Cartref digidol diwylliant Cymru.

Band tribute Tony Blair

Yng ngeiriau enwog Karl Marx, ‘mae hanes yn ei ailadrodd ei hun – y tro cyntaf ar ffurf trasiedi a’r ail dro fel ffars’, ac yn y goleuni hwnnw y gwêl ein colofnydd lywodraeth bresennol Keir Starmer wrth i afael meddylfryd ‘Llafur Newydd’ Tony Blair arni ddod yn gwbl amlwg.

Llais y Lle 3

COFRESTRU YMA Dyma drydydd cronfa Llais y Lle. Hyd yma, mae 29 unigolyn ar draws Cymru wedi ymuno a ni ar siwrnai o ddarganfod …Sut gallwn osod y Gymraeg a diwylliant Cymraeg yng nghanol creadigrwydd cymunedol gan annog perchnogaeth a defnydd ohoni? Nod y gronfa yw datblygu’r defnydd creadigol o’r Gymraeg o fewn cymunedau trwy […]

Y ddrama ddinistriol

Fe gyhoeddir yn y rhifyn hwn o BARN lythyr agored ynghylch mater Medal Ddrama 2024. Nid wyf yn sicr pam mai llythyr at Lys yr Eisteddfod Genedlaethol a Gorsedd y Beirdd ydyw (yn hytrach nag at Fwrdd yr Ymddiriedolwyr a wnaeth y penderfyniad i atal y gystadleuaeth) ac nid wyf o’r farn chwaith fod crybwyll […]

Dechrau Partneriaeth Dyffryn Peris (blog gan Lowri)

Un o 8 amcan trosfwaol Cynllun Gweithredu Hinsawdd Cymunedol GwyrddNi Dyffryn Peris a gynhyrchwyd gan drigolion y fro yn 2023 oedd; “Edrych i sefydlu Partneriaeth Gymunedol i gydlynnu gweithredu cymunedol, canfod cyllid, gwrando i’r gymuned, cynllunio a hybu ac ysgogi gweithredu, gweithio gyda busnesau, cyd-gynhyrchu newid cadarnhaol a mynd i’r afael a newid hinsawdd.   […]

Blwyddyn o Weithredu Hinsawdd Gymunedol: Adroddiad “Adlewyrchu ar 2024”

Wel, am flwyddyn – o fapio mwsog i gaffis trwsio, ac o blannu llysiau i wneud cartrefi’n fwy cynnes… a dim ond y dechrau ydi hynny! Fel y gwyddoch mae’n siŵr, cychwynnodd ein taith gyda’n Cynulliadau Cymunedol ar yr Hinsawdd yn 2022-2023, lle daeth trigolion ar draws ein pum ardal yng Ngwynedd ynghyd i gyd-ddychmygu […]

Sesiwn Llanerch Eisteddfod 2019

Sesiwn wedi ei drefnu gan meddwl.org yn trafod perfformio a iechyd meddwl yn Eisteddfod 2019. Yn siarad mae Gruff Jones, Non Parry a Sophie Ann.

Abswrdiaeth: Dyfodol Rhyfedd Cerddoriaeth Cymraeg

Mae Izak Zialic, awdur newydd i SaS, yn hoff iawn o’r arbrofi sydd wedi bod yn mynd ymlaen mewn cerddoriaeth Gymraeg yn ddiweddar-ac yn credu bod angen mwy o hyn. Dyma’r artistiaid sydd yn gwthio pethau yn eu blaenau ym marn Izak…

Enillwyr Gwobrau Sôn am Sîn 2019

Dyma chi enillwyr Gwobrau SaS 2019! Dydyn nhw’n golygu dim byd-mae Chris a Geth yn dewis eu hoff bethau nhw o’r flwyddyn a fu. Dim nhw yw’r awdurdod, felly os ydych chi’n anghytuno, rhowch sylw ar y fideo neu ar y dudalen yma, achos cofiwch- Ma’ pob dydd yn angladd i’r petha’ heb eu nodi, a’r pethau ‘sa chdi wedi gallu deud os sa chdi ffansi.

Cerdded Rhaff

Cerdd a gyfansoddwyd yn rhan o #Her100Cerdd 2017 ar gais meddwl.org.
Bardd: Iestyn Tyne

Cyhoeddiad Artistiaid

Mae Celfyddydau Anabledd Cymru wrth ein bodd i gyhoeddi’r artistiaid a ddewiswyd ar gyfer ein Comisiynau Celfyddydau Anabl a/neu Fyddar, wedi’u ariannu gan Gyngor Celfyddydau Cymru. Llongyfarchiadau i: Bethan Parry Ceris Dyfi Jones Chris Pavlakis Emily Rose Corby Naseem Syed Sage Fontaine Sara Louise Wheeler Tina Rogers Bydd yr artistiaid yn datblygu gwaith gan ddefnyddio […]

Creu Diwylliannau Gwaith Gofalgar

Yellow image with photo of people sitting in an office, talking and laughing

Mae gofal yn gysyniad rydyn ni i gyd yn ei adnabod yn dda. Efallai bod gennym ni anwyliaid sy’n dibynnu ar ofal proffesiynol, yn gofalu am ein hanifeiliaid anwes, ffrindiau, neu’r blaned, ac yn gynyddol, rydyn ni’n cael ein hannog i flaenoriaethu hunanofal. Ond sut olwg sydd ar ofal yng nghyd-destun gwaith? Ac a yw’r […]

Cronfa Cerddoriaeth PYST: Canllawiau

1. Ynglyn a’r Gronfa Cronfa beilot newydd yw hon sy’n ymroddedig i gynnal a datblygu gweithgaredd cerddoriaeth Gymreig ar lawr gwlad. Gan gynnig cefnogaeth i labeli, sefydliadau ac unigolion sy’n gweithio gyda cherddoriaeth Gymreig ar hyn o bryd, bydd y cynllun peilot hefyd yn ceisio cefnogi ymgysylltiad a chyfranogiad ehangach ar lefel gymunedol. Mae sîn […]

CWYR Issue 1 DE-VICES

Gyflwyno CWYR rhifyn 1: DE-VICES sy’n cynnwys gwaith gan naw artist cwiar, mae’r rhifyn hwn yn ceisio darparu archwiliad i’r ffordd y mae folx cwiar yn rhyngweithio â thechnolegau digidol, yn eu defnyddio ac yn eu gwrthsefyll.

CWYR rhifyn 2 yn cael ei ryddhau heddiw 🔊

Oyez, oyez! CWYR rhifyn 2 yn cael ei ryddhau heddiw 🔊 Gan gyflwyno gwledd o greadigrwydd queer, archwilir cyflawniad mewn detholusrwydd. Wedi’i gynnwys o fewn 44 o dudalennau wedi’u hailgylchu, barddoniaeth gelwydd, ffotograffiaeth ac ysgrifennu ar yr Oesoedd Tywyll 🕯️ Wedi’i argraffu a’i rwymo gan @folium_publishing, cwblheir y clawr gyda gorffeniad powdr thermo arian. Ar […]

RHIFYN 2 LANSIO CYFLAWNIAD

Mynnwch eich dyddiadur allan oherwydd rydym yn lansio ail rifyn CWYR ar ddydd Gwener 13eg o Ragfyr! Ymunwch â ni o 6:30pm yn Rare Mags i fwynhau ein rhifyn diweddaraf, yn ffres oddi ar y wasg (bach).

Pennod 54 – ‘Y ddaear a grynodd’: cyflwyniad i lenyddiaeth Gymraeg y ‘Rhyfeloedd Cartref’

Mae llawer o lenyddiaeth Gymraeg wedi goroesi sy’n gysylltiedig â’r ‘Rhyfeloedd Cartref’ rhwng y Senedd a’r Brenin Charles I.

Nodwn yn y bennod hon fod awdur Cymraeg enwocaf y cyfnod, Morgan Llwyd, yn Biwritan a gefnogai’r Senedd, gan ddyfynnu cerdd ganddo sy’n disgrifio’r rhyfela fel daeargryn yn ysgwyd ei fyd. Eto, roedd y rhan fwyaf o Gymry’r ail ganrif ar bymtheg ar ochr y brenin, a thrafodwn y modd y dioddefodd un bardd Cymraeg oherwydd ei ymlyniad gwleidyddol a chrefyddol. Ond er bod llawer o destunau Cymraeg sy’n tystio i ymwneud y Cymry â’r gwrthdaro a’r trais, edrychwn hefyd ar enghraifft sy’n ein hatgoffa nad ar chwarae bach y mae cymryd llenyddiaeth fel ffynhonnell hanesyddol ddibynadwy.

Mae’r Fflag i Fyny

Ar gyfer Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl, dyma flog am yr iteriad diweddaraf o’r Fflag Cynnydd Balchder a ddyluniwyd gan ein Swyddog Hyfforddiant a Chyllido Rachel Stelmach.

Mae Rachel wedi ysgrifennu am hanes y fflag a’i dyluniad newydd sy’n cynnwys pobl anabl.

Llyfrau’r Gaeaf

Chwilio am anrhegion Nadolig?

Mae Llyfrau’r Gaeaf, blas o’r llyfrau gwych o Gymru fydd ar gael dros y misoedd nesaf, ar gael nawr.
Galwch draw i’ch siop lyfrau leol i dderbyn eich copi yn rhad ac am ddim neu porwch y catalog yma!

Grŵp Ffocws – Siaradwyr Ifanc Cymraeg

Bydd y ffurflen gais hon yn cymryd tua 3 munud i’w llenwi. Os oes angen i chi gyflwyno’r wybodaeth hon mewn fformat arall e-bostiwch mari@pyst.net 

Rydym yn chwilio am Siaradwyr Cymraeg Ifanc i gymryd rhan mewn grŵp ffocws yn trafod sut mae’r celfyddydau yng Nghymru yn cael eu cynrychioli’n ddigidol ar hyn o bryd, a sut y gall AM wella ymgysylltiad â’r celfyddydau. 

Ffurflen Gais YMA 

Argyfwng Y Byd Llyfrau

Croeso i bennod arall o Colli’r Plot.

Yn y rhifyn yma da ni’n trafod yr argyfwng yn y diwydiant cyhoeddi Cymraeg, pa mor hyfryd ydy Cymdeithas Gymraeg y Bermo a thrafod yr yrfa ddisglair sydd o flaen yr awdur Kate Roberts, sydd wirioneddol yn anhygoel.

Mae ‘na lot o chwerthin, ‘chydig o bethau dadleuol ac ambell i sgwrs ddwys.


Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:

Lwmp – Rhian Wyn Griffiths
Meirw Byw – Rolant Tomos
Laura Jones – Kate Roberts
Lladron y Dyfnfor – Gruffudd Roberts
Meirw Byw – Rolant Tomos
Gwaddol – Rhian Cadwaladr
Letting Go – Wil Gritten
Friends of Dorothy – Sandi Toksvig
Nala’s World: One man, his rescue cat and a bike ride around the globe – Dean Nicholson
Tadwlad – Ioan Kidd
The Power of one – Bryce Courtenay
Disgyblion B – Rhiannon Lloyd
Elin a’r Felin – Richard Holt

Pennod 53 – Pechod yn Llanymddyfri: Y Ficer Prichard

Trafodwn yn y bennod hon y modd yr aeth Rhys Prichard (c.1579-1644), ficer Llanymddyfri, ati i ddefnyddio barddoniaeth rydd seml i ledaenu gwersi crefyddol.

Yn ogystal ag ystyried ei agenda gyffredinol, craffwn ar un gerdd sy’n dangos ei fod yn poeni’n fawr am y bywyd pechadurus a welai yn ei blwyf ei hun ac sy’n darlunio Llanymddyfri fel rhyw Sodom a Gamora. Dim ond ar ôl iddo farw y cyhoeddwyd ei waith, a hynny yng nghasgliad Cannwyll y Cymry. Byddai’r gwaith yn cael ei adargraffu’n gyson, gan sicrhau bod ‘y Ficer Prichard’ ymysg beirdd Cymraeg mwyaf adnabyddus y cyfnod cyn 1800. Ond i’n tyb ni, y peth mwyaf diddorol am y bardd hwn yw’r modd y cafodd Rhys Prichard ei wneud yn rhan o olyniaeth lenyddol y Piwritaniaid Cymraeg; o edrych o’r newydd am y dystiolaeth am fywyd a’i ddaliadau’i hun, casglwn ei fod ar y pegwn arall i’r Piwritaniaid a ymladdai yn erbyn y brenin mewn gwirionedd. Dyma felly enghraifft drawiadol o lenyddiaeth wedi’i chymryd allan o’i chyd-destun gwreiddiol a’i defnyddio at ddibenion hollol wahanol.

Clawr Llyfr Plant y Flwyddyn 2024

I ddathlu a chydnabod cyfraniad darlunwyr a dylunwyr a’u gwaith i ddod â straeon yn fyw, mae Panel Pobl Ifanc Cyngor Llyfrau Cymru wedi dewis 8 clawr llyfr o Gymru sydd yn eu barn nhw yn haeddu’r teitl Clawr Llyfr Plant y Flwyddyn 2024.

Bydd dylunydd/darlunydd y cloriau buddugol yn y ddau gategori yn ennill neu’n rhannu gwobr ariannol o £500.

Speak Back

Mae ’Speak Back’ yn gwrs preswyl 5 diwrnod ar gyfer beirdd ac artistiaid perfformiadol. Ar gyfer y cyfle hwn, rydym yn croesawu ceisiadau gan feirdd ac artistiaid sydd heb gynrychiolaeth ddigonol yng Nghymru, ac mae’r cwrs yn rhad ac am ddim i’r awduron llwyddiannus.

Dyddiadau’r Cwrs: Dydd Llun 3 Mawrth – Dydd Gwener 7 Mawrth 2025.

Dyddiad cau: Dydd Mawrth 26 Tachwedd 2024.

Bydd yr wythnos yn archwilio themâu hunaniaeth, argyfwng hinsawdd, cyfiawnder hinsawdd a chyfiawnder cymdeithasol. Y tiwtoriaid yw Taylor Edmonds a Kandace Siobhan Walker.

Mae ‘Speak Back’ yn cael ei ariannu gan y Loteri Genedlaethol drwy Gyngor Celfyddydau Cymru, Ymddiriedolaeth Rhys Davies a Sefydliad Foyle.

Sut i wneud cais – https://www.llenyddiaethcymru.org/ein-prosiectau/speak-back/speak-back-sut-i-wneud-cais/

Cymhwysedd a Chwestiynau cyffredin – https://www.llenyddiaethcymru.org/ein-prosiectau/speak-back/speak-back-cymhwysedd-a-chwestiynau-cyffredin/

Pennod 52 – ‘Cyfaill ac Anwylddyn’: Beibl Bach 1630

Er mwyn deall datblygiad llenyddiaeth Gymraeg yn yr ail ganrif ar bymtheg, rhaid trafod y Beibl eto. Yn dilyn cyhoeddi Beibl William Morgan yn 1588, cyhoeddwyd fersiwn diwygiedig yn 1620.

‘Beiblau pulpud’ oedd y cyfrolau hyn, llyfrau mawr a ddefnyddid yn yr eglwys ond a oedd yn rhy ddrud i’r rhan fwyaf o’r Cymry eu prynu. Ond cyhoeddwyd un tra gwahanol yn 1630, y ‘Beibl Bach’, un a oedd dipyn yn llai o ran maint ac felly’n rhatach. Wrth drafod ei arwyddocâd yn y bennod hon, craffwn ar ragymadrodd y Beibl Bach, ysgrif hynod ddiddorol sy’n annog y darllenydd i adael i’r beibl hwn fyw yn tŷ ag ef ‘fel cyfaill’ ac ‘fel anwylddyn.’ O safbwynt hanes crefydd yng Nghymru, dyma garreg filltir a fyddai’n hybu Piwritaniaeth yn y pen-draw. Ac o safbwynt hanes llenyddiaeth Gymraeg, byddai’r cyhoeddiad hwn yn hybu llythrennedd yn sylweddol.

Arwain o chwith

‘Free Gear Keir’, Vaughan Gething ac Einar Gerhardsen 


Rhoddion dadleuol i wleidyddion gan noddwyr a’r ymdrechion i gyfiawnhau’r derbyn sydd dan sylw ein colofnydd y mis hwn.

Hwb Beics Pen Llŷn Bike Hub

Mae GwyrddNi webi bod yn cydweithio hefo Darganfod Llŷn (cwmni beiciau preifat lleol), O Ddrws i Ddrws, Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Canolfan Fenter Congl Meinciau, Coleg Meirion-Dwyfor (Staff a Myfyriwr), Amgueddfa Eco, Canolfan Pen y Graig a Sustrans i sefydlu Hwb Beics Llŷn yn Congl Meinciau, Botwnnog.

Am £20 y mis, mae pobl yn gallu dod yn aelod o’r Hwb a benthyg beic trydan. Mae’r fideo yn dangos dipyn o’r adborth rydym wedi ei gael yn barod!

Eisiau gwybod mwy neu benthyg beic? Cysylltwch hefo dafydd.rhys@ynnillyn.cymru

(Fideo beicio wedi ei dynnu gan Darganfod Llŷn)

Her yr Hydref: Aduniad – Elidir Jones

Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!

Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.

Yr amser gorau i ddarllen llyfr

Llongyfarchiadau Bethan Gwanas ar ennill Gwobr Mary Vaughan Jones 2024, sydd yn dathlu cyfraniad arbennig at lenyddiaeth i blant a phobl ifanc.

Trafod darllen llyfrau ar yr amser cywir, beth mae tylluanod yn ei wybod, cerddoriaeth a chyfrolau, a lansiad llyfr sy’n cynnwys stripper.

Mae hwn i fod yn bodlediad am lyfrau!

Dyma restr ddarllen o’r cyfrolau a drafodwyd yn y bennod:

Y Daith ydi Adra – John Sam Jones (cyfieithad Sian Northey)
Tell Me Who I Am – Georgia Ruth
Pen-blwydd Hapus – Ffion Emlyn
Dog Days – Ericka Walker
Y Morfarch Arian – Eurgain Haf
Lwmp – Rhian Wyn Griffiths
Y Fran Glocwaith – Catherine Fisher (cyf. Mared Llwyd)
Nightshade Mother – Gwyneth Lewis 
Ystorïau Bohemia – amrywiol, cyf. T H Parry-Williams
Pen-blwydd Hapus – Ffion Emlyn
Clear – Carys Davies
Tywyllwch y Fflamau – Alun Davies
Y Twrch Trwyth – Alun Davies
Gwaddol – Rhian Cadwaladr.
Oedolyn-ish – Mel Owen
The Rhys Davies Short Story Award Anthology

Her yr Hydref: Gwledd gan Lowri Haf Cooke

Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!

Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.

Mae’r gyfres arbennig hon o lyfrau gan awduron poblogaidd yn cynnig cyfle gwych i bori mewn llyfr. Gyda’r llyfrau yn ddim ond £1 yr un, ac yn rhyw 100 o dudalennau o hyd, maen nhw’n berffaith ar gyfer taith trên i’r gwaith, darllen dros amser cinio neu ddeg munud gyda phaned.

Mae Gwledd gan Lowri Haf Cooke yn dathlu 10 cwmni bwyd a diod o Gymru.

Dyma straeon rhai o arwyr ac arwresau’r byd bwyd a diod yng Nghymru heddiw. Dewch i gael eich ysbrydoli gan fusnesau sydd wedi ennyn parch ledled Cymru a thu hwnt, ac sydd wedi cipio gwobrau cenedlaethol.

Mae gwledd yn eich disgwyl, wrth i chi ddysgu am yr emosiwn, y gwaith caled a’r dyfalbarhad sydd wedi dod a llwyddiant i’r cynhyrchwyr arloesol, angerddol ac arbennig yma.

Pennod 50 – Bardd Mewn Dau Fyd:Richard Hughes, Cefnllanfair

A ninnau wedi recordio 50 o benodau, rydym ni’n dathlu’r garreg filltir trwy drafod un o feirdd mwyaf diddorol y cyfnod modern cynnar, Richard Hughes o Gefnllanfair yn Llŷn.

Nodwn ei fod yn un o nifer o feirdd Cymraeg a oedd yn treulio llawer o amser yn Llundain yn oes Elizabeth I. Roedd Richard Hughes yn ffwtman, yn was a wasanaethai’r frenhines ei hun, ond yn ogystal â threulio amser yn y llys yn Llundain roedd hefyd yn ymweld yn gyson â’i hen fro, fel y tystia’i farddoniaeth.

Yn wir, mae’i waith yn rhyfeddol o amrywiol, yn cynnwys cerddi rhydd a cherddi caeth o ran mesur, ac, o ran themâu, yn cynnwys: cerddi serch cwrtais a cherddi sy’n trafod rhyw mewn modd masweddus iawn; cerddi am fywyd yn Llundain a cherddi am Ben Llŷn (gan gynnwys englyn sionc i gwch Ynys Enlli); cerddi sy’n talu teyrnged i unigolion a cherddi sy’n dychanu pobl eraill. Ac, ie, roedd trafod barddoniaeth Richard Hughes yn fodd i Richard Wyn Jones ddysgu hen air Cymraeg am dŷ bach – cachdy!

Am Hapus / About Hapus

Nod Hapus yw helpu sbarduno sgyrsiau a gweithredu ar les meddyliol.

Ar y wefan hon, rydym yn darparu gwybodaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth am yr hyn sy’n gweithio i gefnogi lles meddyliol cadarnhaol.

Ymunwch a’r gymuned Hapus

Her yr Hydref: Tywyllwch y Fflamau gan Alun Davies

Awydd darllen mwy o lyfrau Cymraeg ond ddim yn siŵr lle i ddechrau? Ymunwch â Her yr Hydref!

Mae Her yr Hydref yn eich annog i ddarllen un llyfr o gyfres Stori Sydyn bob wythnos yn ystod mis Hydref.

Focus Group – Deaf, disabled and/or neurodivergent people

FFURFLEN AR GAIS NAWR AR GAU

Bydd y ffurflen gais hon yn cymryd tua 3 munud i’w llenwi. Os oes angen i chi gyflwyno’r wybodaeth hon mewn fformat arall e-bostiwch mari@pyst.net 

Rydym yn chwilio am unigolion Fyddar, anabl a/neu niwroamrywiol i gymryd rhan mewn grŵp ffocws yn trafod sut mae’r celfyddydau yng Nghymru yn cael eu cynrychioli’n ddigidol ar hyn o bryd, a sut y gall AM wella ymgysylltiad â’r celfyddydau. 

Ffurflen Gais

Gormod o gŵn

Yn ddiweddar fe gawson ni wyliau bach yn nhref lan môr Whitby yng ngogledd Swydd Efrog. Lle hyfryd a difyr dros ben, er yn llawer prysurach na phan fuon ni yno bymtheg mlynedd yn ôl, a mwy o bobol â chŵn nag ydw i wedi’u gweld mewn un lle erioed. Yn yr hinsawdd cŵn-garol sydd […]

Eluned Morgan – ein Prif Weinidog anfoddog

Lai na blwyddyn yn ôl, nid oedd Eluned Morgan yn chwennych bod yn Brif Weinidog. Bellach mae wedi etifeddu’r fantell honno mewn gwlad sy’n gynyddol feirniadol o berfformiad y Llywodraeth Lafur. Ai yn ystod ei chyfnod hi wrth y llyw y gwelwn dra-arglwyddiaeth Llafur yng Nghymru yn dechrau dod i ben?

Chwarae’r Chwedlau: Cabaret

11/10/2024 – 7.30pm

Tocynnau/Tickets

Mae Chwarae’r Chwedlau: Cabaret nôl am bennod olaf o 2024!

Os methwch chi’n Eisteddfod eleni, paid a phoeni: rydym yn dod a rhai o’r acts o raglen LHDTC+ y prifwyl, Mas ar y Maes, i The Queer Emporium! 

Mae’r cast yn cynnwys Caitlin McKee, Tom Kemp, Betsan and Welsh Ballroom Community! 

Plîs prynwch docynnau pryd medrwch oherwydd mae gwerthu tocynnau i nosweithiau cwiar, Cymraeg medru bod yn galed, a hefyd mae’n helpu lleddfu’r gor-bryder!