Y Lôn Hir Iawn – Osian Wyn Owen (Cyhoeddiadau Barddas)

Prynwch ‘Y Lôn Hir Iawn’ yma
Am yr Awdur: Osian Wyn Owen

Mae Osian Wyn Owen yn fardd cydnabyddedig sy’n prysur wneud enw iddo ef ei hun. Yn 2018, ef oedd Prifardd Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed, ac mae hefyd wedi cipio’r dwbl – y Gadair a’r Goron – yn Eisteddfod Ryng-golegol Llanbedr Pont Steffan yn 2018. Enillodd hefyd brif wobr farddoniaeth Eisteddfod-T yn 2020. Mae’n […]
Anwyddoldeb – Elinor Wyn Reynolds (Cyhoeddiadau Barddas)

Cyfrol gyntaf o farddoniaeth Elinor Wyn Reynolds yw Anwyddoldeb (gair gwneud gan y bardd!). Yn y gyfrol hon, amlygir yn bennaf ei dawn i ddarlunio emosiwn mewn geiriau yn ei hysgrifennu creadigol, a hwnnw’n ysgrifennu cynnil ac awgrymog. Ond yn ogystal ag ysgrifennu dwys, mae ganddi’r ddawn unigryw hefyd i gyflwyno cerddi byrlymus, llawn egni […]
Tosturi – Menna Elfyn (Cyhoeddiadau Barddas)

Prynwch ‘Tosturi’ gan Menna Elfyn yma
Angharad Jenkins a Patrick Rimes – Y Seatons (Joe’s)
Angharad Jenkins a Patrick Rimes – Tra Bo Dau (Joe’s)
Angharad Jenkins a Patrick Rimes – Calon Lân (Joe’s)
Meet the Tir na n-Og shortlisted Authors and Editors

Shortlisted for the 2023 Tir na n-Og Award for the best English-language book with an authentic Welsh dimension is, The Blackthorn Branch, Elen Caldecott, The Blue Book of Nebo, Manon Steffan Ros, The Drowned Woods, Emily Lloyd-Jones (Hodder) and The Mab, edited by Matt Brown and Eloise Williams (Unbound). The Mab includes stories by:
-
Sophie Anderson
-
P. G. Bell
-
Matt Brown
-
Zillah Bethell
-
Darren Chetty
-
Nicola Davies
-
Claire Fayers
-
Hanan Issa
-
Rhian Ivory
-
Alex Wharton
-
Eloise Williams
Meet the shortlisted authors and editors.
Pennod 11 – Y Traddodiad Arthuraidd: Rhodd fwyaf Cymru i’r Byd?
O ystyried holl gynnyrch diwylliannol yr iaith Gymraeg trwy’r canrifoedd, beth, tybed, a gafodd y dylanwad mwyaf ar ddiwylliannau ieithoedd eraill a gwledydd eraill? Awgrymwn yn y bennod hon mai straeon am y brenin arwrol Arthur yw’r ateb.
Erbyn diwedd yr Oesau Canol, byddai’r chwedloniaeth hon wedi teithio ar draws Ewrop ac esgor ar lenyddiaeth Arthuraidd mewn llawer o wahanol ieithoedd, ac mae’r daith ryfeddol hon yn parhau heddiw, gan gofio’r holl ffilmiau Holywoodaidd, nofelau ffantasi a gemau cyfrifiadorol sy’n dangos ddylanwad y traddodiad cyfoethog hwn. Ond dechreuodd y cyfan yma yng Nghymru – neu, hwyrach, dechreuodd yn yr iaith Gymraeg (gan gofio nad ffiniau presennol Cymru oedd ffiniau’r iaith Gymraeg yn yr Oesau Canol cynnar).
A oedd Arthur yn gymeriad hanesyddol ar y dechrau? Beth yw’r enghreifftiau cynharaf o lenyddiaeth Arthuraidd Gymraeg sydd wedi goroesi? Trafodwn y cwestiynau hyn, ac wrth fynd i’r afael â gwreiddiau’r traddodiad Arthuraidd edrychwn ar rai o’n hoff drioedd, gan gynnwys ‘Tri Gwrfeichiad Ynys Prydain’, a gyfieithir gan Rachel Bromwich fel ‘The Three Powerful Swineherds of the Island of Britain’!
Ffilm cerdd ‘Tu Draw’

Ymunwch â grwp dyslecsia i rannu gwybodaeth a thrafod beth sydd yn digwydd yng Nghymru gyda dyslecsia.
Llais Dyslecsia – Prosiect Creadigol Cymraeg i amlygu lleisiau plant sydd â dyslecsia
Tu Draw + Ffilm Ddogfen
Diolch i’r plant ysbrydoledig a’u rhieni/gwarchodwyr am fod yn rhan o’r prosiect a chronfa Loteri Cyngor Celfyddydau Cymru am roi llais i ddyslecsia.
Ymunwch â grwp dyslecsia i rannu gwybodaeth a thrafod beth sydd yn digwydd yng Nghymru gyda dyslecsia.
5 cwestiwn i awduron Gwobrau Tir na n-Og 2023: Rhestr uwchradd

Ar restr fer uwchradd Gwobrau Tir na n-Og eleni mae, Manawydan Jones – Y Pair Dadeni gan Alun Davies, Gwlad yr Asyn gan Wyn Mason, darluniau gan Efa Blosse Mason, Powell gan Manon Steffan Ros
Dyma gyfle i ddod i adnabod yr awduron.
Rhestr Fer #LLYF23 | #WBOTY23 Shortlist

Darganfyddwch pwy sydd wedi ennill #LLYF23 isod nawr!
Pennod 10 – Llais Heledd
Yn y bennod hon trafodwn ‘Ganu Heledd’, y farddoniaeth ganoloesol sy’n gysylltiedig â stori tywysoges o hen deyrnas Powys a dystiodd i farwolaeth ei theulu a chwalfa’i chymdeithas. Ond yn hytrach nag adrodd y stori, mae’r cerddi telynegol hyn yn canolbwyntio ar ymateb emosiynol Heledd. Dyma lenyddiaeth sy’n trafod colled, galar a hiraeth mewn modd ingol o gofiadwy.
Dyma hefyd lais benywaidd prin sy’n wrthbwynt i natur wrywaidd lethol y traddodiad barddol canoloesol. Nodwn wrth fynd heibio fod y farddoniaeth bwerus hon wedi dylanwadu’n drwm ar lenyddiaeth a cherddoriaeth Gymraeg yr 20fed ganrif hefyd. Ac mae trafodaeth am arwyddocâd treiglad sy’n pwysleisio – ormod, ym marn Richard Wyn Jones, efallai! – fod y math yma o fanylyn gramadegol yn gallu bod yn allweddol bwysig i ystyr a naws testun llenyddol.
RU’N FATH – SACHASKY
Sengl cyntaf prosiect newydd rhwng Sachasom a skylrk.
Fideo wedi’i gyfarwyddo a’i saethu gan Ffion Mai, artist a chyfarwyddwr sydd wedi cydweithio’n helaeth gyda theulu INOIS eleni gan gynnwys Maes Parcio, Tesni Hughes yn ogystal â phennod Curadur skylrk.
10 Cwestiwn efo… Sioned Erin

Prynwch eich copi o ‘Rhyngom’ gan Sioned Erin Hughes yma
10 Cwestiwn efo… Gwenllian Ellis

Prynwch ‘Sgen i’m Syniad: Snogs, Secs, Sens’ gan Gwenllian Ellis yma
Cip ar Gynnwys: Sêr y Nos yn Gwenu – Casia Wiliam

Prynwch eich copi o ‘Sêr y Nos yn Gwenu’ yma!
Dod i adnabod awduron Gwobrau Tir na n-Og 2023: Rhestr gynradd

Ar restr fer gynradd Gwobrau Tir na n-Og eleni mae, Dwi Eisiau Bod yn Ddeinosor gan Luned Aaron, darluniau gan Huw Aaron, Enwogion o Fri: Nye – Bywyd Angerddol Aneurin Bevan gan Manon Steffan Ros, darluniau gan Valériane Leblond a Dros y Môr a’r Mynyddoedd – Straeon Merched Dewr y Celtiaid – gan awduron amrywiol, lluniau gan Elin Manon.
Dyma gyfle i ddod i adnabod yr awduron.
Cywilydd Mawr America – Robert Everett a’r ymgyrch yn erbyn caethwasiaeth

Darlith gan yr Athro Jerry Hunter.
Capel Lôn Swan, Dinbych
Nos Fercher – 21/06/23, 7pm
Cadwch eich lle trwy gysylltu â Llyfrgell Dinbych ar 01745816313 neu llyfrgell.dinbych@sirddinbych.gov.uk
Yws Gwynedd – Charrango (Fideo Swyddogol)
Rhybudd
Mae’r fideo yma’n cynnwys goleadau strôb
Mae Yws Gwynedd yn ôl gyda sengl newydd a fideo sgleiniog i fynd efo’i. Cafodd y fideo ei saethu gan ffotoNant yn stiwdio deledu newydd Aria, Llangefni.
Focus Wales 2023
Mae FOCUS Wales nôl ac yn digwydd dros 4–6 o Fai 2023!
Mae FOCUS Wales yn ŵyl rhyngwladol aml lleoliad a gynhelir yn Wrecsam pob blwyddyn, sy’n anelu goleuni’r diwydiant cerddoriaeth heb os ar y doniau newydd sy gan Gymru’n dod i’r amlwg i gynnig i’r byd. Mae FOCUS Wales 2023 yn nodi 12fed blwyddyn yr ŵyl – a bydd y 12fed tro yn croesawu dros 20,000 o bobl i’r dref, gan adeiladu ar record y nifer o fynychwyr yn 2022 ar draws llond penwythnos o ddigwyddiadau. Does unlle’n debyg i Wrecsam yn ystod FOCUS Wales, wrth inni arddangos 250 a mwy o fandiau, llenwi amrywiaeth o lefydd a lleoliadau i gerddoriaeth, gan wneud defnydd o 20 llwyfan, yn ogystal a chynnig sesiynau rhyngweithiol diwydiant cerddoriaeth, ffilm a ddigwyddiadau celfyddydol trwy gydol yr ŵyl.
Pennod 9 – Wyt ti’n cofio Macsen?
Yn y bennod hon trafodwn y chwedl sy’n sylfaen i bennill cyntaf cân boblogaidd Dafydd Iwan, ‘Yma o Hyd’ – Breuddwyd Macsen Wledig. Yn debyg i’r gân fodern honno, mae’r stori ganoloesol hon yn cynnig golwg ar hen hanes mewn modd sy’n hynod ystyrlon yn nhermau hunaniaeth Gymreig. Ar un wedd, stori serch sydd yma, a’r briodas rhwng ymherodr Rhufain, Macsen, a thywysoges Gymreig, Elen, yn ieuo’r grymoedd gwleidyddol y maen nhw’n eu cynrychioli.
Yn hytrach na’u gweld fel gormes estron, mae’r chwedl hon yn ymfalchïo yn y cysylltiad â’r Rhufeiniaid, gan ddarlunio’r briodas fel cyfrwng i ddiwyllio’r deyrnas Gymreig/Brydeinig. Ceir hefyd eglurhad syfrdanol o dreisgar am y cysylltiad ieithyddol rhwng yr iaith Gymraeg a’r Llydaweg.
Melda Lois – Clymau (Canolfan Taliesin)
Caru Darllen: Dyfan Lewis ac Elen Ifan
Dyfan Lewis ac Elen Ifan sy’n ymuno â Mari Sion i drafod llyfrau.
Ewch draw i grwydro labrinth creadigol Creiriau yma, a darllen cerddi Ystlum yma.
Melda Lois – Bonne Nuit Ma Cheriè (Canolfan Taliesin)
Melda Lois – Tywod (Canolfan Taliesin)
Sêr y Nos yn Gwenu gan Casia Wiliam

Sêr y Nos yn Gwenu gan Casia Wiliam yw Llyfr y Mis i Blant a Phobl Ifanc, mis Ebrill.
Dyma stori ddiflewyn-ar-dafod am gariad, am golli ffordd, am gymuned ac am ail gyfle, addas i ddarllenwyr 16 oed a hyn.
Darllenwch y bennod gyntaf yma.
Dathliad Cymru Affrica 2023

Mae Dathliad Cymru Affrica yn yn gyfle i brofi celf pan-Affricanaidd. Bydd y penwythnos yn ddathliad o gyfoeth amrywiaeth yng Nghymru, yn benodol diwylliant a chelfyddydau Affricanaidd. Mae gennym artistiaid gwadd o Affrica (Mali, De Affrica, Sudan a Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo), ynghyd ag artistiaid Affricanaidd sydd wedi eu lleoli yng Nghymru ac ar draws y DU.
Cyflwynwyd i chi gan The Successors of the Mandingue, Neuadd Ogwen, Butetown Arts & Culture Association (BACA) a Rahim El Habachi.
Neuadd Ogwen: 1-3/6
Canolfan Mileniwm Cymru: 10-11/6
Dydd Iau 1/6
7:30yh – THE SUCCESSORS OF THE MANDINGUE
8:15yh – AFRO CLUSTER
9:30yh – BCUC
Dydd Gwener 2/6
7:30yh – DAFYDD IWAN & ALI GOOLYAD
8:15yh – HANISHA SOLOMON
9:30yh – BASSEKOU KOUYATE & NGONI BA
Dydd Sadwrn 3/6
5:00yp – AGMAR BAND
7:00yh – RASHA
8:15yh – SUNTOU SUSSO
9:30yh – KANDA BONGO MAN
Pennod 8 – Dau Frawd a Thair Gormes
Cyfranc Lludd a Llefelys sydd dan sylw yn y bennod hon. Er ei bod hi’n chwedl fer iawn, mae’n stori fawr, ac mae’n bosib ei gweld hi fel pont rhwng chwedloniaeth Gymreig a hanesyddiaeth Gymreig. Wrth fwrw golwg ffantasïol ar hanes, mae’n mynd i’r afael â’r thema honno sy’n ganolog i hunaniaeth Gymreig, sef y ffaith bod y Cymry’n ddisgynyddion i drigolion gwreiddiol yr ynys cyn i genhedloedd estron ymosod arni. Mae Lludd yn frenin ar Brydain ac mae’i frawd Llefelys yn priodi merch brenin Ffrainc. Ond pan ddaw tair gormes estron i fygwth teyrnasiad Lludd, mae’n rhaid iddo fanteisio ar ddoethineb ei frawd. Cewch glywed hanes y Ddraig Goch sydd ar faner Cymru a chlywed Richard Wyn Jones yn mynd i hwyl wrth ddychmygu’r Cymro Ffrengig Llefelys. Ac, wrth gwrs, cewch ddysgu beth yw ystyr ‘cyfranc’.
Y Galwad i Ganu / An Ghairm chun Amhránaíochta / The Call to Sing
Cliciwch yma i ymweld â map y prosiect!
Oes gennych chi gysylltiad gyda Chymru neu Iwerddon ond yn byw alltud? Helpwch ni i ddathlu taith pererindod newydd rhwng y Gwledydd Celtaidd yma trwy ganu hen emyn Cymraeg neu gân o gartref a’i binio i ein map caneuon y diaspora ar-lein.
An bhfuil ceangal agat le Loch Garman nó Pembróc ach cónaí ort ó bhaile? Cabhraigh linn cruthú an bhealaigh oilithrigh nua idir St David’s agus Fearna a cheiliúradh, is bealach a nascann dhá náisiún Ceilteacha le chéile. Can sean-iomann Breatnach nó amhrán a ghlaonn abhaile thú agus ceangail dár mapa d’amhráin an Diaspóra é.
Salem gan Haf Llewelyn

Salem gan Haf Llewelyn gan Haf Llywelyn yw Llyfr y Mis, mis Ebrill.
Nofel yn pendilio rhwng Ardudwy 1908, pan oedd yr arlunydd Vosper yn peintio ei ddarlun enwog, ac Ardudwy 2016 yw Salem. Nofel am ganlyniadau rhagfarn a chonfensiwn negyddol, a thaith y cymeriadau ynddi i godi uwchlaw`r confensiynau rheiny.
Awen Bro: Caban – trydydd yn y cyfres
Caban 3ydd yn y Gyfres ble fy Catrin O’Neill yn diddannu gyda cerddoriaeth byw a Gwern Gwynfil a Geraint Tomas yn cynnal sgwrs am ymgyrch a dyfodol Yes Cymru.
Pererin Wyf #6 Helen Phelan ‘Singing the Rite to Belong’
Prosiect celfyddydau cyfranogol yw Pererin Wyf / Is oilithreach mé / I am a Pilgrim sy’n ceisio cysylltu gyda Chymry a Gwyddelod alltud gan gyfeirio’n benodol at Sir Benfro a Llwch Garmon (Wexford) a phererindod drawsffiniol newydd sydd â’r bwriad o gysylltu’r ddau le. Daw teitl ac ysbrydoliaeth y prosiect o emyn o’r 18fed ganrif gan yr emynwr toreithiog o Gymru, William Williams, Pantycelyn.
Tá Pererin Wyf, (a chiallaíonn Is Oilithreach Mé i nGaeilge) ina togra rannpháirtíoch ealaíne arb aidhm leis ceangal a dhéanamh idir diaspóraí na Breataine Bige agus na hÉireann le béim speisialta ar Pheambróg agus Loch Garman agus ar thuras nua trasteorann a fhorbairt d’fhonn na háiteanna seo a Nascadh. Is as iomann de chuid an naoiú haois déag leis an scríbhneoir bisiúil Breatnach William Williams Pantycelyn a thagann ainm agus inspioráid an togra.
Pennod 7 – Trafferthion Teuluol Math
Trafodwn yn y bennod hon yr olaf o Bedair Cainc y Mabinogi, sef chwedl ‘Math fab Mathonwy’.
Edrychwn ar realiti hyll Cymru’r Oesau Canol a nodi bod aelodau o’i deulu’i hun yn gymaint o fygythiad i dywysog Cymreig na gelynion posibl y tu hwnt i ffiniau’i deyrnas. Er gwaethaf holl hud a lledrith y stori hon, awgrymwn y gellir ei dadansoddi yng nghyd-destun y realiti hyll hwnnw; mae Math fab Mathonwy yn arglwydd ar Wynedd, ac mae aelodau o’i lys ei hun, ei neiant Gwydion a Giflaethwy, yn creu trafferth sylweddol iddo.
Dyma stori dywyll sy’n archwilio tueddiadau gwaethaf y ddynoliaeth, gan gynnwys trais ar sail rhywedd. Yn y gainc hon hefyd y mae Lleu Llaw Gyffes a Blodeuwedd yn ymddangos, cymeriadau sydd wedi ysbrydoli cenedlaethau lawer, er bod ailysgrifennu’r chwedl dreisgar hon a’i throi’n stori i blant yn beth hynod heriol!
Talulah – Byth yn Blino
Mae I KA CHING yn falch o gyhoeddi sengl gyntaf Talulah, ‘Byth yn Blino’
Canwr, cyfansoddwr a DJ o Ogledd Cymru yw Talulah. Meant yn creu cyfuniadau o genres ac ymasiadau o jazz, synau clasurol a lleisiau niwlog.
Maent yn dawnsio rhwng genres gyda harmonïau disglair a llinellau bas chwareus.
Fidio wedi’i gefnogi gan PYST CYMRU.
Wedi’i hysgrifennu gan / Written by: Talulah Thomas
Cyfansoddi/Composition: Talulah Thomas, Dafydd Williams
Cynhyrchu/Production: Talulah Thomas, Dafydd Williams
Micshio/Mix: Llŷr Pari
Mastyr/Master: Iwan Morgan
Cynrychioli Cymru / Representing Wales 2023

Mae Llenyddiaeth Cymru yn falch iawn o gyhoeddi lansiad trydedd rownd ein rhaglen ddatblygu ar gyfer awduron sydd heb gynrychiolaeth deg yn y sector llenyddol, y tro hwn gyda ffocws arbennig ar ysgrifennu i blant a phobl ifanc.
Mae’r rhaglen 12 mis, a ariennir gan y Loteri Genedlaethol drwy Gyngor Celfyddydau Cymru, yn darparu cyfleoedd datblygiad proffesiynol i 14 o awduron o gefndiroedd a dangynrychiolir ar hyn o bryd yn niwylliant llenyddol Cymru ac sy’n ysgrifennu ar gyfer plant a phobl ifanc. Dewiswyd yr 14 gan Banel asesu annibynnol, yn dilyn galwad agored yn ystod hydref 2022. Mae’r rhaglen wedi’i dylunio mewn ymgynghoriad â chymunedau ac awduron o rwydweithiau helaeth Llenyddiaeth Cymru ac mae’n cymryd i ystyriaeth llwyddiannau a phwyntiau dysgu’r o’r ddwy rownd flaenorol.
Yn ystod y flwyddyn, bydd y garfan yn clywed gan awduron arobryn fel Patrice Lawrence, Caryl Lewis, Lee Newbery, Alex Wharton a Sue Cheung. Mae arbenigwyr ar lenyddiaeth plant a phobl ifanc hefyd wedi’u gwahodd i siarad â’r awduron, megis yr Athro Charlotte Williams, Dr. Siwan Rosser, Dr. Ann Alston, Darren Chetty a chynrychiolwyr o Book Trust Cymru, yn ogystal â chyhoeddwyr o Gymru a’r wasg gynhwysol sydd wedi ennill sawl gwobr, Knights Of. Byddant hefyd yn derbyn hyfforddiant ar sut i fynd ati i greu brand awdur, creu gyrfa fel artist llawrydd, a chynnal gweithdai creadigol cymunedol.
Mwy o wybodaeth am y cynllun yma a dysgwch fwy am y garfan isod
JACK T CHARLES : Epic Soul

Jack Tyson-Charles : Ffync a soul EPIC MOI!
Mae JACK yn dynamic musical force!!!
Mab i ‘Mr Funk ‘n Soul’ himself Craig Charles a smashodd Cellb yn 2011
+ Nowhere Ensemble & DOSS
Tocyn £7 oedolyn / £5 ir ifanc 12-16 oed Gyda oedolyn!
Tocynnau ar gael yma
Agor y Meddwl Cymreig: Simon Brooks a Huw L. Williams gyda Elin Haf Gruffydd Jones
Wedi’i ffilmio o ŵyl Amdani, Fachynlleth! 2023 gan Culture Colony
Pererin Wyf #5 Catherine Dunne ‘The Irish in London: An Unconsidered People’
Prosiect celfyddydau cyfranogol yw Pererin Wyf / Is oilithreach mé / I am a Pilgrim sy’n ceisio cysylltu gyda Chymry a Gwyddelod alltud gan gyfeirio’n benodol at Sir Benfro a Llwch Garmon (Wexford) a phererindod drawsffiniol newydd sydd â’r bwriad o gysylltu’r ddau le. Daw teitl ac ysbrydoliaeth y prosiect o emyn o’r 18fed ganrif gan yr emynwr toreithiog o Gymru, William Williams, Pantycelyn.
Tá Pererin Wyf, (a chiallaíonn Is Oilithreach Mé i nGaeilge) ina togra rannpháirtíoch ealaíne arb aidhm leis ceangal a dhéanamh idir diaspóraí na Breataine Bige agus na hÉireann le béim speisialta ar Pheambróg agus Loch Garman agus ar thuras nua trasteorann a fhorbairt d’fhonn na háiteanna seo a Nascadh. Is as iomann de chuid an naoiú haois déag leis an scríbhneoir bisiúil Breatnach William Williams Pantycelyn a thagann ainm agus inspioráid an togra.
Alffa – Unkind Mind
Cynhyrchu a Chymysgu / Produced and Mixed: Gethin Pearson
Mastro / Mastered: Steven Kerry
Cyfarwyddwr / Director: Aled Victor
Label: Recordiau Cosh Records
HMS Morris – Family Souls
Sengl newydd HMS Morris
Pennod 6 – Manawydan a Seiliau Cymdeithas
Trafodwn Drydedd Gainc y Mabinogi yn y bennod hon, chwedl ‘Manawydan fab Llŷr’, stori sy’n wrthbwynt i’r ceinciau eraill ac sydd â gwrthgyferbyniadau trawiadol mewnol. Yn hytrach na brwydrau mawr epig a champau arwrol, yr hyn a gawn yn y stori hon yw myfyrdodau ynghylch seiliau cymdeithas a hanfod gwareiddiad.
Mae’r testun hwn yn hollbwysig hefyd er mwyn deall mai cyfanwaith yw Pedair Cainc y Mabinogi. Yn dilyn y rhyfel apocalyptaidd a ddaw ar ddiwedd yr Ail Gainc, rydym ni’n dilyn dau o’r goroeswyr, Pryderi a Manawydan. Pan ddaw’r hud ar Ddyfed, rhaid i’r ddau gyfaill a’u gwragedd, Cigfa a Rhiannon, ddysgu byw o’r newydd, yn gyntaf trwy hela, ac wedyn trwy arddel crefftau, ac yn y diwedd trwy amaethu. Yn groes i Pryderi sydd wastad am dynnu’i gleddyf a datrys problemau yn yr hen ffordd dreisgar, mae Manawydan yn ennill yn y diwedd trwy ymbwyllo, osgoi tywallt gwaed a dilyn y gyfraith. Nid cryfder allanol sy’n gwneud Manawydan yn arwr, ond ei ddoethineb a’i gryfder mewnol.
Cyflwynwyd gan: Yr Athro Jerry Hunter a’r Athro Richard Wyn Jones
Cynhyrchwyd gan: Richard Martin
Cerddoriaeth: Might Have Done gan The Molenes
Pererin Wyf #4 Pamela Petro ‘Dod i Gymru trwy lens hiraeth: pererindod a chwest’
Prosiect celfyddydau cyfranogol yw Pererin Wyf / Is oilithreach mé / I am a Pilgrim sy’n ceisio cysylltu gyda Chymry a Gwyddelod alltud gan gyfeirio’n benodol at Sir Benfro a Llwch Garmon (Wexford) a phererindod drawsffiniol newydd sydd â’r bwriad o gysylltu’r ddau le. Daw teitl ac ysbrydoliaeth y prosiect o emyn o’r 18fed ganrif gan yr emynwr toreithiog o Gymru, William Williams, Pantycelyn.
Tá Pererin Wyf, (a chiallaíonn Is Oilithreach Mé i nGaeilge) ina togra rannpháirtíoch ealaíne arb aidhm leis ceangal a dhéanamh idir diaspóraí na Breataine Bige agus na hÉireann le béim speisialta ar Pheambróg agus Loch Garman agus ar thuras nua trasteorann a fhorbairt d’fhonn na háiteanna seo a Nascadh. Is as iomann de chuid an naoiú haois déag leis an scríbhneoir bisiúil Breatnach William Williams Pantycelyn a thagann ainm agus inspioráid an togra.
Pennod 5 – Chwedl Branwen
Awgrymwn yn y bennod hon ei bod hi’n bosib darllen yr Ail Gainc fel beirniadaeth gymdeithasol radicalaidd. Ar ddechrau Chwedl Branwen ferch Llŷr daw Matholwch, Brenin Iwerddon, i ‘erchi’ Branwen, gan feddwl y bydd y briodas frenhinol yn sylfaen i gynghrair gwleidyddol a all wneud y ddwy ynys yn ‘gadarnach’. Ond yn hytrach na heddwch a chynnydd, mae uniad Branwen a Matholwch yn esgor ar ryfel apocalyptaidd sy’n lladd y rhan fwyaf o boblogaeth Iwerddon a’r rhan fwyaf o’r fyddin fawr sy’n croesi’r môr i’w hachub. Tybed felly a oedd awdur y testun hwn yn ceisio awgrymu na ddylid defnyddio benywod fel nwyddau i’w ffeirio a bod perygl mewn priodas ddynastig? Agwedd hynod arall ar y gwaith llenyddol rhyfeddol hwn yw’r modd y gwelwn ddau fyd ar yr un pryd, gyda brawd Branwen, Bendigeidfran, ‘yn frenin coronog ar yr ynys hon’ – a ddisgrifir fel ‘Ynys y Cedyrn’ – ac hefyd yn arglwydd Cymreig a’i lys yn Harlech.
Mae’r naill yn mynd â ni’n ôl i oes aur chwedlonol cyn i genhedloedd eraill ddod i gipio’r Ynys oddi ar hynafiaid y Cymry, ac mae’r llall yn gadael i ni ddarllen y stori mewn cyd-destun Cymreig mwy uniongyrchol. Awgrymwn hefyd fod diwedd y gainc hon yn ymdriniaeth lenyddol â PTSD milwyr sydd wedi dioddef mewn rhyfel.
Modron Magazine Interview with Robert Minhinnick
Modron Magazine interview with two times Forward Prize winner & three times Wales Book of the Year winner Robert Minhinnick, speaking to Zoë Brigley, Kristian Evans, and Taz Rahman.
Funded by the Books Council Wales, Modron is a literary magazine in response to the ecological crisis the world faces today. Please visit the website to read the rest of the magazine and find out more about poetry and climate activism.
Gwobrau Tir na n-Og 2023

Mae’n bleser rhannu cyfrolau rhestr fer Tir na n-Og 2023.
Gwobrau Tir na n-Og yw’r gwobrau hynaf o’u bath ar gyfer llenyddiaeth plant a phobl ifanc yng Nghymru.
O lyfrau stori-a-llun, odlau llawn hiwmor i blant bach, i nofel graffeg, straeon byrion a nofelau – mae rhywbeth at ddant pawb eleni.