Pennod 26 – Dychan, Hiwmor a Grym Celf: Dafydd ap Gwilym (rhan 3)
Dywed Richard Wyn Jones rywbeth yn y bennod hon sydd, er ei fod yn sylw ffwrdd-a-hi, efallai’n dweud mwy am afiaith y farddoniaeth hon na holl draethu’i gyd-gyflwynydd. Dywed y byddai wedi astudio’r Gymraeg yn y brifysgol yn hytrach na Gwleidyddiaeth Ryngwladol, o bosib, pe bai wedi cael darllen y cerddi hyn yr ysgol! Dyna ddigon i awgrymu bod y cerddi dychanol doniol hyn gan Ddafydd ap Gwilym yn eang iawn eu hapêl.
Edrychwn ar hunan-ddychan Dafydd yn y cywyddau ‘Trafferth mewn Tafarn’ a ‘Merched Llanbadarn’. Trafodwn hefyd y gerdd a gafodd ei sensro am flynyddoedd lawer, sef ‘Cywydd y Gal’. Ac ystyriwn ei ymddiddan â’r ‘Brawd Llwyd’, cerdd ryfeddol sy’n cyflwyno fersiwn syfrdanol o fodern o Gristnogaeth ac sy’n amddiffyn yr union fath o ganu serch a gysylltir â Dafydd ap Gwilym. Mae hefyd yn gerdd sy’n tystio i’r ffaith bod celf o safon uchel yn gallu dylanwadu ar ymddygiad pobl.
Swyddi ar gael / Job Opportunities
Swyddi ar gael / Job Opportunities
Y Fenyw Mewn Du (Hysbyseb/Trailer)
Am y tro cyntaf, trwy gyfrwng y Gymraeg, cyfle i brofi sioe lwyddiannus o’r West End sydd wedi bod yn codi ias ar gynulleidfaoedd ers 30 mlynedd.
Tocynnau a mwy o wybodaeth yma
Y Fenyw Mewn Du (Hysbyseb/Trailer)
Am y tro cyntaf, trwy gyfrwng y Gymraeg, cyfle i brofi sioe lwyddiannus o’r West End sydd wedi bod yn codi ias ar gynulleidfaoedd ers 30 mlynedd.
Tocynnau a mwy o wybodaeth yma
Chwedlau Gwerin Cymru gan Robin Gwyndaf
Chwedlau Gwerin Cymru gan Robin Gwyndaf yw Llyfr y Mis, mis Hydref.
Dros 60 o chwedlau gwerin a gwybodaeth am arferion gwerin Cymru, yn ôl eu hardal, gan gynnwys Cantre’r Gwaelod (Ceredigion), Nant Gwrtheyrn (Gwynedd), Gwenfrewi (Fflint) a marwolaeth Llywelyn ein Llyw Olaf yng Nghilmeri. Mae’r gyfrol hefyd yn cyfeirio at hen arferion y Cymry fel canu calennig, y Fari Lwyd, Gwaseila, Hela’r Dryw a’r Gaseg Fedi.
Wedi eu hysgrifennu’n ddisglair gan yr awdur toreithiog Robin Gwyndaf gyda darluniadau lliw gan Margaret Jones.
Dyma flas o’r gyfrol:
Chwedlau Gwerin Cymru gan Robin Gwyndaf
Chwedlau Gwerin Cymru gan Robin Gwyndaf yw Llyfr y Mis, mis Hydref.
Dros 60 o chwedlau gwerin a gwybodaeth am arferion gwerin Cymru, yn ôl eu hardal, gan gynnwys Cantre’r Gwaelod (Ceredigion), Nant Gwrtheyrn (Gwynedd), Gwenfrewi (Fflint) a marwolaeth Llywelyn ein Llyw Olaf yng Nghilmeri. Mae’r gyfrol hefyd yn cyfeirio at hen arferion y Cymry fel canu calennig, y Fari Lwyd, Gwaseila, Hela’r Dryw a’r Gaseg Fedi.
Wedi eu hysgrifennu’n ddisglair gan yr awdur toreithiog Robin Gwyndaf gyda darluniadau lliw gan Margaret Jones.
Dyma flas o’r gyfrol:
Marged Elen a Leo Drayton
Beth yw’r grymoedd sy’n gyrru sgwennwyr i archwilio eu hamgylchfyd, ar lefel corff, cymuned a byd?
Yn y gyfres hon o ddeialogau gyda rhai o leisiau mwyaf cyffrous y Gymru greadigol gyfoes, bydd Iestyn Tyne a Grug Muse yn defnyddio drafftiau o waith newydd son gan y cyfrannwyr fel man cychwyn i ystyried y pethau hyn.
Yn y bennod hon, y ddau sy’n darllen a datgymalu darnau o’u gwaith, yng nghwmni Iestyn Tyne fydd Marged Elen a Leo Drayton.
Cefnogir gan Llenyddiaeth Cymru ac Eisteddfod Genedlaethol Cymru.
Marged Elen a Leo Drayton
Beth yw’r grymoedd sy’n gyrru sgwennwyr i archwilio eu hamgylchfyd, ar lefel corff, cymuned a byd?
Yn y gyfres hon o ddeialogau gyda rhai o leisiau mwyaf cyffrous y Gymru greadigol gyfoes, bydd Iestyn Tyne a Grug Muse yn defnyddio drafftiau o waith newydd son gan y cyfrannwyr fel man cychwyn i ystyried y pethau hyn.
Yn y bennod hon, y ddau sy’n darllen a datgymalu darnau o’u gwaith, yng nghwmni Iestyn Tyne fydd Marged Elen a Leo Drayton.
Cefnogir gan Llenyddiaeth Cymru ac Eisteddfod Genedlaethol Cymru.
Creative Reflective Practice with Alison O’Connor and Jain Boon
Cwrs 6 wythnos: Dydd Llun, 19 Chwefror 2024 18:30 – Dydd Llun 25 Mawrth 2024 20:00 GMT
Mae bod yn ymarferydd celfyddydau llawrydd yn gallu bod yn unig. Mae Ymarfer Myfyriol Creadigol Sut Mae’n Mynd? yn lle i gysylltu ag ymarferwyr creadigol eraill.
Bydd Jain yn cynnig set o ymarferion somatig i leddfu a chefnogi eich system nerfol a dod â chi i fan o ddifyrrwch er mwyn i chi osgoi cael eich llethu. Bydd Alison yn rhannu cyfres o ymarferion, gan eich gwahodd i fyfyrio ar eich gwaith a’ch llesiant drwy lens drugarog.
Ein bwriad yw creu man lle gallwn gefnogi ein gilydd a gyda hyn yn ein meddwl rydym ni’n gofyn i’r cyfranogwyr ymrwymo i’r cyfnod llawn o 6 wythnos.
Anelir y rhaglen at ymarferwyr creadigol sy’n gweithio mewn lleoliadau iechyd meddwl neu yn cefnogi cyfranogwyr sy’n fwy tebygol o brofi problemau iechyd meddwl, gan gynnwys y system cyfiawnder troseddol, ffoaduriaid a cheiswyr lloches, goroeswyr trais domestig a rhywiol a phobl sydd wedi cael Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod. Os nad ydych chi’n siŵr a ydych chi’n bodloni’r meini prawf, cysylltwch â Rheolwr y Rhaglen Tracy Breathnach am sgwrs programmes@wahwn.cymru.
Jain Boon – Mae Jain yn wneuthurwr theatr ac yn Ymarferydd Profi Somatig dan hyfforddiant (Cyfranogwr Lefel Canolraddol). Mae wrthi’n sefydlu thisPLACE, cwmni theatr dawns ar sail trawma gyda’r artist dawns/Seicotherapydd Symud Matilda Tonkin Wells. Mae Jain yn gweithio gyda Theatr Re-Live, Plant y Cymoedd Sparc a Music Theatre Wales ymhlith eraill. Mae’n angerddol dros y syniad fod ‘pobl yn gwella pobl’. @la_boon
Alison O’Connor – Mae gan Alison 25 mlynedd o brofiad mewn waith grŵp, therapi a theatr mewn carchardai, lleoliadau iechyd meddwl diogel, cartrefi plant amddifad yn Romania a gyda chyn-filwyr. Mae’n Gyd-Sylfaenydd Re-Live, elusen Celfyddydau ac Iechyd arobryn, sy’n creu gwaith stori bywyd therapiwtig gydag oedolion hŷn a phobl y mae trawma ac adfyd wedi effeithio arnynt. Mae’n therapydd integreiddiol ac yn oruchwyliwr clinigol, gyda diddordeb arbennig mewn dulliau’n seiliedig ar dosturi. Mae’n gweithio gyda hiwmor a mwynder, gan annog therapyddion i ofalu amdanynt eu hunain a’u meithrin eu hunain o fewn y gwaith a wnânt.
Creative Reflective Practice with Alison O’Connor and Jain Boon
Cwrs 6 wythnos: Dydd Llun, 19 Chwefror 2024 18:30 – Dydd Llun 25 Mawrth 2024 20:00 GMT
Mae bod yn ymarferydd celfyddydau llawrydd yn gallu bod yn unig. Mae Ymarfer Myfyriol Creadigol Sut Mae’n Mynd? yn lle i gysylltu ag ymarferwyr creadigol eraill.
Bydd Jain yn cynnig set o ymarferion somatig i leddfu a chefnogi eich system nerfol a dod â chi i fan o ddifyrrwch er mwyn i chi osgoi cael eich llethu. Bydd Alison yn rhannu cyfres o ymarferion, gan eich gwahodd i fyfyrio ar eich gwaith a’ch llesiant drwy lens drugarog.
Ein bwriad yw creu man lle gallwn gefnogi ein gilydd a gyda hyn yn ein meddwl rydym ni’n gofyn i’r cyfranogwyr ymrwymo i’r cyfnod llawn o 6 wythnos.
Anelir y rhaglen at ymarferwyr creadigol sy’n gweithio mewn lleoliadau iechyd meddwl neu yn cefnogi cyfranogwyr sy’n fwy tebygol o brofi problemau iechyd meddwl, gan gynnwys y system cyfiawnder troseddol, ffoaduriaid a cheiswyr lloches, goroeswyr trais domestig a rhywiol a phobl sydd wedi cael Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod. Os nad ydych chi’n siŵr a ydych chi’n bodloni’r meini prawf, cysylltwch â Rheolwr y Rhaglen Tracy Breathnach am sgwrs programmes@wahwn.cymru.
Jain Boon – Mae Jain yn wneuthurwr theatr ac yn Ymarferydd Profi Somatig dan hyfforddiant (Cyfranogwr Lefel Canolraddol). Mae wrthi’n sefydlu thisPLACE, cwmni theatr dawns ar sail trawma gyda’r artist dawns/Seicotherapydd Symud Matilda Tonkin Wells. Mae Jain yn gweithio gyda Theatr Re-Live, Plant y Cymoedd Sparc a Music Theatre Wales ymhlith eraill. Mae’n angerddol dros y syniad fod ‘pobl yn gwella pobl’. @la_boon
Alison O’Connor – Mae gan Alison 25 mlynedd o brofiad mewn waith grŵp, therapi a theatr mewn carchardai, lleoliadau iechyd meddwl diogel, cartrefi plant amddifad yn Romania a gyda chyn-filwyr. Mae’n Gyd-Sylfaenydd Re-Live, elusen Celfyddydau ac Iechyd arobryn, sy’n creu gwaith stori bywyd therapiwtig gydag oedolion hŷn a phobl y mae trawma ac adfyd wedi effeithio arnynt. Mae’n therapydd integreiddiol ac yn oruchwyliwr clinigol, gyda diddordeb arbennig mewn dulliau’n seiliedig ar dosturi. Mae’n gweithio gyda hiwmor a mwynder, gan annog therapyddion i ofalu amdanynt eu hunain a’u meithrin eu hunain o fewn y gwaith a wnânt.
How Ya Doing? Sut Mae’n Mynd? Cefnogaeth Ymarfer Creadigol gyda Cai Tomos
Dyddiadau posib: 6/2, 13/2, 20/2, 27/2, 5/3.
Diben y sesiynau hyn yw helpu pobl sydd angen rhagor o genfogaeth wrth fyfyrio ar eu gwaith eu hunain, ac effaith eu grŵp o gleientiaid a’r cyd-destun neu’r sefydliad y maen nhw’n gweithio o’i fewn ar yr hyn y maen nhw ei wneud, a sut.
Fframwaith o gymorth therapiwtic a dealltwriaeth o drawma yw sesiwn cefnogaeth gwaith creadigol. Mae’n gyfle i edrych ar y modd y mae gweithgareddau sy’n seiliedig ar y celfyddydau yn cael eu darparu. Mae’n gyfle hefyd i ystyried sut i ofalu amdanoch chi’ch hun o fewn gofynion y gwaith. Mae’r sesiynau yn cael eu cynnal drwy Zoom.
Mae Cai Tomos yn artist dawns a Seicotherapydd Celfyddydau annibynnol, ac yn Ymarferydd profi Somatig. Mae wedi gweithio fel perfformiwr a gwneuthurwr yn y DU ac yn Ewrop, a thros y 15 mlynedd ddiwethaf mae ei waith wedi canolbwyntio ar iechyd a rôl dawns, symud a’r celfyddydau gweledol yn y maes. www.caitomos.com www.sensingself.org
How Ya Doing? Sut Mae’n Mynd? Cefnogaeth Ymarfer Creadigol gyda Cai Tomos
Dyddiadau posib: 6/2, 13/2, 20/2, 27/2, 5/3.
Diben y sesiynau hyn yw helpu pobl sydd angen rhagor o genfogaeth wrth fyfyrio ar eu gwaith eu hunain, ac effaith eu grŵp o gleientiaid a’r cyd-destun neu’r sefydliad y maen nhw’n gweithio o’i fewn ar yr hyn y maen nhw ei wneud, a sut.
Fframwaith o gymorth therapiwtic a dealltwriaeth o drawma yw sesiwn cefnogaeth gwaith creadigol. Mae’n gyfle i edrych ar y modd y mae gweithgareddau sy’n seiliedig ar y celfyddydau yn cael eu darparu. Mae’n gyfle hefyd i ystyried sut i ofalu amdanoch chi’ch hun o fewn gofynion y gwaith. Mae’r sesiynau yn cael eu cynnal drwy Zoom.
Mae Cai Tomos yn artist dawns a Seicotherapydd Celfyddydau annibynnol, ac yn Ymarferydd profi Somatig. Mae wedi gweithio fel perfformiwr a gwneuthurwr yn y DU ac yn Ewrop, a thros y 15 mlynedd ddiwethaf mae ei waith wedi canolbwyntio ar iechyd a rôl dawns, symud a’r celfyddydau gweledol yn y maes. www.caitomos.com www.sensingself.org
Circle of Fifths | BSL Trailer / Trelar
Bydd y perfformiadau ar 19 Hydref yng Nghasnewydd a 12 Tachwedd yng Nghaerdydd yn cynnwys dehongli BSL gan Nez Parr.
Mwy o wybodaeth am y sioe + tocynnau yma
Circle of Fifths | BSL Trailer / Trelar
Bydd y perfformiadau ar 19 Hydref yng Nghasnewydd a 12 Tachwedd yng Nghaerdydd yn cynnwys dehongli BSL gan Nez Parr.
Mwy o wybodaeth am y sioe + tocynnau yma
Gwledd y Nadolig | Festive Reads
Chwilio am anrhegion Nadolig?
Mae Gwledd y Nadolig, blas o’r llyfrau gwych o Gymru fydd ar gael o’ch siop lyfrau leol y gaeaf hwn ar gael nawr.
Galwch draw i’ch siop lyfrau leol i dderbyn eich copi yn rhad ac am ddim!
Dewch o hyd i’ch siop lyfrau leol, YMA
Gwledd y Nadolig | Festive Reads
Chwilio am anrhegion Nadolig?
Mae Gwledd y Nadolig, blas o’r llyfrau gwych o Gymru fydd ar gael o’ch siop lyfrau leol y gaeaf hwn ar gael nawr.
Galwch draw i’ch siop lyfrau leol i dderbyn eich copi yn rhad ac am ddim!
Dewch o hyd i’ch siop lyfrau leol, YMA
Welsh Theatre and the Climate Crisis (Ar Alw)
Rydyn ni’n eich gwahodd i ddod at eich gilydd i drafod sut mae diwydiant theatr Cymru yn ymateb i’r argyfwng hinsawdd.
Yr argyfwng hinsawdd yw’r cyd-destun yr ydyn ni nawr yn creu gwaith ynddo. Ni allwn ni newid hynny. Ond fe allwn ni newid sut rydyn ni’n gwneud i hynny weithio a beth yw’r gwaith. Mae’r diwydiant yn ecosystem, wedi’i gysylltu ar sawl pwynt. Drwy gydweithio a dysgu oddi wrth ein gilydd, gall Cymru osod y bar o arfer gorau.
Ymunwch â ni yng Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth i gychwyn y daith honno. Gwrandewch ar straeon am lwyddiannau a methiannau, cynnydd a heriau, a rhannwch eich meddyliau a’ch syniadau eich hun am greu theatr gan gadw cynaliadwyedd wrth galon y cyfan.
The Privilege Café Roadshow
Rydym yn falch iawn o gynnal cyfres o weithdai ar draws Sir Benfro a Cheredigion ar gyfer The Privilege Café. Dewch i drafod yr hyn sy’n bwysig i chi, ond yn bwysicach, dewch i ddefnyddio eich fraint er da.
Bydd y digwyddiad yn digwydd ar 18fed Hydref mewn lleoliadau canlynol trwy gydol y dydd:
Adeilad Celfyddydau SPAN – 10am
Haverhub – 3pm
Theatr Mwldan – 6pm
‘Mae mynychu The Privilege Café fel bod mewn canolfan gymunedol fawr a chroesawgar lle rydych yn dod i wrando ar drafodaethau am y byd rydym yn byw ynddo, lle mae’r sgwrs yn cael ei harwain gan Fenywod Duon ac Menywod o Liw’
Café Privilege oedd yn wreiddiol yn ofod rhithwir a sefydlwyd a sefydlwyd gan Mymuna ar sail creu lle i leisiau sydd wedi eu hanwybyddu ac eu gwerthio am amser hir iawn, gael eu croesawu ac eu cynnwys, eu parchu a gwrando arnynt. Mae’r sgyrsiau go iawn a pherthnasol wedi creu sylfaen o gynhwysiant i’r rhai sy’n rhannu eu profiadau byw, lle mae fraint gwyn yn sail i bob sgwrs ac yn rhan o daith newid.
The Privilege Café Roadshow
Rydym yn falch iawn o gynnal cyfres o weithdai ar draws Sir Benfro a Cheredigion ar gyfer The Privilege Café. Dewch i drafod yr hyn sy’n bwysig i chi, ond yn bwysicach, dewch i ddefnyddio eich fraint er da.
Bydd y digwyddiad yn digwydd ar 18fed Hydref mewn lleoliadau canlynol trwy gydol y dydd:
Adeilad Celfyddydau SPAN – 10am
Haverhub – 3pm
Theatr Mwldan – 6pm
‘Mae mynychu The Privilege Café fel bod mewn canolfan gymunedol fawr a chroesawgar lle rydych yn dod i wrando ar drafodaethau am y byd rydym yn byw ynddo, lle mae’r sgwrs yn cael ei harwain gan Fenywod Duon ac Menywod o Liw’
Café Privilege oedd yn wreiddiol yn ofod rhithwir a sefydlwyd a sefydlwyd gan Mymuna ar sail creu lle i leisiau sydd wedi eu hanwybyddu ac eu gwerthio am amser hir iawn, gael eu croesawu ac eu cynnwys, eu parchu a gwrando arnynt. Mae’r sgyrsiau go iawn a pherthnasol wedi creu sylfaen o gynhwysiant i’r rhai sy’n rhannu eu profiadau byw, lle mae fraint gwyn yn sail i bob sgwrs ac yn rhan o daith newid.
Dydyn Ni Ddim yn Siarad Dim Mwy
Prosiect ymchwilio ar gyfer sioe newydd am y profiad o iaith, hunaniaeth a dosbarth Cymraeg, o dan arweiniaeth Rhiannon a Ffion Wyn Morris. Dros yr hydref mae’r ddwy yn cynnal cyfres o weithdai yn archwilio sut mae iaith yn cael ei dysgu, sut rydyn ni’n ymladd dros ieithoedd brodorol, pa ieithoedd newydd sy’n dod i’r amlwg, a beth yw’r berthynas a’r rhagdybiaethau ynghylch dosbarth a’r Gymraeg.
Dydd Sadwrn 18 Tachwedd 2023
11am-3pm
The Circle Tredegar, NP22 3PS
Chwyldro Bach
Gweithdy ysgrifennu gyda Patrick Jones sy’n ymchwilio i syniadau radical o’r gorffennol er mwyn mynegi syniadau ar gyfer y presennol a’r dyfodol.
Dydd Sadwrn 25 Tachwedd 2023
12pm-5.30pm
St Mellons Hyb, 30 Crickhowell Rd, CF3 0EF
Gweithdy Lluniadu Blin, gyda Bedwyr Williams
Gan ddefnyddio testun a lluniadau, byddwn ni’n bwrw allan unrhyw bwnc sy’n dân ar eich croen chi ar hyn o bryd. Unrhyw beth, o bethau dibwys i bethau cyffredinol
Archebwch yma
Pennod 25 – Caru yn y Coed: Dafydd ap Gwilym (rhan 2)
Rydym ni’n parhau i drafod ffresni rhyfeddol barddoniaeth Dafydd ap Gwilym yn y bennod hon, gan bwysleisio bod newydd-deb ei gyfansoddiadau wedi’i greu gyda deunydd crai traddodiadol i ryw raddau. Ystyriwn ychydig o ganu serch Dafydd, gan ddechrau â’r cywydd ‘Morfudd fel yr Haul’, cyn craffu ar y modd y mae dwy thema fawr, serch a natur, wedi’u plethu ynghyd yn ei waith. Trafodwn yr ‘oed yn y coed’, a’r bardd yn cyfarfod â’i gariad ym myd natur yn bell o hualau cymdeithas (ac yn bell o ‘eiddig’ ar adegau, pan fydd ei gariad yn wraig briod!). Er nad ydym yn ateb y cwestiwn astrus hwn, rydym yn ei godi o leiaf: a oedd y cariadon sy’n ganolbwynt i gynifer o gywyddau Dafydd yn ferched go iawn? Cewch glywed am y llatai hefyd, y negesydd serch y mae’r bardd yn ei gomisynu.
Pennod 25 – Caru yn y Coed: Dafydd ap Gwilym (rhan 2)
Rydym ni’n parhau i drafod ffresni rhyfeddol barddoniaeth Dafydd ap Gwilym yn y bennod hon, gan bwysleisio bod newydd-deb ei gyfansoddiadau wedi’i greu gyda deunydd crai traddodiadol i ryw raddau. Ystyriwn ychydig o ganu serch Dafydd, gan ddechrau â’r cywydd ‘Morfudd fel yr Haul’, cyn craffu ar y modd y mae dwy thema fawr, serch a natur, wedi’u plethu ynghyd yn ei waith. Trafodwn yr ‘oed yn y coed’, a’r bardd yn cyfarfod â’i gariad ym myd natur yn bell o hualau cymdeithas (ac yn bell o ‘eiddig’ ar adegau, pan fydd ei gariad yn wraig briod!). Er nad ydym yn ateb y cwestiwn astrus hwn, rydym yn ei godi o leiaf: a oedd y cariadon sy’n ganolbwynt i gynifer o gywyddau Dafydd yn ferched go iawn? Cewch glywed am y llatai hefyd, y negesydd serch y mae’r bardd yn ei gomisynu.
Weave/Gwehyddu – Arts & Mental Health in Wales and the UK
Introductory Session – Arts & Mental Health in Wales and the UK | Y CELFYDDYDAU AC IECHYD MEDDWL YNG NGHYMRU A’R DU
Chair: Angela Rogers, Executive Director, WAHWN
Lynne Neagle, Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing
Lynne Neagle is a Welsh Labour and Co-operative politician and currently Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing in Wales. Lynne is passionate about suicide prevention and children and young people’s mental health. Her political interests include health, housing, social services, Europe and the future of the valleys in south Wales. In the Fifth Senedd, Lynne was chair of the Senedd’s Children, Young People and Education Committee. Before her election to the then National Assembly in 1999, Lynne held a number of posts within the voluntary sector in Wales, working for organisations such as Shelter Cymru, Mind and the CAB.
Sally Lewis, Programme Manager, Arts, Health & Wellbeing, Arts Council of Wales
Sally has worked across the arts, in education and on UK-Japan relations for 40 years in a variety of roles including for festivals, Sadler’s Wells Theatre, the Japan Foundation and londondance.com. For the past 6 years, Sally’s work at the Arts Council has focused on building strategic partnerships to advocate for the health and wellbeing benefits of engaging in the arts; supporting creative posts within the NHS; developing the Cultural Cwtsh (a creative wellbeing resource for the healthcare workforce) and investing in Arts & Minds a programme to support better mental health through the arts in partnership with the Baring Foundation and all Health Boards across Wales.
Peter Carr, Executive Director of Therapies and Health Science at ABUHB
Peter has been the Executive Director of Therapies and Health Science at Aneurin Bevan University Health Board since December 2017. He considers his role a privileged opportunity to champion equality, diversity and inclusion for all colleagues, partners and people living in our community, so that the care that Aneurin Bevan University Health Board delivers allows them to thrive, work and live in a way that really matters to them. He and the health board are committed to supporting the application of arts for health and wellbeing, for the benefits of our patients, staff and wider community, as set out in its recently published arts and health strategy.
Weave/Gwehyddu – Arts & Mental Health in Wales and the UK
Introductory Session – Arts & Mental Health in Wales and the UK | Y CELFYDDYDAU AC IECHYD MEDDWL YNG NGHYMRU A’R DU
Chair: Angela Rogers, Executive Director, WAHWN
Lynne Neagle, Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing
Lynne Neagle is a Welsh Labour and Co-operative politician and currently Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing in Wales. Lynne is passionate about suicide prevention and children and young people’s mental health. Her political interests include health, housing, social services, Europe and the future of the valleys in south Wales. In the Fifth Senedd, Lynne was chair of the Senedd’s Children, Young People and Education Committee. Before her election to the then National Assembly in 1999, Lynne held a number of posts within the voluntary sector in Wales, working for organisations such as Shelter Cymru, Mind and the CAB.
Sally Lewis, Programme Manager, Arts, Health & Wellbeing, Arts Council of Wales
Sally has worked across the arts, in education and on UK-Japan relations for 40 years in a variety of roles including for festivals, Sadler’s Wells Theatre, the Japan Foundation and londondance.com. For the past 6 years, Sally’s work at the Arts Council has focused on building strategic partnerships to advocate for the health and wellbeing benefits of engaging in the arts; supporting creative posts within the NHS; developing the Cultural Cwtsh (a creative wellbeing resource for the healthcare workforce) and investing in Arts & Minds a programme to support better mental health through the arts in partnership with the Baring Foundation and all Health Boards across Wales.
Peter Carr, Executive Director of Therapies and Health Science at ABUHB
Peter has been the Executive Director of Therapies and Health Science at Aneurin Bevan University Health Board since December 2017. He considers his role a privileged opportunity to champion equality, diversity and inclusion for all colleagues, partners and people living in our community, so that the care that Aneurin Bevan University Health Board delivers allows them to thrive, work and live in a way that really matters to them. He and the health board are committed to supporting the application of arts for health and wellbeing, for the benefits of our patients, staff and wider community, as set out in its recently published arts and health strategy.
Weave/Gwehyddu – Panel 1 – The need for a creative approach to tackle mental health inequalities
Crynodeb
Mae’r drafodaeth banel hon ar anghydraddoldebau mewn iechyd meddwl a llesiant yn ystyried sut y gall y sector creadigol gyfrannu at wella cydraddoldeb mewn iechyd meddwl a llesiant, a chanlyniadau iechyd ehangach i bobl sy’n profi anawsterau iechyd meddwl.
Cadeirydd
Emily van de Venter, Ymgynghorydd Arweiniol ar gyfer Iechyd Meddwl, Iechyd Cyhoeddus Cymru
Mae Emily van de Venter yn ymgynghorydd gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru gyda chyfrifoldeb arweiniol am warchod a hyrwyddo llesiant meddwl. Mae wedi gweithio ym maes iechyd cyhoeddus y DU ers 15 mlynedd ac mae ganddi ddiddordeb ers tro mewn iechyd meddwl a llesiant, a sbardunwyd gan radd israddedig mewn niwrowyddoniaeth. Mae Emily wedi cyhoeddi papurau ar ddulliau gweithio yn y celfyddydau ac iechyd, yn ogystal ag effaith pandemig COVID-19 ar lesiant.
Panelwyr
Dr Habib Naqvi, MBE, Prif Weithredwr, Arsyllfa Hil ac Iechyd y GIG
Dr Habib Naqvi yw Prif Weithredwr Arsyllfa Hil ac Iechyd y GIG yn y DU, sy’n nodi ac yn mynd i’r afael ag anghydraddoldebau ethnig mewn iechyd a gofal.
Lexi Ireland, Arweinydd Strategol Anghydraddoldebau Iechyd, Ymddiriedolaeth Partneriaeth Coventry a Warwickshire
Bydd Lexi’n rhannu ei gwaith ar salwch meddwl difrifol ac anghydraddoldebau iechyd, yr angen am ddulliau partneriaeth arloesol, a’r celfyddydau ac ethnigrwydd, gan gynnwys hyrwyddo gwaith a gyflawnir gan y Rhwydwaith Cynhwysiant Diwylliannol.
Nerys Edmonds, Prif Swyddog Datblygu Asesu Effaith Iechyd, Iechyd Cyhoeddus Cymru
Bellach mae Nerys yn gweithio i Uned Gymorth Asesu’r Effaith ar Iechyd Cymru yn Iechyd Cyhoeddus Cymru ac yn Ymddiriedolwr y Sefydliad Iechyd Meddwl. Hi yw awdur y Pecyn Cymorth Asesu Effaith Llesiant Meddwl (2011), ac Asesiadau Effaith Iechyd ar Brexit a Newid yn yr Hinsawdd yng Nghymru.
Weave/Gwehyddu – Panel 1 – The need for a creative approach to tackle mental health inequalities
Crynodeb
Mae’r drafodaeth banel hon ar anghydraddoldebau mewn iechyd meddwl a llesiant yn ystyried sut y gall y sector creadigol gyfrannu at wella cydraddoldeb mewn iechyd meddwl a llesiant, a chanlyniadau iechyd ehangach i bobl sy’n profi anawsterau iechyd meddwl.
Cadeirydd
Emily van de Venter, Ymgynghorydd Arweiniol ar gyfer Iechyd Meddwl, Iechyd Cyhoeddus Cymru
Mae Emily van de Venter yn ymgynghorydd gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru gyda chyfrifoldeb arweiniol am warchod a hyrwyddo llesiant meddwl. Mae wedi gweithio ym maes iechyd cyhoeddus y DU ers 15 mlynedd ac mae ganddi ddiddordeb ers tro mewn iechyd meddwl a llesiant, a sbardunwyd gan radd israddedig mewn niwrowyddoniaeth. Mae Emily wedi cyhoeddi papurau ar ddulliau gweithio yn y celfyddydau ac iechyd, yn ogystal ag effaith pandemig COVID-19 ar lesiant.
Panelwyr
Dr Habib Naqvi, MBE, Prif Weithredwr, Arsyllfa Hil ac Iechyd y GIG
Dr Habib Naqvi yw Prif Weithredwr Arsyllfa Hil ac Iechyd y GIG yn y DU, sy’n nodi ac yn mynd i’r afael ag anghydraddoldebau ethnig mewn iechyd a gofal.
Lexi Ireland, Arweinydd Strategol Anghydraddoldebau Iechyd, Ymddiriedolaeth Partneriaeth Coventry a Warwickshire
Bydd Lexi’n rhannu ei gwaith ar salwch meddwl difrifol ac anghydraddoldebau iechyd, yr angen am ddulliau partneriaeth arloesol, a’r celfyddydau ac ethnigrwydd, gan gynnwys hyrwyddo gwaith a gyflawnir gan y Rhwydwaith Cynhwysiant Diwylliannol.
Nerys Edmonds, Prif Swyddog Datblygu Asesu Effaith Iechyd, Iechyd Cyhoeddus Cymru
Bellach mae Nerys yn gweithio i Uned Gymorth Asesu’r Effaith ar Iechyd Cymru yn Iechyd Cyhoeddus Cymru ac yn Ymddiriedolwr y Sefydliad Iechyd Meddwl. Hi yw awdur y Pecyn Cymorth Asesu Effaith Llesiant Meddwl (2011), ac Asesiadau Effaith Iechyd ar Brexit a Newid yn yr Hinsawdd yng Nghymru.
Weave/Gwehyddu – Lynne Neagle MS/AS
Lynne Neagle, MS, Deputy Minister for Mental Health & Wellbeing, Welsh Government
Lynne Neagle was born in Merthyr Tydfil and was educated at Cyfarthfa High School and Reading University.
Prior to her election to the Senedd in 1999, Lynne held a number of posts within the voluntary sector in Wales, working for organisations such as Shelter Cymru, Mind and the CAB. She was Carers Development Officer with Voluntary Action Cardiff and also worked as a researcher for Glenys Kinnock MEP.
Lynne was appointed Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing on 13 May 2021.
Weave/Gwehyddu – Lynne Neagle MS/AS
Lynne Neagle, MS, Deputy Minister for Mental Health & Wellbeing, Welsh Government
Lynne Neagle was born in Merthyr Tydfil and was educated at Cyfarthfa High School and Reading University.
Prior to her election to the Senedd in 1999, Lynne held a number of posts within the voluntary sector in Wales, working for organisations such as Shelter Cymru, Mind and the CAB. She was Carers Development Officer with Voluntary Action Cardiff and also worked as a researcher for Glenys Kinnock MEP.
Lynne was appointed Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing on 13 May 2021.
Weave/Gwehyddu – Derek Walker
Derek Walker, Future Generations Commissioner for Wales
Derek Walker became Future Generations Commissioner in March 2023. Previously, as CEO of Cwmpas, the UK’s largest co-operative development agency, Derek worked to support people to create jobs and strengthen communities, and changed the organisation’s focus to development that meets the needs of current generations without compromising the needs of future ones. He has also worked as Head of External Affairs at the Big Lottery Fund (Wales), as Head of Policy and Campaigns at the Wales TUC and was the first employee of Stonewall Cymru.
Weave/Gwehyddu – Derek Walker
Derek Walker, Future Generations Commissioner for Wales
Derek Walker became Future Generations Commissioner in March 2023. Previously, as CEO of Cwmpas, the UK’s largest co-operative development agency, Derek worked to support people to create jobs and strengthen communities, and changed the organisation’s focus to development that meets the needs of current generations without compromising the needs of future ones. He has also worked as Head of External Affairs at the Big Lottery Fund (Wales), as Head of Policy and Campaigns at the Wales TUC and was the first employee of Stonewall Cymru.
Weave/Gwehyddu – Connor Allen
Bardd ac artist amlddisgyblaethol o Gasnewydd yw Connor Allen. Ers graddio o’r Drindod Dewi Sant fel actor yn 2013, mae wedi gweithio gyda chwmnïau fel Taking Flight Theatre, Theatr y Sherman, Royal Exchange Manchester, Tin Shed Theatre, BBC Cymru a National Theatre Wales. Mae elfennau o’i fywyd ei hun yn ysbrydoli gwaith Connor, fel galar, cariad, gwrywdod, hunaniaeth ac ethnigrwydd. Ei flaenoriaeth fel Children’s Laureate Cymru yw grymuso plant a phobl ifanc i adrodd eu straeon unigryw eu hunain drwy farddoniaeth.
Weave/Gwehyddu – Connor Allen
Bardd ac artist amlddisgyblaethol o Gasnewydd yw Connor Allen. Ers graddio o’r Drindod Dewi Sant fel actor yn 2013, mae wedi gweithio gyda chwmnïau fel Taking Flight Theatre, Theatr y Sherman, Royal Exchange Manchester, Tin Shed Theatre, BBC Cymru a National Theatre Wales. Mae elfennau o’i fywyd ei hun yn ysbrydoli gwaith Connor, fel galar, cariad, gwrywdod, hunaniaeth ac ethnigrwydd. Ei flaenoriaeth fel Children’s Laureate Cymru yw grymuso plant a phobl ifanc i adrodd eu straeon unigryw eu hunain drwy farddoniaeth.
Galwad Agored! Open Call!
Email: gwyb@masarymaes.cymru
Creative Inclusion Plan 2030 – TAPE Community Music and Film
Mae TAPE yn gyffrous i ddadorchuddio ei Gynllun Cynhwysiant Creadigol 2030. Y cynllun yw canol hygyrch cynllun busnes newydd TAPE sy’n cymryd dros 15 mlynedd o gyflawni a datblygu. Gan cyflwyno’r ethos a ffocws i’r elusen wrth iddi greu a datblygu mwy o brosiectau newydd cyffrous a cyfleoedd i bobl yng Nghymru.
In Conversation with Carly Holmes
e live falls far short of the life we planned.
Chwarae’r Chwedlau: Curiadau
6/10/23
Dewch i The Queer Emporium am bennod arbennig o ‘Chwarae’r Chwedlau’ sy’n dathlu lansiad De Cymru o Curiadau, blodeugerdd gyntaf Cymraeg o ysgrifennu LHDTC+! Bu’r noson yn cynnwys perfformiadau drag, llefaru a cherddoriaeth gan y cyfranwyr, â chyfweliadau gyda nifer ohonyn nhw hefyd! Tocynnau ar gael am £8.00 yma
Bu’r digwyddiad yn bennaf yn y Gymraeg, ond bydd rhannau ohoni yn Saesneg!
Meet our 10 Future Disrupters!!
Beth yw Future Disrupter?
Mae Future Disrupter yn rhaglen ddatblygu newydd sy’n llawn dop sgiliau trosglwyddadwy ac arweiniad i helpu unrhyw berson ifanc sy’n dymuno fod yn rheolwr prosiect. Bydd rhaglen Future Disrupter yn helpu chi datblygu sgiliau allweddol ar gyfer dyfodol eich gyrfa, gan gynnwys gwahoddiad i rwydwaith diwydiant newydd efo cyngor proffesiynol bydd yn eich helpu ar gyfer y camau nesaf.
Cwrdd â’n 10 Future Disrupters!!
Mae hyn yn bosibl diolch i’n cyllidwyr Cymru Greadigol
FORTÉ PROJECT 2023-24 APPLICATIONS OPEN NOW!
CEISIADAU AM BROSIECT FORTÉ AR AGOR NAWR! Ydych chi’n creu cerddoriaeth wreiddiol yng Nghymru? Ydych chi rhwng 16-28 oed? Ydych chi am ddatblygu fel artist? Yna rydyn ni eisiau clywed chi! Ewch i’n bio-ddolen i wneud cais i fod yn rhan o’r grŵp nesaf o artistiaid Forté
Community Climate Action Webinar / Gweminar Gweithredu Hinsawdd Gymunedol
Mae Egin yn cefnogi cymunedau i weithredu ar newid hinsawdd a byw’n fwy cynaliadwy – ond beth mae hynny’n ei olygu go iawn? Gall y term “gweithredu hinsawdd” fod yn ddigon anghlir, ond pan fyddwch chi’n ychwanegu “cymuned” i’r gymysgedd gall ddod hyd yn oed yn fwy dryslyd!
Gallai gweithredu hinsawdd gymunedol fod yn unrhyw beth sy’n dod â lleisiau gwahanol o’r gymuned at ei gilydd i leihau allyriadau carbon, newid ffyrdd o fyw i fyw mewn cydbwysedd gwell â’r ddaear, ailfeddwl faint y mae gwir angen i ni ei ddefnyddio a’i daflu i ffwrdd, neu i helpu i addasu i newid hinsawdd. Gallai rhai enghreifftiau gynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i: caffis atgyweirio, Llyfrgelloedd Pethau, gerddi cymunedol, prosiectau ynni cymunedol, rhannu ceir, rhannu beiciau trydan, a phrosiectau adeiladu sgiliau gwyrdd.
Mae gan ein Mentoriaid Cymheiriaid Egin brofiad o gymryd rhan mewn, neu sefydlu, prosiectau gweithredu hinsawdd gymunedol. Yn y weminar hon, byddwch yn gallu clywed gan rhai o’n Mentoriaid am enghreifftiau go iawn o weithredu hinsawdd gymunedol – gan gynnwys ychydig am yr heriau penodol y mae eu cymunedau’n eu hwynebu.
Ym y weminar yma, clywon ni am rai o’r prosiectau ar lawr gwlad mae rhai o’n mentorau wedi gweithio arnyn nhw, yn cynnwys y heriau!
Gogledd Iwerddon a’r Undeb – pa ddyfodol?
DARLLEN AM DDIM
Mae sefyllfa Unoliaethwyr y chwe sir yn anobeithiol a thrasig. Dyna ddengys gwybodaeth y bu’r awdur yn gyd-gyfrifol am ei chanfod. Nid yw teyrngarwch y rhai yn y Gogledd sy’n uniaethu â Phrydain yn cyfateb i’r farn yng ngweddill y Deyrnas am bwysigrwydd y dalaith o fewn yr Undeb na lleoliad y ffin.
Y Bysgodes – Cymdeithas Affrica Gogledd Cymru a Casia Wiliam
Y Bysgodes gan Gymdeithas Affrica Gogledd Cymru a Casia Wiliam yw Llyfr y Mis i Blant, mis Hydref.
Yn ystod haf 2022, daeth teuluoedd o Gymdeithas Affrica Gogledd Cymru at ei gilydd i siarad am straeon a hen chwedlau o Gymru a gwledydd Affrica
Daeth beirdd, storïwyr a chantorion Affricanaidd a Chymreig i rannu a dysgu. Yn araf bach a fesul tipyn wedyn, daeth y stori i fodolaeth. Tynnodd yr awdur Casia Wiliam y stori at ei gilydd a’i rhoi ar bapur, cyn ei phasio ymlaen at y darlunydd Jac Jones.
Dyma chwedl newydd sbon, sy’n cyfuno straeon traddodiadol Cymreig ac Affricanaidd (Ghanaidd a Nigeraidd).
Dyma flas o’r broses o greu’r gyfrol.
POP PETH DAU 1993
Cynnyrch Fidio wedi’i hachub allan o’r sdafell sdoc ar benblwydd Ankst yn 35mlwydd oedd!
Braint yw cael cyhoeddi ymddangosiad y releases/casgliadau fidio hanesyddol isod ( i gyd yn wreiddiol allan ar VHS) gan Label Ankst ar Sianel Kino Ankst.
POPETH 1992
POP PETH DAU 1993
Pennod 24 – Meddwi’n Niwrbwrch: Dafydd ap Gwilym (rhan 1)
Dechreuwn drafod bardd Cymraeg enwocaf yr Oesau Canol y bennod hon – Dafydd ap Gwilym.
Nid yw hanes ei fywyd yn gwbl sicr, ond tybir iddo gael ei eni tua 1315 a marw o gwmpas y flwyddyn 1350 – o bosibl oherwydd y Pla Du. Ond mae’n sicr bod oes a gwaith Dafydd yn cydfynd â dechrau oes y cywydddwyr – a chewch beth o hanes y cywydd yn y bennod hon hefyd felly. Mae gwaith Dafydd ap Gwilym yn arwyddo cyfnod newydd yn hanes llenyddiaeth Gymraeg mewn sawl ffordd, ac mae’n bosib awgrymu mai fo oedd ‘y dyn iawn yn y lle iawn ar yr adeg iawn’, yn fardd talentog a beiddgar ar adeg pan oedd cymdeithas yn newid a phosibliadau barddol yn ymagor o’r herwydd.
Mae’n cael ei gofio’n bennaf heddiw am ei ganu search a natur (pwnc ein pennod nesaf!). Mae canrifoedd o Gymry wedi dotio at ei ffresni, ei newydd-deb, ei hiwmor a’i feiddgarwch ond nodwn ei fod hefyd yn fardd traddodiadol ar un wedd, yn canu mawl ac yn cyfansoddi cerddi crefyddol dwys yn ogystal â’r gwaith hwyliog a ffraeth a gysylltir â’i enw heddiw. Craffwn ar un o’i gywyddau, sef cân o fawl i dref Niwbwrch. Awgryma’r gerdd hon fod Dafydd yn claddu medd yn y dref – yn wir, ‘mynwent medd Môn’ oedd Niwrbwrch yn ei eiriau’i hun! – ac mae’r cywydd hwyliog hwn hefyd yn sôn am yfed gwin, cwrw a methyglyn (medd wedi’i drwytho â pherleisiau).
POPETH 1992
Cynnyrch Fidio wedi’i hachub allan o’r sdafell sdoc ar benblwydd Ankst yn 35mlwydd oedd!
Braint yw cael cyhoeddi ymddangosiad y releases/casgliadau fidio hanesyddol isod ( i gyd yn wreiddiol allan ar VHS) gan Label Ankst ar Sianel Kino Ankst.
POPETH 1992
POP PETH DAU 1993
Dyblu cronfa fideos cerddorol Lŵp x PYST
Bydd cronfa ariannol Lŵp S4C a PYST ar gyfer creu fideos cerddorol Cymraeg yn dyblu er mwyn ariannu ugain fideo newydd dros y flwyddyn nesaf.
Er mwyn gwybod mwy am sut i wneud cais, cysylltwch â owain@pyst.net.
Pennod 23 – Seintiau a Phechaduriaid
Er ein bod ni wedi crybwyll y ffaith bod cymdeithas y Gymru ganoloesol yn drywadl Gristnogol, ac er ein bod wedi nodi agweddau creffyddol ar rai testunau llenyddol wrth fynd heibio, yn y bennod hon rydym ni’n canolbwyntio ar lenyddiaeth Gristnogol – ac yn bennaf, gwahanol draddodiadau’n ymwneud â’r seintiau Cymreig.
Nodwn fod y Cymry yn weddol unigryw yn eu hoffter o lunio ‘bonedd’ neu ‘achau’ seintiau (amlygiad canoloesol o’r awydd Cymreig oesol i holi i bwy mae rhywun yn perthyn, efallai!). Trafodwn draddodiad llenyddol storïol poblogaidd hefyd, ‘Bucheddau Seintiau’, cofiannau neu fywgraffiadau. Edrychwn ar Fuchedd Dewi a thrafod rôl llenyddiaeth yn y datblygiad a wnaeth ef yn nawddsant Cymru. Cewch glywed hanes cyffrous am forwyn o’r enwi Gwenfrewi wrth iddi arddel ‘strategaeth risg-uchel’ (chwedl Richard Wyn Jones) er mwyn ceisio dianc rhag y brenin cas, Caradog, a hanes y ffynnon sy’n dwyn enw’r santes honno. Cawn gyfle i ystyried canu mawl i’r seintiau, gan graffu ar un awdl sy’n dyrchafu Dewi uwchlaw holl seintiau eraill y byd.
Cyhoeddi Gyda Ni
Ffenestr Gyflwyno Nesaf: 1-30 Tachwedd 2023
‘Dach chi wedi sgwennu rhywbeth, yn chwilio am gartref amdano fo, ac wedi meddwl am Gyhoeddiadau’r Stamp (dewis da, os cawn ni ddeud), ond be nesa? Sut mae troi llyfrFINALterfynol2b.docxx yn gyfrol brint? Dyma gyflwyno ein system newydd o agor ffenestri cyflwyno ar gyfer gwaith posib i’w gyhoeddi. Cliciwch ar y botymau isod i ddysgu mwy, a pharatowch i hitio’r botwm Send rhwng 1 a 30 Tachwedd, eleni!