Adolygiad y Flwyddyn 2025

Wrth i 2025 ddod i ben, mae’n teimlo fel yr amser iawn i oedi, myfyrio, a dathlu popeth y mae ein cymuned wedi’i adeiladu gyda’n gilydd. Pryd bynnag y byddaf yn ysgrifennu’r adolygiadau diwedd blwyddyn hyn ar gyfer Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru, rwy’n dychwelyd at y gobeithion a oedd gennym pan greon ni’r rhwydwaith gyntaf. Ein nod oedd:

• Cael ein harwain gan aelodau
• Darparu cyfleoedd a chefnogaeth i newyddiadurwyr sydd wedi’u hymylu ym mhob cam o’n gyrfa
• Cydweithio â phobl a sefydliadau o’r un anian
• Gyrru newid systemig o fewn y diwydiant a chymdeithas ehangach
• Creu effaith leol, genedlaethol a rhyngwladol

Ni allwn fod yn fwy balch ein bod ni—ochr yn ochr â’r bron i 400 o bobl sydd bellach yn rhan o Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru—wedi gallu cyflawni’r uchelgeisiau hynny mewn ffyrdd na wnaethom erioed eu dychmygu ar y dechrau.

Ac felly (er bod y diolchiadau fel arfer yn dod ar y diwedd), hoffwn ddechrau trwy ddiolch i’m cyd-gyfarwyddwyr, Silvia a Damian, am eu gwaith caled, eu hymroddiad a’u gofal. Mae popeth a ddisgrifir yma yn bosibl o’u herwydd nhw.

Daeth ein cydweithrediad ag Archif Ddarlledu Cymru, dan arweiniad hyfryd ein Gwehydd Rhwydwaith, Heledd Williams, yn fyw eleni trwy dri ymateb creadigol pwerus i ddeunydd archif. Roeddem wrth ein bodd yn arddangos y darnau hyn mewn digwyddiadau yng Nghaerdydd, Caernarfon ac Aberystwyth, lle gwnaeth Heledd hefyd guradu cymysgedd cynnes a diddorol o weithdai a gweithgareddau creadigol.

Rhoddodd y cyfarfodydd hyn gyfle gwych inni gysylltu ag aelodau o bob cwr o Gymru, yn Saesneg ac yn y Gymraeg. Diolch yn fawr i Heledd, Kayley, Mair a Soma, ac i Ffion Wyn Morris o’r Archif, a oedd yn bartneriaid eithriadol drwyddi draw.

Roedd hwn yn brosiect dan arweiniad aelodau go iawn, ac roedd yn ysbrydoledig gweld Heledd yn creu lle nid yn unig ar gyfer tri darn o waith cymhellol, ond hefyd ar gyfer profiadau personol ystyrlon – rhywbeth sy’n teimlo’n fwy gwerthfawr nag erioed mewn cyfnodau heriol.

Rydym bob amser wedi anelu at gyflwyno ystod eang o ddigwyddiadau a dosbarthiadau meistr fel ffordd o ddod ag aelodau ynghyd i ddysgu, cysylltu a thyfu. Mae’r sesiynau hyn yn gwneud mwy na meithrin sgiliau – maent yn meithrin cymuned.

Eleni, roeddem yn arbennig o falch o gefnogi aelodau i arwain eu digwyddiadau eu hunain, gan dynnu ar eu harbenigedd a’u profiad byw. Cyflwynodd ein Gwehydd Rhwydwaith, Kaja Brown, ddosbarthiadau meistr ar ysgrifennu amgylcheddol a rhwydweithio gyda niwroamrywiaeth. Arweiniodd Chloe Lovell weithdy ysgrifennu nodweddion rhagorol, a chynhaliodd Beth Rees sesiwn feddylgar ar niwroamrywiaeth mewn newyddiaduraeth.

Rydym wrth ein bodd yn cydweithio ag aelodau ar y sesiynau hyn – maent yn cael eu mynychu’n gyson ac yn denu newyddiadurwyr o bob cwr o’r byd. Os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal gweithdy neu ddosbarth meistr eich hun, byddem wrth ein bodd yn clywed gennych.

Rydym yn falch bod Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru yn helpu i yrru newid systemig yn genedlaethol ac yn rhyngwladol — a bod ein cenhadaeth yn cael ei chydnabod fwyfwy.

Cysylltodd Sefydliad Reuters ar gyfer Astudio Newyddiaduraeth, un o’r mannau mwyaf dylanwadol sy’n pontio ymchwil ac ymarfer, â ni eleni i greu Cymrodoriaeth sy’n ymroddedig i Gymru, gyda ffocws ar gynhwysiant, arloesedd a newid systemig. Roeddem wrth ein bodd yn derbyn.

Bydd ein Cymrawd Cynefin, Sofia Lewis, yn treulio dechrau 2026 yn Rhydychen yn archwilio sut y gall newyddiaduraeth yng Nghymru gynrychioli ei chynulleidfaoedd yn well — yn enwedig trwy lens dosbarth. Bydd hi’n ymchwilio i bwy sy’n llunio’r agenda newyddion, pa mor gynhwysol yw newyddiaduraeth Gymreig ar hyn o bryd, a sut y gallai tirwedd cyfryngau fwy cynaliadwy, dibynadwy ac atebol edrych ar gyfer cymunedau ledled Cymru.

Bydd Sofia yn rhannu diweddariadau gyda ni drwy gydol ei Chymrodoriaeth, a byddwn yn parhau i weithio gyda hi wedyn i rannu canfyddiadau ei hymchwil.

Mae’r Gymrodoriaeth hon yn bleidlais fawr o hyder yng Nghymru ac yn ein haelodau, gan osod y wlad ar “fwrdd uchaf” newyddiaduraeth fyd-eang. Rydym yn ddiolchgar i Gymru Greadigol am gydnabod ei harwyddocâd a chefnogi’r Gymrodoriaeth drwy eu Cronfa Newyddiaduraeth er Budd y Cyhoedd. Rydym am i’r gwaith hwn barhau, ac rydym eisoes yn archwilio opsiynau ariannu i wireddu hynny.

Mae Cronfa Newyddiaduraeth Cymru Greadigol hefyd yn cefnogi Newyddion i Bawb, partneriaeth sy’n dwyn ynghyd Media Cymru, S4C, Common/Wealth, PDR a’n cydweithwyr cymunedol ym Mlaenau Ffestiniog — CellB a’r Dref Werdd.

Gyda’n gilydd, rydym yn mabwysiadu dull gwrando dwfn i ddeall beth mae cymunedau wir ei eisiau a’i angen gan newyddiaduraeth, gyda phwyslais arbennig ar y Gymraeg. Ar adeg pan fo’r sector cyfan ar drobwynt hollbwysig, mae hyn yn teimlo fel sgwrs hanfodol. Ein gobaith yw y bydd y mewnwelediadau hyn yn llunio newyddiaduraeth sy’n darparu gwerth gwirioneddol ac yn gwasanaethu pawb — nid dim ond ychydig o bobl freintiedig.

Bydd allbynnau Newyddion i Bawb yn cynnwys podlediad a phapur polisi, ac rydym yn gweithio’n agos gyda Chymru Greadigol i sicrhau bod y gwaith hwn yn cael yr effaith fwyaf posibl wrth yrru newid systemig.

Trwy ein rôl ar y Grŵp Gwaith Newyddiaduraeth Buddiant y Cyhoedd, rydym eisoes wedi helpu i symud trafodaethau polisi tuag at flaenoriaethu cynhwysiant ac arloesedd, yn hytrach na dim ond cynnal modelau busnes sy’n methu – a byddwn yn parhau i hyrwyddo’r dull hwnnw.

Eleni, fe wnaethom hefyd gydweithio â Sefydliad Newyddion Buddiant y Cyhoedd ar Becyn Cymorth Cyfryngau Newyddion Cyd-greadigol a gynlluniwyd i gefnogi newyddiaduraeth fwy teg a chynhwysol. Siaradom yng Ngŵyl Newyddiaduraeth Ryngwladol Perugia, ochr yn ochr â rhwydweithiau partner o bob cwr o Ewrop, gan gyflwyno’r achos dros gamau mwy radical i ymgorffori’r egwyddorion hyn ar draws y diwydiant.

Rydyn ni’n gwybod na allwn ni drawsnewid y diwydiant — na’r byd — ar ein pennau ein hunain, a dyna pam mae partneriaeth a chydweithio wrth wraidd yr hyn rydyn ni’n ei wneud. Rydyn ni wrth ein bodd yn gweithio gyda QueerAF ac yn falch o gefnogi ail garfan o newyddiadurwyr LHDTCIA+ sy’n dod i’r amlwg. Mae’r rhaglen unigryw hon yn cynnig tri chomisiwn QueerAF, ynghyd â mentora dwys a chefnogaeth gyd-gyhoeddi.

Mae eisoes wedi cynhyrchu gwaith gwych, y gallwch ddod o hyd iddo ar ein tudalen Blogiau, ochr yn ochr ag ystod eang o ddarnau eraill gan ein haelodau. Mae ein blogiau wedi dod yn adnodd pwysig i aelodau a’r diwydiant ehangach, ac rydyn ni bob amser yn awyddus i glywed gennych chi os oes gennych chi rywbeth yr hoffech chi ei gyfrannu.

Un o lawenydd mwyaf blwyddyn Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru yw cwrdd â chynifer o’n haelodau – mewn digwyddiadau ledled y wlad ac ar-lein – diolch i waith ein tîm gwych a Gwehyddion Rhwydwaith. Doedden ni ddim yn siŵr beth i’w ddisgwyl o’n harddangosfeydd yng Nghaernarfon ac Aberystwyth, neu a fyddai pobl yn mynychu, o ystyried pa mor ganolog y gall y diwydiant fod i Gaerdydd. Felly roedd yn hyfryd gweld cefnogaeth mor gryf yng ngogledd a gorllewin Cymru, ac i deimlo’r awydd gwirioneddol am gyfleoedd a all helpu i fynd i’r afael â’r anghydbwysedd systemig hwnnw.

Byddwn yn adeiladu ar y gwaith hwn yn y flwyddyn nesaf ac yn gobeithio cwrdd â hyd yn oed mwy ohonoch chi, oherwydd y cysylltiadau hynny yw’r hyn sy’n gwneud i bopeth a wnawn deimlo’n wirioneddol werth chweil. Felly byddaf yn gorffen gyda rhywfaint o ddiolch traddodiadol – ond wedi’i gyfeirio atoch chi, ein haelodau a’n cefnogwyr.

Mae cymaint mwy i ddod yn 2026, ac allwn ni ddim aros i’w greu gyda chi. Diolch.