i oedolion efo anableddau dysgu.

Brwydr y Bandiau: Alis – Llonydd

Mae Alis Glyn yn artist ifanc o Gaernarfon sydd wedi bod yn rhan o brosiect Merched yn Gwneud Miwsig, ac mae “wrth ei bodd bod hi wedi cyrraedd y rownd derfynol. Dwi’n edrych ymlaen yn arw at berfformio ar Lwyfan y Maes ar bnawn dydd Mercher yn y ‘Steddfod a gwrando ar y tri artist arall”. Mae’n hoff iawn o gerddoriaeth artistiaid fel – Mared, Lizzie McAlpine, Gwilym a The Beatles. 

BRWYDR Y BANDIAU MAES B + BBC RADIO CYMRU 2023

Mae Maes B a BBC Radio Cymru yn hapus i gyhoeddi’r pedwar sydd wedi cyrraedd y rhestr fer yng nghystadleuaeth Brwydr y Bandiau eleni. Dyma’r bedwaredd flynedd ar bymtheg i’r gystadleuaeth gael ei chynnal, ac eleni ymgeisiodd pedwar ar ddeg artist neu fand.

Y pedwar olaf sydd wedi cyrraedd y brig yw Alis Glyn, Francis Rees, Moss Carpet a Tew Tew Tennau.

Brwydr y Bandiau: Tew Tew Tennau – Rho fo’n ôl

Mae Tew Tew Tennau yn fand ifanc o Ddinbych a dywed Eban Elwy Williams, prif leisydd y band mae “Brwydr y bandiau oedd y nod ers i ni ddechrau, ‘da ni’n teimlo’n lwcus iawn i gael y platfform yma i rannu ein cerddoriaeth â chynulleidfa yn y brifwyl.” Maent yn gwrando ar lwyth o wahanol gerddoriaeth fel band, ond mae eu prif ddylanwadau yn dod o gerddoriaeth roc, rap a reggae. 

BRWYDR Y BANDIAU MAES B + BBC RADIO CYMRU 2023

Mae Maes B a BBC Radio Cymru yn hapus i gyhoeddi’r pedwar sydd wedi cyrraedd y rhestr fer yng nghystadleuaeth Brwydr y Bandiau eleni. Dyma’r bedwaredd flynedd ar bymtheg i’r gystadleuaeth gael ei chynnal, ac eleni ymgeisiodd pedwar ar ddeg artist neu fand.

Y pedwar olaf sydd wedi cyrraedd y brig yw Alis Glyn, Francis Rees, Moss Carpet a Tew Tew Tennau.

Gwilym – 05:00

05:00 oddi ar ein hail albwm, ‘ti ar dy ora’ pan ti’n canu’, allan yn swyddogol ar 04/08/23

Diolch i tîm Trigger Happy Creative am eu gwaith yn dod a’r fideo at ei gilydd.

Brwydr y Bandiau: Francis Rees – Pell

Dyma’r ail flwyddyn i Francis Rees o Dywyn, gyrraedd y pedwar olaf, yng nghystadleuaeth Brwydr y Bandiau, ac yn un arall o griw gweithdai Merched yn Gwneud Miwsig ac mae’n disgrifio’r gymuned mae’r prosiect yma wedi’i greu fel “un sy’n tyfu, ac yn gymuned sydd yn helpu ei gilydd.” Mae’n disgrifio ei cherddoriaeth fel “dream pop, ond dwi’n cael lot o ysbrydoliaeth gan gerddoriaeth Ewropeaidd ar ôl Eurovision eleni!” 

BRWYDR Y BANDIAU MAES B + BBC RADIO CYMRU 2023

Mae Maes B a BBC Radio Cymru yn hapus i gyhoeddi’r pedwar sydd wedi cyrraedd y rhestr fer yng nghystadleuaeth Brwydr y Bandiau eleni. Dyma’r bedwaredd flynedd ar bymtheg i’r gystadleuaeth gael ei chynnal, ac eleni ymgeisiodd pedwar ar ddeg artist neu fand.

Y pedwar olaf sydd wedi cyrraedd y brig yw Alis Glyn, Francis Rees, Moss Carpet a Tew Tew Tennau.

Brwydr y Bandiau: Moss Carpet – Jugworm

Mae Moss Carpet yn brosiect o Gaernarfon, sydd yn arbrofi gyda gwahanol genres ac mae’n hoff o “arbrofi gyda gwahanol dechnegau a gweld sut mae’n mynd! Y canlyniad yw cymysgedd o weadau sonig…” Mae wedi bod yn creu cerddoriaeth am bum mlynedd, “ar ben fy hun yn fy ystafell wely, doeddwn i byth yn meddwl bysa pobl yn gwrando a mwynhau [fy ngherddoriaeth].” 

BRWYDR Y BANDIAU MAES B + BBC RADIO CYMRU 2023

Maes B and BBC Radio Cymru are happy to announce the four shortlisted artists in this year’s Battle of the Bands competition. This is the nineteenth year that the competition has been held, and this year fourteen artists or bands applied.

The four finalists are Alis Glyn, Francis Rees, Moss Carpet and Tew Tew Tennau.

BRWYDR Y BANDIAU MAES B

Mae Maes B a BBC Radio Cymru yn hapus i gyhoeddi’r pedwar sydd wedi cyrraedd y rhestr fer yng nghystadleuaeth Brwydr y Bandiau eleni. Dyma’r bedwaredd flynedd ar bymtheg i’r gystadleuaeth gael ei chynnal, ac eleni ymgeisiodd pedwar ar ddeg artist neu fand.

Y pedwar olaf sydd wedi cyrraedd y brig yw Alis Glyn, Francis Rees, Moss Carpet a Tew Tew Tennau. 

Yn beirniadu’r gystadleuaeth eleni oedd Glyn Rhys-James (Mellt), Marged Siôn (Artist ac aelod o Self Esteem), Marged Gwenllian (Y Cledrau + Ciwb), a Siôn Land (Alffa).

Roedd y gystadleuaeth yn un anhygoel eleni, a’r beirniaid wedi cael tasg anodd iawn yn dewis y pedwar uchaf. Dywedodd Marged Gwenllian sy’n fasydd yn Y Cledrau a Ciwb, “Roedd safon eleni’n wych, a nifer fawr wedi ymgeisio, oedd yn gwneud pethau’n anodd i ni, ond roedd hi’n benbleth hyfryd i’w chael.”

Dywedodd Siôn Land drymiwr y band Alffa ddaeth yn gyntaf ym Mrwydr y Bandiau nôl yn Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn yn 2017, “Mae cystadleuaeth Brwydr y Bandiau yn un o’r cystadlaethau pwysicaf yn yr Eisteddfod, yn enwedig ar gyfer cerddoriaeth gyfoes Gymraeg. Mae’r gystadleuaeth yn galluogi i’r artistiaid i fynd i’r cam nesaf a chael mwy o ymwybyddiaeth ar draws Gymru a thu hwnt! Roedd y gystadleuaeth yn rhan hanfodol o daith Alffa a heb y gystadleuaeth fysa ni’m yn lle ‘da ni rŵan.”

Mae’r pedwar artist wedi recordio sesiynau yn stiwdio Sain ac mae’r perfformiadau i’w gweld draw ar YouTube Maes B.

Cynhelir rownd derfynol Brwydr y Bandiau ar Lwyfan y Maes ar ddydd Mercher 9 Awst rhwng 15:30 a 17:50. 

Cylchlythyr i Ddysgwyr

Dyma gyfres achlysurol o gylchythyron wedi ei anelu yn benodol at ddysgwyr. Mae’n gyfuniad o uchafbwyntiau cynnwys AM a gwyobdaeth gyffredinol am y platfform.

Mwynhewch

Aildanio 2022-23 Arts Prize Exhibition

Dydd Sadwrn 16 Medi 2023 – Dydd Sul 5 Tachwedd 2023
10:00 am – 4:30 pm

Bydd ‘Aildanio’, yr arddangosfa Gwobr Gelf Celfyddydau Anabledd Cymru (CAC) yn teithio’n genedlaethol ar draws chwe oriel yn dechrau yn g39 Caerdydd o 18fed Tachwedd 2022.

amrwd – Angharad Jenkins, Patrick Rimes

amrwd (sef raw yn Saesneg) yw albwm cyntaf dau artist sydd ar flaen y gad yn y sîn werin Gymraeg.

A hwythau ymhlith aelodau gwreiddiol y band arobryn CALAN, mae Angharad Jenkins a Patrick Rimes (sydd hefyd wedi sefydlu Vrï) wedi treulio pymtheg mlynedd ar flaen byd cerddoriaeth draddodiadol Cymru, yn gyson yn plygu a churo’r gerddoriaeth honno i siapiau anghyfarwydd gyda’u dehongliadau blaengar o’r hen repertoire.

Yn sgil pum albwm stiwdio a sawl taith hirfaith ar draws tri chyfandir, mae perthynas gerddorol ddofn wedi cael ei meithrin rhyngddynt, ynghyd â rhannu iaith gerddorol reddfol, a dyhead i glywed yr alawon hynafol hyn fel ag y maent: yn amrwd a heb eu hidlo.

“mae amrwd yn crynhoi sain ein llinynnau, ein lleisiau, ynghyd ag allweddellau ac offerynnau taro. Mae’r cyflwyniad yn gignoeth, wedi’i ddinoethi, yn bur ac yn syml.”

Prynwch CD ‘amrwd’ yma

Firefly commissions translation of multi-authored YA novel The Five

In this town…

Mae Penny Thomas, cyhoeddwr y wasg plant a phobl ifanc, Firefly Press, wedi sicrhau’r hawliau Saesneg Byd-eang ar gyfer nofel arobryn i bobl ifanc The Five (Y Pump) gan gyhoeddwyr Y Lolfa.

Cyhoeddwyd The Five yn wreiddiol yn Gymraeg fel cyfres o bum nofel a arweinwyd gan yr awdur a’r cynhyrchydd Elgan Rhys, gan ddefnyddio proses ysgrifennu arloesol a unodd awduron blaengar â chyd-awduron ifanc â phrofiad bywyd o’r pwnc. Mae’r cyfieithiad yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd gan un o’r awduron gwreiddiol, Mared Roberts, gyda mewnbwn gan yr awduron eraill.

Mae’r nofel yn canolbwyntio ar gyfeillgarwch pump o arddegwyr gwahanol iawn sy’n cael eu taflu at ei gilydd yn eu hysgol yng ngogledd-orllewin Cymru. Mae Tim, Tami, Aniq, Robyn a Cat yn brwydro dros ei gilydd ac am eu lle yn y byd, a hynny wrth wynebu cythruddedd ac amgylchiadau personol heriol. Gan gofleidio a gwyrdroi naratifau oedolion-ifanc confensiynol, mae The Five yn ddarlun unigryw a chyseiniol o fywyd pobl ifanc yng Nghymru heddiw.

Cyhoeddwyd pob nofel yn wreiddiol gyda phrolog gan enillydd Medal Yoto Carnegie 2023 Manon Steffan Ros, a oedd yn fentor creadigol ar y gyfres wreiddiol. Darllenwch addasiad llawn o brolog Manon yma


‘Cawsom ein swyno a’n plesio gan y broses radical a’r brwdfrydedd y tu ôl i The Five,’ meddai cyhoeddwr Firefly, Penny Thomas, ‘a rydym yn falch iawn y byddwn yn gallu dod â’r nofel hon i ddarllenwyr Saesneg eu hiaith.’

‘Rwy’n falch iawn o gael cydweithio â Firefly i ehangu byd y pum cymeriad yma a chroesawu mwy o ddarllenwyr i’w bywydau,’ meddai Elgan Rhys. ‘Arbrawf oedd proses gydweithredol y gyfres wreiddiol, ac mae wedi bod yn braf gweld darllenwyr a’r diwydiant yn ei chofleidio. Rwy’n sicr y bydd addasiad Mared yn parhau i ysbrydoli pobl ifanc, yn enwedig y rhai nad ydynt efallai wedi arfer gweld eu profiadau’n cael eu portreadu’n awthentig.’

A dywedodd Darren Chetty o Books for Keeps, ‘Rwyf wrth fy modd y bydd Y Pump yn cael ei gyfieithu i’r Saesneg. Mae The Five yn rhoi darlun o Gymru fodern, amrywiol ac fe’i grëwyd drwy broses arloesol, gydweithredol y gobeithiaf y gellir ei fabwysiadu’n ehangach mewn llenyddiaeth plant a phobl Ifanc. Mae’n stori aml-bersbectif a ysgrifennwyd gan awduron ifanc sydd wedi ymgolli yn genre a gwirionedd dod yn oedolyn yn yr oes sydd ohoni.’

Bydd y nofel yn cael ei chyhoeddi yn 2025.

Dysgwch fwy am ‘Y Pump’ yma

Pennod 19 – ‘Iarlles y Ffynnon’, nid ‘Owain’

Yn y bennod hon trafodwn yr olaf o’r ‘chwedlau brodorol’ wrth i ni graffu ar saernïaeth gelfydd ‘Iarlles y Ffynnon’. Nodwn y duedd i ddefnyddio enw prif gymeriad gwrywaidd y chwedl hon, ‘Owain’, fel teitl gan fynnu mai’r teitl a geir yn Llyfr Coch Hergest sy’n gywir, ‘Iarlles y Ffynnon’.
Ynghyd â Gwenhwyfar a’r forwyn Luned, mae’r Iarlles yn un o driawd o gymeriadau benywaidd cryf a byw a geir yn y stori hon. Y hi sy’n rheoli yn ei theyrnas, er bod y marchog du yn gwarchod y ffynnon hudolus sy’n fynedfa iddi. Ymysg y pethau sy’n gwneud y darn hwn o lenyddiaeth ganoloeosol mor wych yw’r modd y mae’n cynrychioli ymddiddan a’r ymwneud rhwng cymeriad, pob un â’i bersonoliaeth wahanol. A pham bod Arthur yn cysgu ar ‘deml o frwyn’ (fel eryr yn ei nyth, yn ôl Richard Wyn Jones)?

Yn ôl at ein coed

Pan symudodd fy rhieni a’m chwiorydd i’r Hen Reithordy, Llanarmon, tua chanol y 1970au, mi holodd fy mam un o’r cymdogion pwy oedd yn byw yn y ffarm dros y ffordd. ‘’Dwn ’im’ oedd yr ateb; ‘tydan ni ddim yn g’neud rhyw lawar efo pobol Llŷn!’ A dyma ddysgu eu bod wedi ymgartrefu dafliad carreg […]

Mr Phormula – Tir

Fideo Swyddogol i “Tir”. Official music video for “Tir” (Land).

A.W.D.L (Artsit With Dual Language) OUT NOW / ALLAN RWAN!

Bach a Mawr gan Luned Aaron

Cyfrol hardd a hwyliog, llawn amrywiaeth, sy’n gyflwyniad i’r llu o gyferbyniadau sydd ym myd yr anifeiliaid. Anrheg delfrydol i blant bach sy’n dechrau dod i adnabod y byd. Luned Aaron fu’n dweud mwy am y gyfrol a’r broses o’i chreu. Llyfr bach hwyliog ydi Bach a Mawr fydd o gymorth, gobeithio, i gyfoethogi iaith […]

GIG KLUST 01

Ail-fyw ein gig cyntaf ni’n y Victoria Dalston yn Llundain ar 22 Ebrill 2023 gyda Sŵnami, Malan, Wrkhouse + Talulah.

Cyfarwyddo, cynhyrchu + golygu / Director, producer + editor: Aled Victor
Ffotograffiaeth / Photography: Huw Morris-Jones
Ariannir y fideo gan / Video funded by: Cronfa Fideos Cerddorol PYST x Lŵp S4C Video Fund

GIG KLUST 02

Ail-fyw ein gig cyntaf ni’n y Victoria Dalston yn Llundain ar 22 Ebrill 2023 gyda Sŵnami, Malan, Wrkhouse + Talulah.

Cyfarwyddo, cynhyrchu + golygu / Director, producer + editor: Aled Victor
Ffotograffiaeth / Photography: Huw Morris-Jones
Ariannir y fideo gan / Video funded by: Cronfa Fideos Cerddorol PYST x Lŵp S4C Video Fund

Pennod 18 – Marchocffordd Peredur

Trafodwn y chwedl ‘Historia Peredur fab Efrog’ yn y bennod hon gan awgrymu’i bod yn disgrifio perthynas Peredur a’i fam mewn modd hynod ddynol a thyner. Mae gwrthgyferbyniad amlwg rhwng bydolwg gwrywaidd treisgar tad Peredur a doethineb ei fam. Ond er i’w fam geisio’i fagu mewn byd benywaidd yn bell o unrhyw sôn am arfau a rhyfel, ac er iddi ddweud wrtho mai ‘angylion’ yw’r marchogion a wêl un diwrnod, mae’r hogyn ifanc yn mynnu dilyn y dynion arfog ar y ‘farchocffordd’ a dysgu bod yn farchog ei hun. Dyma destun canoloesol sy’n cwestiynu’r union ymddygiad ‘macho’ y mae’n ei ddyrchafu.

Seren

Fidio byr yn dangos prosiectau Seren. 

Pennod 17 – Breuddwyd Rhyfeddol Rhonabwy

Yn y bennod hon, trafodwn chwedl gwbl ryfeddol sy’n llunio fersiwn unigryw o fyd arwrol Arthur er mwyn tynnu sylw at ddiffygion gwleidyddol y byd go iawn. Y Gymru ganoloesol yw’r byd go iawn hwnnw, ac mae ymrafael rhwng tywysog a’i frawd yn bygwth heddwch y deyrnas. Mae’r negesydd Rhonabwy yn ceisio’i orau i helpu ond mae’n syrthio i gysgu – mewn tŷ sy’n ysglyfaethus o fudr! – a thrwy gyfrwng ei freuddwyd mae’n teithio o’r presennol i’r gorffennol Arthuraidd. Mae’n rhaid i’r arweinydd chwedlonol ei hun ddysgu gwersi am ryfel a heddwch hefyd, ac mae’n gwneud hynny wrth chwarae gwyddbwyll. Ond nid ‘chess’ oedd gwyddbwyll i’r Cymry canoloesol, a nid yw’r stori hon yn debyg i unrhyw stori arall chwaith! Cewch atebion i gwestiynau annisgwyl hefyd, fel pam bod y dyn bychan hwnnw o’r presennol, Rhonabwy, yn gwneud i Arthur grio?

Weave | Gwehyddu: Arts and Mental Health Conference

Sut gall y celfyddydau a chreadigrwydd gefnogi llesiant meddwl yng Nghymru?

Ymunwch ag artistiaid, ymarferwyr iechyd, llunwyr polisi ac academyddion i archwilio tir newydd mewn iechyd a llesiant – y celfyddydau – yng nghynhadledd celfyddydau ac iechyd gyntaf Cymru, ‘Gwehyddu’.

Cynhelir Gwehyddu ar 4 Hydref yn Sefydliad Lysaght yng Nghasnewydd.

Tocynnau am ddim ond nifer cyfyngedig yn unig – cofrestrwch yma

Gwawrio gan Tegwen Bruce-Deans

Mewn cyfweliad arbennig i AM, Tegwen Bruce-Deans, fu’n sgwrsio am ei gwaith, y gyfrol a’i dylanwadau. Sonia am y gyfrol. Dechreuodd gnewyllyn Gwawrio fel rhan o aseiniad terfynol modiwl Gweithdy Barddoniaeth pan oeddwn yn y brifysgol ym Mangor. Cyn hynny, er i mi fod yn barddoni’n arbrofol yn weddol gyson dros y blynyddoedd yn fy […]

Dyddiau Du: July Listings

2nd: Welsh Underground Network

4th: Cardiff Collage Club

14th: Lone Worlds

17th: Trans Aid Cymru Monthly Social

21st: Lone Worlds

22nd: Saturday Closure 

28th: Come Be Queer

29th: Fluid, Hylif: 6-8pm

Sywel Nyw – Deuddeg

Deuddeg mis, deuddeg sengl, deuddeg artist. Dyma gasgliad o ganeuon pop amgen a melys, a phob un o’r traciau yn ganeuon wedi eu hysgrifennu ar y cyd rhwng Sywel Nyw ac artist arall o Gymru. O arloeswyr pop megis Mark Roberts ac Endaf Emlyn i artistiaid newydd ar flaen y gad gerddorol yng Nghymru megis Gwenno Morgan a Lauren Connelly. Mae Deuddeg yn gasgliad eclectig o senglau, a phan yn dod at ei gilydd yn creu albwm grefftus, sy’n crisialu 2021 i Sywel Nyw. O guriadau dawns ffyrnig Amser Parti gyda Dionne Bennett i synau melancolig a hynaws, Bonsai gyda Glyn Rhys-James. O ganeuon mwy breuddwydiol megis Rhwng Dau gyda Casi Wyn i eiriau gonest ac amrwd Lauren Connelly yn 10/10.

Sywel Nyw ydi’r cerddor Lewys Wyn. Yn ôl Lewys, roedd creu caneuon yn y dull yma yn fodd o gyfansoddi a gweithio tu allan i fformiwlâu “undonog” traddodiadol, tra ar yr un pryd yn ei alluogi cyd-weithio ag artistiaid a cherddorion sydd ar ochr arall y sbectrwm cerddorol iddo ef. Mae pob un yn artistiaid sy’n llwyddo i gyflwyno’u dull unigryw eu hunain o ysgrifennu caneuon, a phob un â’i berthynas arbennig â diwylliant Cymru a ffordd unigryw o fynegi eu hunain trwy’r iaith.

Pennod 16 – Geraint a’i shorts sidan

Trafodwn y chwedl ‘Ystoria Geraint fab Erbin’ yn y bennod hon gan ystyried ei pherthynas â cherdd storïol y bardd Ffrangeg Chrétien de Troyes. A yw’n bosibl mai trosiad o’r testun Ffrangeg yw’r chwedl Gymraeg, mewn gwirionedd? A yw’n iawn cynnwys ‘Geraint’ ymysg y ‘chwedlau brodorol’? Awgrymwn fod awdur Cymraeg wedi cymryd stori Chrétien a’i gwisgo mewn gwisg Gymreig. Wedi’r cwbl, mae toreth o enwau Cymraeg yma, nifer ohonynt â gwreiddiau dwfn iawn yn chwedloniaeth draddodiadol Cymru, gan gynnwys Geraint ei hun. Ceir golwg hynod ddiddorol ar dde-ddwyrain Cymru hefyd, gan gynnwys Caerdyf, sef Caerdydd. A sôn am wisg, mae’r disgrifiad o ddillad Geraint pan mae’n ymddangos gyntaf yn y sori yn wych. Yn ogystal â’r holl farwedd, dewrder, sifalri ac anturiaeth, mae’r chwedl hon yn cynnig trafodaeth feirniadol ynglŷn â’r union fyd Arthuraidd y mae’n ei ddyrchafu.

JACOB ELWY

Nos Wener, 30 Mehefin o 8 o’r gloch ymlaen
Am ddim, croeso i bawb.