Mae tasg yr wythnos hon wedi’i gwreiddio yn yr eirfa wyddonol gyfoes a ‘ffeithiau’ rydym yn eu mwynhau. Mae’r iaith hon wedi fy atgoffa o’r awduron iwtopaidd mawr Saint-Simon, Robert Owen a Charles Fourier – roedd pob un ohonynt yn gweld eu hunain fel arsylwyr craff o ymddygiad dynol. Roedd Newton yn arwr iddynt. Yn fwy diweddar, mae hyn wedi gwneud i mi feddwl am B.F. Skinner, seicolegydd ymddygiad a ysgrifennodd lyfr adnabyddus, Walden Two, yn 1948. Roedd Skinner yn credu nad oedd llawer o gyfyngiadau i’n gallu i addasu a newid ymddygiad dynol. Weithiau, cyfeiriwyd at y peirianwaith oedd yn allweddol i’r newidiadau hyn fel ‘Not Licking Your Lollipop’- roedd yn rhaid i werthfawrogiad gohiriedig ac atgyfnerthiad cadarnhaol gychwyn gyda phlant ifanc iawn, ac wedyn gellid adeiladu cymdeithas gyfan, fel y cynigiodd Skinner yn ei lyfr.
Nid yw ein cymdeithas wedi bod yn or-hoff o’r ochr ohiriedig ers peth amser, ond bellach, ymddengys y gall hyn fod yn bwysig, ac mae gwreiddiau’r syniadau hyn i’w gweld mewn gwyddoniaeth a meddylfryd iwtopaidd yn fwy cyffredinol.
Nid cotiau labordy sydd gennyf dan sylw.
Gydag ymddangosiad gwestai arbennig gan Peggy.